Διδακτικές παρεμβάσεις με τη χρήση σωματαισθητικών και θεατροπαιδαγωγικών δραστηριοτήτων για την ενίσχυση των δεξιοτήτων προσοχής και της ενεργού συμμετοχής των Ρομά μαθητών στο δημοτικό σχολείο. - Κοτρότσιος, Κωνσταντίνος (Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου, 2025)
Η παρούσα έρευνα εξετάζει την εφαρμογή διδακτικών παρεμβάσεων που βασίζονται στη σωματική έκφραση και το θεατρικό παιχνίδι, με στόχο την ενίσχυση της κατανόησης και της συγκέντρωσης μαθητών/τριών Ρομά στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση. Λαμβάνοντας υπόψη τις ιδιαίτερες μαθησιακές ανάγκες των μαθητών/τριών αυτής της ομάδας, η έρευνα διερευνά πώς η ενσωμάτωση κινησιολογικών και θεατρικών πρακτικών μπορεί να βελτιώσει τη μαθησιακή διαδικασία, καθιστώντας τη διδασκαλία πιο διαδραστική και βιωματική. Το θεωρητικό πλαίσιο της εργασίας εστιάζει στη σημασία του σώματος ως εργαλείου μάθησης, εξετάζοντας παράλληλα παιδαγωγικές προσεγγίσεις που αναδεικνύουν τη θεατρικότητα και την κινησιολογική έκφραση ως βασικούς άξονες εκπαιδευτικής πρακτικής. Στο θεωρητικό μέρος, εξετάζεται επίσης η ιστορική και παιδαγωγική σημασία του σώματος στην εκπαίδευση, ενώ παράλληλα αναλύονται θεωρητικά μεθοδολογικά εργαλεία όπως η Ανάλυση Κίνησης του Rudolf Laban, οι “Performed Lectures” της Susan Foster, θεωρίες των Dewy και Goffman καθώς και η συμβολή του ERIAC στην προώθηση της πολιτισμικής ταυτότητας των Ρομά μέσω της τέχνης. Δίνεται έμφαση στην έννοια της σωματικότητας ως εκπαιδευτικού μέσου που ενισχύει τη γνωστική, συναισθηματική και κοινωνική ανάπτυξη των μαθητών/τριών, καθιστώντας τη διδασκαλία πιο προσβάσιμη και διαδραστική. Το ερευνητικό μέρος περιλαμβάνει 12 παρεμβάσεις που πραγματοποιήθηκαν σε μαθητές/τριες Ρομά της πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης, με στόχο να εξεταστεί η επίδραση της σωματικής έκφρασης στη μαθησιακή τους διαδικασία, λαμβάνοντας έμπνευση από το πρόγραμμα Arts4Roma. Η μεθοδολογία βασίστηκε σε παρατήρηση, ημιδομημένες συνεντεύξεις και ημερολόγια πεδίου, ενώ τα ποιοτικά δεδομένα αναλύθηκαν με τη θεματική ανάλυση. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι η χρήση σωματικών-παραστατικών πρακτικών ενίσχυσε τη συμμετοχή, τη συγκέντρωση και την αυτοπεποίθηση των μαθητών/τριών, ενώ παράλληλα βελτίωσε την επικοινωνία και τη συνεργασία τους. Επιπλέον, η ενσωμάτωση στοιχείων της πολιτισμικής τους ταυτότητας στις δραστηριότητες συνέβαλε στην αποδοχή και την ένταξή τους στο σχολικό περιβάλλον. Ωστόσο, η έρευνα ανέδειξε και ορισμένες προκλήσεις, όπως η ανάγκη για καθοδήγηση των εκπαιδευτικών και η διαχείριση της δυναμικής της ομάδας κατά την εφαρμογή των δραστηριοτήτων. Παρά τις δυσκολίες, τα συνολικά ευρήματα καταδεικνύουν ότι η ενσωμάτωση των παραστατικών εργαλείων στην εκπαίδευση μπορεί να λειτουργήσει ως ένας καινοτόμος και αποτελεσματικός τρόπος μάθησης, προωθώντας μια περισσότερο συμπεριληπτική και βιωματική διδασκαλία για μαθητές με διαφορετικές ανάγκες.
Interventions in education using physio-sensory and drama-based pedagogical activities to enhance the skills of attention and active participation of Roma students in primary school
Keywords: Σωματικό θέατρο; Δραματική τέχνη; Παραστατικές τέχνες; Εκπαιδευτικό δράμα; Ρομά; Βιωματική μάθηση; Θεατρική αγωγή; Κιναισθητικές δεξιότητες; Χορός; Παρέμβαση; Μικτή έρευνα; σωματικότητα, παραστατική διδασκαλία, εκπαίδευση Ρομά, βιωματική μάθηση, θεατρική αγωγή, κινητική έκφραση, χορός