Πολυφασματική απεικόνιση του χειρόγραφου Ευαγγελισταρίου της Μονής Ζερμπίτσας του έτους 1067 - Βλάχου, Μυρτώ (Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου, 2025)
Η παρούσα διπλωματική εργασία με τίτλο «Πολυφασματική απεικόνιση του χειρόγραφου Ευαγγελισταρίου της Μονής Ζερμπίτσας του έτους 1067» εκπονήθηκε στο πλαίσιο του ΔΠΜΣ «Μάνατζμεντ και Τεχνολογίες στην Πολιτιστική Κληρονομιά» του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου, που διεξάγεται στον Μυστρά. Σκοπός της παρούσας έρευνας είναι η ανάδειξη του παλαιότερου βυζαντινού χειρόγραφου που φυλάσσεται στο Μουσείο Εκκλησιαστικής Τέχνης της Ιεράς Μητρόπολης Μονεμβασίας και Σπάρτης, το οποίο προέρχεται από την Ιερά Μονή Ζερμπίτσας. Μέσω της εργασίας, ο αναγνώστης γνωρίζει για τη συμβολή των νέων τεχνολογιών και της αρχαιομετρίας στην πολιτιστική κληρονομιά, την ιστορική ανάπτυξη της περγαμηνής, το ιστορικό πλαίσιο της Ι.Μ. Ζερμπίτσας, για τα χειρόγραφα του Μουσείου και φυσικά το Ευαγγελιστάριο του 1067. Για την ανάδειξή του χειρόγραφου χρησιμοποιήθηκαν φασματοσκοπικές αναλύσεις RAMAN και XRF για την ανάλυση των χρωστικών και των υλικών που χρησιμοποιήθηκαν για τη δημιουργία του. Παράλληλα, εφαρμόστηκε φωτογραμμετρία και ελήφθησαν φωτογραφίες με υπέρυθρο (IR) φίλτρο, οι οποίες έφεραν στο φως χαρακτηριστικές λεπτομέρειες που το ξεχωρίζουν. Τα αποτελέσματα των αναλύσεων των χρωστικών, όπως και των φωτογραφιών επιβεβαιώνουν πως πρόκειται για περγαμηνό χειρόγραφο της βυζαντινής περιόδου. Μάλιστα, εντοπίστηκαν και μεταγενέστερες προσθήκες, στοιχεία που παρέχουν πολύτιμες πληροφορίες για τη διαδικασία εξέλιξης του χειρογράφου και τις πιθανές επεμβάσεις που έγιναν σε αυτό κατά τη διάρκεια της ιστορίας του. Τέλος, γίνεται μία πρόταση διαχείρισης για την ανάδειξη των χειρογράφων της ΙΜΜΣ, τα οποία αποτελούν έναν ανεκτίμητο θησαυρό πολιτιστικής κληρονομιάς, καθώς διασώζουν τη συλλογική μνήμη, τη γλώσσα, την τέχνη και την ιστορία μιας κοινωνίας.
Keywords: Αρχαιομετρία; Φασματοσκοπικές αναλύσεις; Πολυφασματική απεικόνιση; Φωτογραμμετρία; Φωτογραφία IR; Φασματοσκοπία Ράμαν; Φασματοσκοπία Ακτίνων Χ; Χειρόγραφα, Βυζαντινά -- Ελλάδα -- Λακωνία; Ιερά Μονή Ζερμπίτσης (Λακωνία, Ελλάδα) -- Χειρόγραφα; Αρχαιομετρία; Φασματοσκοπικές αναλύσεις; Πολυφασματική απεικόνιση; Φωτογραμμετρία; Φωτογραφία IR; Raman; XRF; Χειρόγραφο; Μονή Ζερμπίτσας; Ευαγγελιστάριο; Archaeometry; Spectroscopic Analyses; Multispectral Imaging; Photogrammetry; IR Photography; RAMAN; Manuscript; Zerbitsa Monastery; Evangelistarium