Τα επίθετα χρώματος στην Κερένια κούκλα του Κωνσταντίνου Χρηστομάνου: ανάλυση με σώματα κειμένων - Καραδήμα, Αναστασία (Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου, 2022)
Στην εργασία αυτή μελετήθηκε η χρήση των επιθέτων χρώματος στο μυθιστόρημα του Κωνσταντίνου Χρηστομάνου Κερένια κούκλα. Η μεθοδολογική προσέγγιση ακολουθεί την υφολογία σωμάτων κειμένων. Η ποσοτική και ποιοτική ανάλυση των δεδομένων έδωσε τη δυνατότητα να καταγραφούν όλα τα επίθετα χρώματος του έργου, να ταξινομηθούν σε κατηγορίες με βάση τη βιβλιογραφία και να μελετηθούν αναλυτικότερα τα πέντε συχνότερα επίθετα χρώματος στο σώμα κειμένων (άσπρος, κόκκινος, μαύρος, κίτρινος, κερένιος) σε συνδυασμό με τα συγγενή τους χρώματα. Η χρήση των επιθέτων μελετήθηκε σε σχέση με τους χαρακτήρες του έργου, ενώ εστιάσαμε ιδιαίτερα στη σημασιολογική προσωδία των χρωματικών όρων και στους συμβολισμούς τους. Πιο συγκεκριμένα, διαπιστώθηκε ότι ορισμένα επίθετα χρώματος εμφανίζουν σταθερή σημασιολογική προσωδία ανεξάρτητα από τον χαρακτήρα με τον οποίο συνδέονται, όπως το κίτρινο, το οποίο έχει αρνητική σημασιολογική προσωδία και συμβολίζει τον θάνατο και την οδύνη, ενώ σε άλλα επίθετα η σημασιολογική προσωδία και ο συμβολισμός αλλάζει ανάλογα με τον χαρακτήρα που προσδιορίζουν, όπως, για παράδειγμα, το άσπρο, το κόκκινο και το μαύρο, τα οποία από τη μία πλευρά συμβολίζουν το θάνατο και έχουν αρνητική σημασιολογική προσωδία (σε σχέση λ.χ. με τη Βεργινία) και από την άλλη πλευρά την αγνότητα του έρωτα και το ερωτικό πάθος των δύο νέων και έχουν θετική σημασιολογική προσωδία (σε σχέση λ.χ. με την Λιόλια και τον Νίκο). Ομοιότητες σε σχέση με τη σημασιολογική προσωδία και τον συμβολισμό των χρωμάτων παρατηρούνται στη Βεργινία και το μωρό της Λιόλιας (ειδικότερα στα επίθετα χρώματος άσπρος και κόκκινος). Τέλος, το επίθετο χρώματος κερένιος, το οποίο εμφανίζεται και στον τίτλο του μυθιστορήματος, χρησιμοποιείται μόνο για το μωρό της Λιόλιας με αρνητική σημασιολογική προσωδία και συμβολισμούς. Με βάση την ανάλυσή μας μπορούμε να υποστηρίξουμε ότι τα επίθετα χρώματος είναι πολύ σημαντικά για την Κερένια Κούκλα, καθώς οι χαρακτήρες του έργου διαφοροποιούνται μεταξύ τους και μέσα από τη χρήση των επιθέτων χρώματος και τους συμβολισμούς τους.
Keywords: Χρηστομάνος -- Κωνσταντίνος -- 1867-1911 -- Κερένια κούκλα; Χρηστομάνος -- Κωνσταντίνος -- 1867-1911 -- Ερμηνεία και κριτική; Χρηστομάνος -- Κωνσταντίνος -- 1867-1911 -- Γλώσσα; Ελληνική γλώσσα, Νέα -- Επίθετο; Ελληνική λογοτεχνία, Σύγχρονη -- Ιστορία και κριτική; Σώματα κειμένων (Γλωσσολογία); Προσωδιακή ανάλυση (Γλωσσολογία); Επίθετα Χρώματος; Κωνσταντίνος Χρηστομάνος; Σημασιολογική Προσωδία; Συμβολισμοί; Υφολογία Σωμάτων Κειμένων; Colour Adjectives; Konstantinos Christomanos; Semantic Prosody; Symbolisms; Corpus Stylistics