Θρησκευτική ζωή στην περιοχή της Μάνης κατά τη Βυζαντινή και Μεταβυζαντινή περίοδο - Λυμπερόπουλος, Νικόλαος (Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου, 2019)
Το θέμα της διπλωματικής εργασίας είναι η θρησκευτική ζωή στην περιοχή της Μάνης κατά την Βυζαντινή και Μεταβυζαντινή περίοδο. H έρευνα στηρίχθηκε σε βυζαντινές και μεταβυζαντινές πηγές, σε επιστημονικά άρθρα και περιλαμβάνει φιλολογικά, κοινωνιολογικά, λαογραφικά και ιστορικά στοιχεία. H εργασία αποτελείται από την «Εισαγωγή», πέντε κύρια κεφάλαια με μικρότερα υποκεφάλαια, τα «Συμπεράσματα» και την βιβλιογραφία. Η «Εισαγωγή» περιλαμβάνει μία προσέγγιση του θέματος με την μεθοδολογία της έρευνας που ακολουθήθηκε, διάφορα ερωτήματα γύρω από την θρησκευτικότητα των Μανιατών και έναν γεωγραφικό και ιστορικό προσδιορισμό του τόπου. Το πρώτο κεφάλαιο είναι αφιερωμένο στις σχέσεις επίσημης θρησκείας και λαϊκής θρησκευτικής συμπεριφοράς και πως αυτή διαμορφώθηκε σε σχέση με το κοινωνικοοικονομικό περιβάλλον της Μάνης και την πολεμική νοοτροπία των κατοίκων της. Το δεύτερο κεφάλαιο αναφέρεται στο χωρίο του De administrando Imperio του Κωνσταντίνου Πορφυρογέννητου. Στο κεφάλαιο αυτό πραγματοποιήθηκε μια ανάλυση ως προς τον εθνικό και θρησκευτικό προσδιορισμό των πληθυσμών, στους οποίους αναφέρεται ο συγγραφέας. Στο τρίτο κεφάλαιο διαχωρίστηκαν οι Βυζαντινές εορτές σε τρεις κατηγορίες (εκκλησιαστικές, κοινωνικές, λαϊκές) και τονίστηκαν τα στοιχεία σύνδεσής τους με την Αρχαιότητα αλλά και τον Νεότερο Ελληνισμό. Το τέταρτο και εκτενέστερο κεφάλαιο αναφέρεται στα βασικά χαρακτηριστικά λατρείας των Μανιατών τα οποία ήταν και συνεχίζουν ακόμα να είναι, η λατρεία των νεκρών, οι οικογενειακοί τάφοι, οι οικογενειακές εκκλησίες και η σχέση συγγένειας-θρησκείας. Το κεφάλαιο εμπλουτίστηκε με αναφορά στα βυζαντινά ταφικά έθιμα, αρκετά από τα οποία συναντούνται στην Μάνη, σε βυζαντινούς και μεταβυζαντινούς ιερείς της Μάνης και σε θρησκευτικές παραδόσεις της περιοχής. Το πέμπτο και τελευταίο κεφάλαιο περιλαμβάνει τα βασικά στοιχεία της Βυζαντινής εκκλησιαστικής τέχνης στην Μάνη τα οποία είναι η Βυζαντινή αρχιτεκτονική, οι Βυζαντινές τοιχογραφίες και οι Βυζαντινές επιγραφές, από τις οποίες αντλήθηκαν χρήσιμες πληροφορίες για την περιοχή. Το τελευταίο μέρος είναι τα «Συμπεράσματα» που είναι και μία σύνοψη της εργασίας.
Keywords: Μάνη (Ελλάδα) -- Θρησκεία; Μάνη (Ελλάδα) -- Θρησκευτική ζωή και έθιμα; Χριστιανική τέχνη και συμβολισμός -- Ελλάδα -- Μάνη; Εκκλησιαστική Αρχιτεκτονική -- Ελλάδα -- Μάνη; Μάνη; Βυζάντιο; Θρησκεία; Θρησκευτικότητα; Ήθη και έθιμα; Παράδοση; Λατρεία; Κοινωνία; Λαός; Ιερείς; Εορτές; Πληθυσμοί; Σλάβοι; Αρχιτεκτονική; Τοιχογραφίες; Επιγραφές; Πρόσληψη; Σύνδεση; Συνέχεια; Byzantium; Religion; Religiosity; Customs; Traditions; Worship; Society; People; Priests; Festivals; Populations; Slavs; Architecute; Mural paintings; Inscriptions; Recruitment; Connection; Continyity