Educational Robotics as a Tool for the Development of Collaboration Skills - Δημητρούλης, Εμμανουήλ (Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου, 2025)
Στον σημερινό, όλο και πιο διασυνδεδεμένο και συνεργατικό κόσμο, η ικανότητα αποτελεσματικής εργασίας σε ομάδα έχει καταστεί θεμέλιος λίθος για την εκπαιδευτική και επαγγελματική επιτυχία. Κατά συνέπεια, η καλλιέργεια δεξιοτήτων συνεργασίας από νεαρή ηλικία έχει αναδειχθεί σε κρίσιμη παιδαγωγική προτεραιότητα. Η παρούσα διατριβή διερευνά πώς η εκπαιδευτική ρομποτική — ένας ταχέως αναπτυσσόμενος τομέας της εκπαίδευσης STEM — μπορεί να αξιοποιηθεί στρατηγικά για την ενίσχυση των συνεργατικών δεξιοτήτων στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση. Παρόλο που έχει αποδειχθεί ότι η ρομποτική ενθαρρύνει τους μαθητές να συμμετέχουν ενεργά σε διαθεματική μάθηση με πρακτική εφαρμογή, η δυνατότητά της να υποστηρίζει και να αξιολογεί ρητά δεξιότητες συνεργατικότητας παραμένει περιορισμένη. Αντιμετωπίζοντας αυτό το κενό, η παρούσα έρευνα προτείνει ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο για τον σχεδιασμό, την υλοποίηση και την αξιολόγηση διδασκαλίας με επίκεντρο τη συνεργασία μέσω της ρομποτικής στην εκπαίδευση. Ο βασικός στόχος της έρευνας είναι η ανάπτυξη μιας ισχυρής, εμπειρικά επικυρωμένης μεθοδολογίας που να ενισχύει και να αξιολογεί συστηματικά τη συνεργασία μεταξύ των νεαρών μαθητών. Προς αυτή την κατεύθυνση, η διατριβή προσφέρει τρεις βασικές συνεισφορές. Πρώτον, εισάγει τη μεθοδολογία CORE—ένα θεωρητικά θεμελιωμένο διδακτικό πλαίσιο που προάγει τη συνεργασία μέσω ταυτόχρονης, μη ιεραρχικής συμμετοχής των μελών της ομάδας. Σε αντίθεση με τα παραδοσιακά μοντέλα κατανομής ρόλων, η CORE δίνει έμφαση στην «επαναπολιτισμοποίηση» και τη συνδημιουργία, καθοδηγώντας τους μαθητές να υπερβούν τους προκαθορισμένους ρόλους και να εμπλακούν σε αυθεντική, συλλογική επίλυση προβλημάτων. Βασισμένη σε καθιερωμένες θεωρίες συνεργατικής μάθησης και επικοινωνίας, η CORE ενθαρρύνει τη συλλογική και δυναμική οικοδόμηση της γνώσης μέσα από δραστηριότητες εκπαιδευτικής ρομποτικής. Δεύτερον, η διατριβή παρουσιάζει την ανάπτυξη και επικύρωση του COPE Test (Collaboration Performance Evaluation Test), ενός νέου εργαλείου αξιολόγησης βασισμένου στην απόδοση, το οποίο έχει σχεδιαστεί για να αποτυπώνει την ποιότητα και το βάθος των ατομικών συνεισφορών σε ομαδικά καθήκοντα. Σε αντίθεση με τις συμβατικές αξιολογήσεις συνεργασίας, που βασίζονται συχνά σε αυτοαναφορές ή παρατηρήσεις εκπαιδευτικών, το COPE Test παρέχει μια δομημένη και ποσοτικοποιήσιμη ανάλυση των αλληλεπιδράσεων μεταξύ των μαθητών. Εφαρμόζει λεπτομερή κριτήρια για την αξιολόγηση της επικοινωνίας, της διαπραγμάτευσης ρόλων, της λήψης αποφάσεων και της αμοιβαίας υποστήριξης, προσφέροντας έτσι μια λεπτομερή εικόνα της συνεργατικής συμπεριφοράς σε πραγματικό χρόνο. Τρίτον, η αποτελεσματικότητα της μεθοδολογίας CORE αξιολογείται μέσα από μια σειρά πειραματικών μελετών που πραγματοποιήθηκαν σε τάξεις της πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης. Με το COPE Test ως βασικό εργαλείο αξιολόγησης, οι μελέτες καταδεικνύουν σημαντική βελτίωση στις συνεργατικές ικανότητες των μαθητών μετά την εφαρμογή της CORE. Η ποσοτική ανάλυση επιβεβαιώνει ότι οι μαθητές που συμμετείχαν στο πρόγραμμα ρομποτικής βασισμένο στη CORE παρουσίασαν ενισχυμένη διαπροσωπική επικοινωνία, δικαιότερη κατανομή καθηκόντων και μεγαλύτερη συνοχή στην ομάδα, σε σύγκριση με ομάδες ελέγχου. Η επικύρωση της CORE υπογραμμίζει όχι μόνο τις διδακτικές δυνατότητες της εκπαιδευτικής ρομποτικής αλλά και προσφέρει ένα αναπαραγώγιμο μοντέλο ενσωμάτωσης συνεργατικών δεξιοτήτων σε διάφορα μαθησιακά περιβάλλοντα. 1 Η διατριβή δομείται σε έξι κεφάλαια: ξεκινά με τη θεωρητική και εμπειρική θεμελίωση της έρευνας, ακολουθούμενη από λεπτομερή παρουσίαση της μεθοδολογίας CORE και του COPE Test. Στη συνέχεια παρουσιάζονται και αναλύονται τα πειραματικά αποτελέσματα, πριν καταλήξει σε μια σύνθεση των ευρημάτων, συζητώντας τις επιπτώσεις για την εκπαιδευτική πρακτική και προτείνοντας κατευθύνσεις για μελλοντική έρευνα. Συνολικά, η διατριβή αυτή συμβάλλει ουσιαστικά στη βιβλιογραφία της εκπαιδευτικής ρομποτικής και της συνεργατικής μάθησης, παρέχοντας εφαρμόσιμες στρατηγικές και επικυρωμένα εργαλεία για την καλλιέργεια μιας από τις πιο κρίσιμες δεξιότητες του 21ου αιώνα.
Μ.Δ.Ε. 31
Keywords: Εκπαίδευση, Πρωτοβάθμια-Ελλάδα; Ρομποτική στην εκπαίδευση; Διδασκαλία-Μεθοδολογία; Education, Elementary-Greece; Robotics in education; Teaching-Methodology