Απώθηση ή Ένταξη; Η Μεταναστευτική Πολιτική στην Ελλάδα την Εποχή της Πολυκρίσης (2009-2023).

Abstract

Η παρούσα διπλωματική εργασία διερευνά τη μεταναστευτική πολιτική της Ελλάδας κατά την περίοδο της πολυκρίσης (2009-2023), εστιάζοντας στις αντιφατικές πρακτικές απώθησης και κοινωνικής ένταξης, όπως αυτές διαμορφώνονται στο εθνικό, ευρωπαϊκό και διεθνές πλαίσιο. Στόχος της μελέτης είναι να αναδείξει τον τρόπο με τον οποίο η Ελλάδα, ως χώρα πρώτης υποδοχής μεταναστών και προσφύγων, επιχειρεί - ή αποτυγχάνει - να ισορροπήσει ανάμεσα στην προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και τη διασφάλιση των συνόρων. Η ανάλυση πραγματοποιείται υπό θεσμική και νομοθετική προσέγγιση, με αναφορές στο δίκαιο ασύλου και μετανάστευσης, τις διεθνείς και ευρωπαϊκές δεσμεύσεις της χώρας, καθώς και τις εφαρμοζόμενες πολιτικές στα σύνορα. Εξετάζονται χαρακτηριστικά παραδείγματα, όπως τα Κέντρα Υποδοχής και Ταυτοποίησης (Κ.Υ.Τ.), τα Προαναχωρησιακά Κέντρα Κράτησης Αλλοδαπών (ΠΡΟ.ΚΕ.Κ.Α.) και οι καταγγελίες για παράνομες επαναπροωθήσεις στον Έβρο και το Αιγαίο. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην Συμφωνία Ε.Ε.–Τουρκίας (2016) και στον αντίκτυπο της στη διαχείριση των μεταναστευτικών ροών καθώς και την προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων. Παράλληλα, αξιολογούνται οι πολιτικές ένταξης μέσω προγραμμάτων όπως το ΕΣΤΙΑ, το HELIOS και το RE.A.C.T., αναδεικνύοντας την αποσπασματικότητα και τις δομικές αδυναμίες στην κοινωνική ενσωμάτωση. Τα συμπεράσματα καταδεικνύουν τον αντιφατικό και ασυνεπή χαρακτήρα της ελληνικής μεταναστευτικής πολιτικής, όπου ο επίσημος λόγος περί ένταξης συνυπάρχει με πρακτικές αποτροπής και παραβίασης θεμελιωδών δικαιωμάτων. Υπογραμμίζεται, τέλος, η ανάγκη αναθεώρησης της εθνικής στρατηγικής, με γνώμονα το κράτος δικαίου και τη συμμόρφωση με τις διεθνείς υποχρεώσεις, προς διαμόρφωση μιας δίκαιης, ανθρώπινης και αποτελεσματικής μεταναστευτικής πολιτικής.