Το Παιδί την περίοδο της Κατοχής (1941-1944) μέσα από την παράλληλη οπτική της λογοτεχνικής παραγωγής

Abstract

Η συγκεκριμένη εργασία τοποθετεί στο επίκεντρό της το παιδί που έζησε στα πέτρινα χρόνια της Κατοχής. Η πρωτοτυπία του συγκεκριμένου πονήματος έγκειται στο γεγονός ότι σε αυτό το ταξίδι στο χρόνο, στην εποχή της πείνας και των στερήσεων, επιστρατεύονται παράλληλα τα ιστορικά τεκμήρια, ο κατοχικός τύπος, οι ιστορικές μαρτυρίες αλλά και η λογοτεχνική παραγωγή της εποχής. Η επιλογή των λογοτεχνικών κειμένων δεν είναι τυχαία. Οι λογοτέχνες αυτών των κειμένων έχοντας ζήσει οι ίδιοι σ’ αυτή τη δραματική περίοδο της ελληνικής ιστορίας, κατορθώνουν να στήσουν γέφυρες ανάμεσα στη Ιστορία και τη Λογοτεχνία, οι οποίες αναπτύσσουν μια αμφίδρομη δυναμική σχέση. Η εργασία διαρθρώνεται σε πέντε κεφάλαια: Το πρώτο κεφάλαιο παρακολουθεί το χρονικό της εισόδου των Γερμανών κατακτητών στο ελληνικό έδαφος, η οποία σηματοδοτεί την απώλεια της ανεξαρτησίας των Ελλήνων για πρώτη φορά στη σύγχρονη ιστορία του ελληνικού κράτους. Το δεύτερο κεφάλαιο εστιάζει στο πιο μαζικό μέσο εξόντωσης του ελληνικού λαού από τους κατακτητές, την πείνα, και επιχειρεί να παρακολουθήσει το επισιτιστικό πρόβλημα, θέτοντας στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος τα μικρά παιδιά. Το τρίτο κεφάλαιο εξετάζει την ηθικά ανάλγητη στάση των κατακτητών απέναντι στα παιδιά με αποκορύφωμα τη μαζική εξόντωσή τους στο Δίστομο και τα Καλάβρυτα. Ένα ιδιαίτερο κεφάλαιο αποτελεί το ολοκαύτωμα των Ελλήνων Εβραίων και των παιδιών τους. Παράλληλα όμως τα παιδιά βίωσαν την τραυματική εμπειρία της απώλειας αγαπημένων τους προσώπων. Το τέταρτο κεφάλαιο αναφέρεται στην αντιστασιακή δράση των παιδιών την κατοχική περίοδο. Ο πόλεμος μετασχηματίζει τις ταυτότητες των παιδιών και τα ωθεί να αναλάβουν νέους κοινωνικούς ρόλους. Το πέμπτο κεφάλαιο αναφέρεται στη νέα σχολική πραγματικότητα που καλούνται να βιώσουν τα παιδιά. Τα σχολικά κτίρια επιτάσσονται από τους Γερμανούς. Παλιές αποθήκες υποκαθιστούν τις αίθουσες διδασκαλίας. Στα σχολεία λειτουργούν συσσίτια. Παράλληλα και το εκπαιδευτικό προσωπικό έχει σημαδευτεί απ’ τις στερήσεις. Ταυτόχρονα όμως δε διστάζει να σταθεί στο ύψος των περιστάσεων ενίοτε αναπτύσσοντας αντιστασιακή δράση.