Ανάλυση Διεθνών Πανεπιστημιακών Προγραμμάτων για τη Διαχείριση Υπηρεσιών ΑμεΑ στις χώρες της Ευρώπης - Βλαχοδημητράκου, Δήμητρα (Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου, 2025)
Η Αναπηρία συνιστά ένα πολυδιάστατο και πολυεπίπεδο ζήτημα που κατέχει κεντρική θέση στην πολιτική ατζέντα σε παγκόσμιο, εθνικό και τοπικό επίπεδο με τα ΑμεΑ να αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της κοινωνίας με πλήρη δικαιώματα σε όλους τους τομείς της κοινωνικής, οικονομικής, πολιτικής και πολιτιστικής ζωής. Μολονότι η Αναπηρία έχει αντιμετωπιστεί ποικιλοτρόπως στο παρελθόν ανάλογα με τη χρονική στιγμή, τη γεωγραφική τοποθέτηση και το πολιτισμικό πλαίσιο τις ιατρικές προσεγγίσεις του άμεσου παρελθόντος έχει διαδεχθεί το κοινωνικό μοντέλο της Αναπηρίας με καταβολή συστηματικής προσπάθειας για αφαίρεση των αρχιτεκτονικών και επικοινωνιακών φραγμών με εξειδικευμένες παροχές, υποδομές και υπηρεσίες υποστήριξης. Συγκεκριμένα η πρόσβαση των ΑμεΑ στην ΤΕ αποτελεί βασική προτεραιότητα στην σύγχρονη κοινωνία για την αποκόμιση των απαραίτητων προσόντων και στην συνέχεια την ομαλή ένταξη στην αγορά εργασίας με αποτέλεσμα την προσωπική και κοινωνική ολοκλήρωση. Ωστόσο οι βιωμένες εμπειρίες των ΑμεΑ στην ΤΕ συχνά ταυτίζονται με νοσηρά φαινόμενα αποκλεισμού, περιθωριοποίησης και προκατάληψης με άμεση συνέπεια την υποεκπροσώπηση, τη μη ολοκλήρωση και την εγκατάλειψη των ακαδημαϊκών σπουδών. Σε αυτό το σημείο θα πρέπει να τονιστεί η υψηλά στρωματοποιημένη πρόσβαση στην ΤΕ και να ληφθεί υπόψη η ύπαρξη πρόσθετου κοινωνικού μειονεκτήματος πέραν της αναπηρίας με μεταβλητές όπως το φύλο, η εθνικότητα, η κοινωνική τάξη και ο σεξουαλικός προσανατολισμός. Κατ’ επέκταση μεγάλες ανισότητες εμφανίζονται και στην αγορά εργασίας με χαμηλά ποσοστά εκπροσώπησης των ΑμεΑ, χαμηλές απολαβές, απασχόληση χωρίς εξειδίκευση και κακές συνθήκες εργασίας. Θα πρέπει να γίνει συνείδηση το γεγονός πως οι αυξημένες απαιτήσεις της παγκοσμιοποιημένης αγοράς και η αντιμετώπιση της παγκόσμιας οικονομικής κρίσης καθιστούν αναγκαία την αξιοποίηση όλων ανεξαιρέτως των ανθρώπινων πόρων συμπεριλαμβανομένων και των ΑμεΑ με προώθηση ενεργών πολιτικών απασχόλησης από τον κρατικό μηχανισμό με αμοιβαία οφέλη μεταξύ των εταίρων. Η απρόσκοπτη συμμετοχή των ΑμεΑ στην ΤΕ συνιστά ζήτημα κοινωνικής δικαιοσύνης και ανθρωπίνων δικαιωμάτων και ταυτόχρονα στρατηγική για τη διασφάλιση βιώσιμης ανάπτυξης. Φυσικά τα Πανεπιστήμια ως φορείς υπηρεσιών ΑμεΑ εκτός από τη διασφάλιση ενημέρωσης, ευαισθητοποίησης και εφαρμογής των κατευθυντήριων γραμμών και του νομικού πλαισίου αναφορικά με τα δικαιώματα των ΑμεΑ στο περιβάλλον του πανεπιστημίου ταυτόχρονα συνιστούν και φορείς μετάδοσης και προαγωγής της γνώσης σε μια πληθώρα επιστημονικών κλάδων όπως οι Κοινωνικές Επιστήμες, οι Ανθρωπιστικές Επιστήμες, οι Επιστήμες Υγείας και οι Επιστήμες Αγωγής και Εκπαίδευσης. Σύμφωνα με τα ευρήματα της παρούσας μεταπτυχιακής διπλωματικής εργασίας οι ευρωπαϊκές χώρες αφιερώνουν μεγάλο τμήμα των προγραμμάτων σπουδών των ΑΕΙ αναφορικά με το ζήτημα της Αναπηρίας στον κλάδο της Εκπαίδευσης και Αγωγής με στόχο την παροχή μιας άρτιας κατάρτισης στην εκπαίδευση των ΑμεΑ από την πρώιμη παιδική ηλικία έως τη Δια Βίου Μάθηση.
Analysis of International University Programs for the Management of Disability Services in European Countries
Keywords: Ειδική εκπαίδευση - Πανεπιστημιακά προγράμματα; Παιδιά με ειδικές ανάγκες - Εκπαίδευση; Ψυχολογική συμβουλευτική - Πανεπιστημιακά προγράμματα; Κοινωνική ενσωμάτωση - Πανεπιστημιακά προγράμματα; Αυτισμός; Ενταξιακή εκπαίδευση; Ενσωμάτωση στην εκπαίδευση; Special education - University programs; Children with disabilities - Education; Psychological consultation - University programs; Social integration - University programs; Autism; Inclusive education; Mainstreaming in education; Σπουδές για την αναπηρία; Διεθνή πανεπιστημιακά προγράμματα; Disability studies; International university programs