Η συμβολή των Επιχειρησιακών Προγραμμάτων στην τοπική ανάπτυξη των Δήμων
| dc.contributor.advisor | Διδασκάλου, Ελένη | |
| dc.contributor.author | Παπαγγελή, Ελένη | |
| dc.contributor.committee | Γεωργακέλλος, Δημήτριος | |
| dc.contributor.committee | Αλεξανδροπούλου, Αλεξάνδρα | |
| dc.contributor.department | Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Διεθνών Σχέσεων | el |
| dc.contributor.faculty | Σχολή Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών | el |
| dc.contributor.master | Τοπική και Περιφερειακή Ανάπτυξη και Αυτοδιοίκηση | el |
| dc.date.accessioned | 2025-11-06T11:41:45Z | |
| dc.date.available | 2025-11-06T11:41:45Z | |
| dc.date.issued | 2025 | |
| dc.description.abstract | Η εργασία εξετάζει τον στρατηγικό και επιχειρησιακό προγραμματισμό των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης (ΟΤΑ) ως βασικό μοχλό τοπικής ανάπτυξης, με έμφαση στον ρόλο των δεικτών παρακολούθησης και αξιολόγησης. Αρχικά, οριοθετείται η έννοια της τοπικής ανάπτυξης ως πολυπαραγοντικής, συμμετοχικής και διαρκούς διαδικασίας, η οποία συνδέεται με τα ιδιαίτερα οικονομικά, κοινωνικά και πολιτισμικά χαρακτηριστικά μιας περιοχής και εντάσσεται σε αποκεντρωμένα σχήματα διακυβέρνησης. Στο πλαίσιο αυτό, οι ΟΤΑ αναλαμβάνουν κρίσιμες αρμοδιότητες σε οικονομία, κοινωνική πολιτική, περιβάλλον, υποδομές και ψηφιακό μετασχηματισμό, ενισχύοντας συγχρόνως τη δημοκρατική συμμετοχή και την τοπική ταυτότητα. Στη συνέχεια, αναλύεται ο στρατηγικός σχεδιασμός ως διαδικασία μετασχηματισμού των τοπικών αναγκών σε συνεκτικές πολιτικές και έργα, με εργαλεία τις αναλύσεις SWOT και PEST/PESTEL, τη στοχοθεσία βάσει αρχών SMART, τον ρεαλιστικό χρηματοδοτικό σχεδιασμό και την ανάπτυξη συνεργειών (με Περιφέρειες, κεντρική διοίκηση, ΜΚΟ, ακαδημαϊκά ιδρύματα και ιδιωτικό τομέα). Ο στρατηγικός σχεδιασμός ευθυγραμμίζεται με το θεσμικό πλαίσιο της αυτοδιοίκησης και τους Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης, ενώ οργανώνεται επιχειρησιακά μέσω πενταετών Επιχειρησιακών Προγραμμάτων (ΕΠ) και ετήσιων προγραμμάτων δράσης. Τα ΕΠ έχουν τριμερή δομή (στρατηγικός σχεδιασμός, επιχειρησιακό σχέδιο, δείκτες παρακολούθησης/αξιολόγησης), εκπονούνται συμμετοχικά και συνδέονται ρητά με εθνικά/ευρωπαϊκά χρηματοδοτικά εργαλεία. Κεντρικό αντικείμενο αποτελεί η λειτουργία των δεικτών στον δημόσιο τομέα και ειδικότερα στα ΕΠ των Δήμων. Οι δείκτες ταξινομούνται σε εισροών, εκροών και αποτελεσμάτων/αποτελεσματικότητας και χρησιμοποιούνται για στοχοθεσία, παρακολούθηση προόδου, αξιολόγηση αποδοτικότητας και τεκμηρίωση λογοδοσίας. Η εργασία παρουσιάζει θεματικά παραδείγματα δεικτών ανά άξονα πολιτικής (περιβάλλον, κοινωνική πολιτική, οικονομία–απασχόληση, πολιτισμός–τουρισμός, ψηφιακή διακυβέρνηση), υπογραμμίζοντας την ανάγκη συγκρισιμότητας και διαθεσιμότητας αξιόπιστων δεδομένων. Ως μελέτη περίπτωσης εξετάζεται αστικός Δήμος της Θεσσαλίας («Δήμος Χ.») για την περίοδο 2020–2023. Διαπιστώνεται ότι οι δείκτες έχουν ενσωματωθεί συστηματικά στη δομή του ΕΠ και ακολουθούν τα κριτήρια SMART, επιτρέποντας ιεράρχηση στόχων, διασύνδεση με ετήσια/τεχνικά προγράμματα και περιοδική αποτίμηση. Παρά τα θετικά στοιχεία, αναδεικνύεται υστέρηση στη μέτρηση δεικτών εισροών, γεγονός που δυσχεραίνει την πλήρη εκτίμηση της αποδοτικότητας και τον διαδημοτικό συγκριτικό έλεγχο. Προτείνεται, για την περίοδο 2024–2028, η συστηματική ένταξη δεικτών εισροών (προϋπολογισμός ανά δράση, ανθρωποώρες, εξοπλισμός, χρόνος ωρίμανσης), η ετήσια επικαιροποίηση και η μέριμνα για σταθερές γραμμές βάσης, ενδιάμεσους στόχους και σαφή κατανομή αρμοδιοτήτων συλλογής δεδομένων. Συνολικά, η εργασία καταλήγει ότι τα Επιχειρησιακά Προγράμματα, όταν στηρίζονται σε τεκμηριωμένη στοχοθεσία και ισχυρό σύστημα δεικτών, μετατρέπουν τη στρατηγική βούληση σε μετρήσιμα αποτελέσματα, ενισχύουν την αποτελεσματικότητα και την αποδοτικότητα της τοπικής διακυβέρνησης, βελτιώνουν τη διαφάνεια και τη δημόσια λογοδοσία και δημιουργούν συνθήκες βιώσιμης, ανθεκτικής και κοινωνικά δίκαιης τοπικής ανάπτυξης. Οι προτεινόμενες βελτιώσεις στους δείκτες εισροών αποτελούν κρίσιμο βήμα για την ολοκλήρωση του κύκλου προγραμματισμού–υλοποίησης–αξιολόγησης και την περαιτέρω ωρίμανση των ΕΠ των Δήμων. | el |
| dc.description.abstracttranslated | The study examines the strategic and operational planning of Local Government Organizations (LGOs) as a fundamental driver of local development, with particular emphasis on the role of monitoring and evaluation indicators. It first delineates the concept of local development as a multifactorial, participatory, and continuous process, closely linked to the specific economic, social, and cultural characteristics of a region and embedded within decentralized governance frameworks. Within this context, LGOs assume critical responsibilities in the fields of economy, social policy, environment, infrastructure, and digital transformation, while simultaneously enhancing democratic participation and local identity. Subsequently, strategic planning is analyzed as a process of transforming local needs into coherent policies and projects, employing tools such as SWOT and PEST/PESTEL analyses, SMART-based goal-setting, realistic financial planning, and the development of synergies (with Regional Authorities, central government, NGOs, academic institutions, and the private sector). Strategic planning is aligned with the institutional framework of local governance and the Sustainable Development Goals (SDGs), and is operationalized through five-year Operational Programs (OPs) and annual action plans. The OPs have a three-part structure (strategic planning, operational design, and monitoring/evaluation indicators), are developed in a participatory manner, and are explicitly linked to national and European funding mechanisms. The paper presents thematic examples of indicators within the public sector, and more specifically within municipal OPs. Indicators are classified into input, output, and outcome/effectiveness categories and are utilized for goal-setting, progress monitoring, efficiency evaluation, and accountability documentation. The study presents thematic examples of indicators across policy domains (environment, social policy, economy–employment, culture–tourism, digital governance), highlighting the need for comparability and the availability of reliable data. As a case study, an urban municipality in Thessaly (“Municipality X”) is examined for the period 2020–2023. Findings reveal that indicators have been systematically integrated into the structure of the OP and comply with SMART criteria, enabling goal prioritization, linkage with annual/technical programs, and periodic assessment. Despite positive outcomes, shortcomings are identified in the measurement of input indicators, which hinder a comprehensive evaluation of efficiency and inter-municipal comparative assessment. For the period 2024–2028, the study proposes the systematic incorporation of input indicators (budget per action, staff hours, equipment, project maturation time), annual updates, and the establishment of stable baselines, interim targets, and clear allocation of responsibilities for data collection. Overall, the study concludes that Operational Programs, when based on evidence-driven goal-setting and a robust system of indicators, effectively translate strategic intent into measurable results, strengthen the effectiveness and efficiency of local governance, improve transparency and public accountability, and foster conditions for sustainable, resilient, and socially equitable local development. The proposed improvements in input indicators constitute a critical step toward completing the programming–implementation–evaluation cycle and further advancing the maturity of municipal OPs. | el |
| dc.format.extent | 63 | el |
| dc.identifier.uri | https://amitos.library.uop.gr/xmlui/handle/123456789/9315 | |
| dc.language.iso | el | el |
| dc.publisher | Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου | el |
| dc.subject | Τοπική Αυτοδιοίκηση--Ελλάδα | el |
| dc.subject | Στρατηγικός σχεδιασμός | el |
| dc.subject | Περιφερειακός προγραμματισμός | el |
| dc.subject.keyword | Επιχειρησιακό πρόγραμμα | el |
| dc.subject.keyword | Στρατηγικός σχεδιασμός | el |
| dc.subject.keyword | Δείκτες παρακολούθησης | el |
| dc.subject.keyword | Δείκτες αξιολόγησης | el |
| dc.title | Η συμβολή των Επιχειρησιακών Προγραμμάτων στην τοπική ανάπτυξη των Δήμων | el |
| dc.title.alternative | The contribution of Operation Programs to the local development of Municipalities | el |
| dc.type | Μεταπτυχιακή διπλωματική εργασία | el |