Ο Μυστράς ως κέντρο των Ελληνικών γραμμάτων κατά την Παλαιολόγεια περίοδο - Κοντογιώργος, Παναγιώτης (Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου, 2019)
Οι πολιτικές και κοινωνικές συνθήκες επέτρεψαν την ίδρυση του Μυστρά, όπου θα λάβει εξέχουσα θέση, συναγωνίζοντας την άλλοτε μεγαλόπολη Κωνσταντινούπολη, στο τέλος της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας. Εκεί στο φυσικό οχυρό, στη νότιο Πελοπόννησο θα μετακομίσει το ελληνικό πνεύμα για δύο περίπου αιώνες (1259-1460). Από αφανής περιοχή θα γίνει μια ισχυρή πόλη-κράτος με σαφή θέση στα πράγματα, καθώς θα φιλοξενίσει πλήθος κορυφαίων προσωπικοτήτων της πολιτικής (πχ Ι. Καντακοζηνό), της διανόησης (πχ Γ. Γεμιστό – Πλήθων), τηςΕκκλησίας και της τέχνης. Ο τόπος αυτός θα αναδειχθεί με την Παλαιολόγεια Αναγέννηση, αφού όχι μόνο η τέχνη/αρχιτεκτονική θα πρωταγωνιστήσει αλλά και η αρχαία ελληνική γραμματεία θα μελετηθεί, θα διασωθεί και θα επεξεργαστεί. Αποτέλεσμα αυτών είναι η εμφάνιση νέων σκέψεωνκαι οραμάτων που θα αντηχήσουν στις πλαγιές του βουνού. Οι νέες ιδέες αποτελούν μια όαση χαράς μπροστά στην καταστροφή που διαφαινόταν. Με τους λογίους οι Βυζαντινοί αφυπνίζονται και από το Μυστρά δίνεται το σύνθημα για την εθνική συνείδηση. Το έχουν ανάγκη οι κάτοικοι της εναπομείνουσας Αυτοκρατορίας, διότι έτσι κρατούν την ελπίδα ζωντανή. Το κέντρο αυτό των γραμμάτων με την διαφύλαξη και αργότερα την διάδοση της αρχαίας γραμματείας και του ελληνικού πνεύματος στη Δύση θα πέσει τελευταίο στον Οθωμανό δυνάστη, όμως η δράση του θα μείνει χαραγμένη στη ζωή των κατοίκων, αφού παρόλο την τουρκική κατοχή, το νέο κράτος –απομεινάρι του Βυζαντιου, η Ελλάδα θα δώσει μάχες να κρατήσει την γλώσσα και την θρησκεία, τους πυλώνες που κράτησαν το Βυζάντιο και για τα οποία αγωνίστηκαν με πράξεις και έργα (δηλχειρόγραφα, σχολές, μονές) οι Μυστριώτες.
Keywords: Μυστράς (Ελλάδα) -- Ιστορία; Βυζαντινή Αυτοκρατορία -- Ιστορία -- Δυναστεία Παλαιολόγων, 1259-1448; Βυζαντινή Αυτοκρατορία -- Πνευματική ζωή -- Δυναστεία Παλαιολόγων, 1259-1448; Μυστράς; Λόγιοι; Ελληνικό πνεύμα; Βυζάντιο; Πελοπόννησος; Mystras; Intellectuals; Greek spirit; Byzantium; Peloponnese