Η συμβολή του Δραματικού Παιχνιδιού (ΔΠ) στην καλλιέργεια της δημιουργικότητας σε παιδιά Δημοτικού. Μία πειραματική έρευνα στη Δ’ Τάξη Δημοτικού Σχολείου Ιθάκης. - Σπυροπούλου, Γιαννούλα (Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου, 2019)
Σκοπός της παρούσας εργασίας είναι να εξεταστεί, διεξοδικά, η επενέργεια του Δραματικού Παιχνιδιού (ΔΠ), ως πρωτοποριακού διδακτικού εργαλείου, στην εξέλιξη της δημιουργικότητας παιδιών της Δ΄ τάξης Δημοτικού Σχολείου. Η δημιουργικότητα υπάρχει σε όλα τα ανθρώπινα όντα από τη φύση τους, αλλά χρειάζεται κατάλληλες συνθήκες για να εκφραστεί. Πρόκειται για την ικανότητα των ατόμων να παίρνουν πρωτοβουλίες, να παράγουν νέα προϊόντα και ιδέες και να επιλύουν προβλήματα με ξεχωριστό και ενδιαφέρον τρόπο. Από την άλλη πλευρά, το ΔΠ φέρνει τα παιδιά κοντά στο θέατρο με τη βοήθεια του παιχνιδιού και συμβάλλει στην εξωτερίκευση των σκέψεων και των συναισθημάτων τους (Γαλάνη, 2007). Μέσα από την προσποίηση και τον αυτοσχεδιασμό, προωθεί τη δημιουργική σκέψη και την καλλιτεχνική παιδεία, τον κριτικό στοχασμό, τις κοινωνικές και επικοινωνιακές δεξιότητες, τις ηθικές αξίες και την ενσυναίσθηση, τα οποία συντελούν στην αρμονική ψυχική, πνευματική και κοινωνική ανάπτυξη του παιδιού (McCaslin, 1987 ). Στο παραπάνω πλαίσιο, επιχειρήσαμε μια μικτή έρευνα, συνδυάζοντας ποσοτικά και ποιοτικά στοιχεία. Το δείγμα της έρευνας συγκροτήθηκε από, 38 μαθητές. Η πειραματική ομάδα συγκροτήθηκε από τους 19 μαθητές (Δ΄ Τάξη Δημοτικού Σχολείου Ιθάκης) και οι υπόλοιποι 19 μαθητές (Δ΄ Τάξη Δημοτικού Σχολείου Ληξουρίου) σχημάτισαν την ομάδα ελέγχου. Για τη συλλογή των ποσοτικών δεδομένων εφαρμόστηκε και στα δύο (2) γκρουπ των μαθητών, το Torrance Creativity Test. Το ίδιο ερωτηματολόγιο δόθηκε και στις δυο ομάδες, μετά τις παρεμβάσεις. Κατόπιν, πραγματοποιήθηκαν 12 παρεμβάσεις με τεχνικές τoυ ΔΠ, μόνο στην πειραματική ομάδα. Για τη συλλογή ποιοτικών δεδομένων χρησιμοποιήθηκαν οι μέθοδοι της συμμετοχικής παρατήρησης, συγκεκριμένα τα ερευνητικά ερωτήματα της παρούσας μελέτης διαμορφώθηκαν από τις ικανότητες της δημιουργικής σκέψης, όπως ορίζονται από τον Guilford (1950). Αναλυτικότερα, διατυπώθηκαν ως εξής: 1. Η υλοποίηση του προγράμματος του ΔΠ θα επηρεάσει την πνευματική ευχέρεια, δηλαδή την ικανότητα των παιδιών να παράγουν μεγάλο αριθμό ιδεών; 2. Η υλοποίηση του προγράμματος του ΔΠ θα επηρεάσει την πνευματική ευλυγισία, δηλαδή την ικανότητα των παιδιών να δημιουργούν διαφορετικές ιδέες; 3. H εφαρμογή του προγράμματος του ΔΠ θα επηρεάσει την πρωτοτυπία, δηλαδή τη δεξιότητα των παιδιών να παράγουν πρωτότυπες και μοναδικές ιδέες; 4. Η υλοποίηση του προγράμματος θα επηρεάσει τη δημιουργικότητα των παιδιών να επεξεργάζονται τις ιδέες τους; Η στατιστική ανάλυση των αποτελεσμάτων έγινε με τη βοήθεια του προγράμματος SPSS, υιοθετώντας το παραμετρικό κριτήριο t-student και το μη παραμετρικό Wilcοxon, ανάλογα με την κανονικότητα της κατανομής της κάθε κλίμακας. Για την αξιόπιστη διεργασία των αποτελεσμάτων εφαρμόστηκε τριγωνοποίηση των ποιοτικών και ποσοτικών μεθόδων. Παρά το γεγονός ότι στην ανάλυση των ποσοτικών δεδομένων τα αποτελέσματα δεν ήταν αρκετά ισχυρά για να στηρίξουν την υπόθεση ότι το Δραματικό παιχνίδι ενισχύει τη δημιουργικότητα των νέων παιδιών, τα ποιοτικά δεδομένα παρουσιάζουν μία άλλη οπτική. Τα συνολικά αποτελέσματα της έρευνας έδειξαν πως οι τεχνικές του ΔΠ είναι πιθανόν κατάλληλες για την ενδυνάμωση των δημιουργικών ικανοτήτων των παιδιών. Τέλος, παρατηρήθηκε ότι κατά τη διάρκεια των εργαστηρίων ενισχύθηκαν ορισμένοι από τους τομείς δημιουργικότητας, όπως αυτοί ορίζονται από τον Guilford (1950). Πιο επίκαιρη από ποτέ, η καλλιέργεια της δημιουργικής φαντασίας, καθώς δυστυχώς η εκπαίδευση είναι κυρίως προσανατολισμένη στην απόκτηση περισσότερης γνώσης και στη βελτίωση επιδόσεων.
Keywords: Δραματική τέχνη στην εκπαίδευση; Δραματικό παιχνίδι; Δημιουργική σκέψη; Αλληλεπίδραση; Φαντασία; Μεικτή έρευνα; Πρωτοβάθμια εκπαίδευση; Δραματική τέχνη στην εκπαίδευση; Δραματικό παιχνίδι; Δημιουργική σκέψη; Αλληλεπίδραση; Φαντασία; Μεικτή έρευνα; Πρωτοβάθμια εκπαίδευση