Η συμβολή των κοινωνικών ρομπότ στις παρεμβάσεις και θεραπείες παιδιών και εφήβων με διαταραχή αυτισμού τα τελευταία 5 χρόνια. Οριοθετημένη ανασκόπηση άρθρων (scoping review) - Τσακιρίδου, Στεφανία (My University, 2025)
Εισαγωγή: Η διαταραχή του φάσματος του αυτισμού αναφέρεται σε μια ανίατη νευροαναπτυξιακή διαταραχή του ατόμου. Από την παιδική ηλικία ενός ατόμου με αυτισμό μπορούν να πραγματοποιηθούν κατάλληλες εκπαιδευτικές παρεμβάσεις οι οποίες με αποτελεσματικό τρόπο μπορούν να συντελέσουν στην βελτίωση των δυσκολιών που παρουσιάζει η διαταραχή. Τα κοινωνικά βοηθητικά ρομπότ διαδραματίζουν σπουδαίο ρόλο στις παρεμβάσεις αυτές τα τελευταία χρόνια. Σκοπός: Να διερευνηθεί μέσω της μεθόδου της οριοθετημένης βιβλιογραφικής ανασκόπησης η συμβολή των κοινωνικών βοηθητικών ρομπότ στις παρεμβάσεις και θεραπείες των παιδιών και εφήβων με διαταραχή αυτισμού. Μέθοδος: Η μεθοδολογία της παρούσας εργασίας στηρίζεται στην οριοθετημένη βιβλιογραφική ανασκόπηση, όπως προτείνεται από τους Arksey και O’Malley. Πραγματοποιήθηκε ενδελεχής έρευνα αναζήτησης σε ηλεκτρονικές βάσεις δεδομένων στη PUB MED και το SCOPUS για άρθρα δημοσιευμένα στην αγγλική γλώσσα. Από τα αρχικά 417 άρθρα τελικά χρησιμοποιήθηκαν τα 47 άρθρα έπειτα από τα κριτήρια εισαγωγής και αποκλεισμού τα οποία είναι τα εξής: να είναι τα άρθρα δημοσιευμένα τα τελευταία 5 χρόνια, αυτά που είναι ελεύθερα με δωρεάν πλήρες κείμενο και γραμμένα στην αγγλική γλώσσα και να αφορούν οπωσδήποτε παιδιά ή/και εφήβους με διαταραχή αυτισμού και κοινωνικά ρομπότ. Αποτελέσματα: Από την ανασκόπηση των μελετών προέκυψε ότι υπάρχουν αρκετά θετικά αλλά και ορισμένα αρνητικά αποτελέσματα της χρήσης των κοινωνικών ρομπότ στις παρεμβάσεις παιδιών και εφήβων με αυτισμό που εφιστούν την προσοχή. Σίγουρα η σωστή αξιοποίηση των κοινωνικών ρομπότ κάνοντας την διαδικασία εκμάθησης ευκολότερη και πιο ευχάριστη, βοήθησε στις δεξιότητες επικοινωνίας και αλληλεπίδρασης, στην κοινωνική, συναισθηματική, κινητική, γνωστική και αισθητηριακή ανάπτυξη των παιδιών και εφήβων με διαταραχή αυτισμού. Ωστόσο τα κοινωνικά ρομπότ δεν φάνηκαν αποτελεσματικά για παιδιά και εφήβους με βαριά χαρακτηριστικά αυτισμού ενώ η προτίμηση των κοινωνικών ρομπότ από τα παιδιά, έναντι του ανθρώπου για αλληλεπίδραση, σε ορισμένες περιπτώσεις, εγκυμονεί τον κίνδυνο για κοινωνική απομόνωση. Συμπεράσματα: Είναι σημαντικό να αναλογισθούμε τις θετικές και αρνητικές συνέπειες των παρεμβάσεων με κοινωνικά ρομπότ στα παιδιά και εφήβους με αυτισμό έτσι ώστε να παρέχονται στο μέλλον οι απαραίτητες βελτιώσεις. Κρίνεται αναγκαίο τα κοινωνικά ρομπότ να λειτουργούν ως μεσολαβητές και διευκολυντές στη μάθηση δεξιοτήτων των παιδιών και εφήβων με αυτισμό χωρίς να αντικαθιστούν την ανθρώπινη ύπαρξη.
Μ.Δ.Ε. 43
Keywords: Διαταραχές αυτιστικού φάσματος; Αυτισμός στην εφηβεία; Αυτισμός στα παιδιά; Ρομποτική στην ιατρική; Ψυχολογία; Αναπτυξιακές διαταραχές; Autism spectrum disorders; Autism in adolescence; Autism in children; Robotics in medicine; Psychology; Developmental disabilities; Διαταραχή φάσματος του αυτισμού; Κοινωνικά ρομπότ; Παιδιά και έφηβοι με αυτισμό; Εκπαιδευτικές παρεμβάσεις με ρομπότ; Κοινωνική και συναισθηματική ανάπτυξη; Κινητική ανάπτυξη; Ανάπτυξη επικοινωνίας και αλληλεπίδρασης; Αισθητηριακή ανάπτυξη; Ψυχοκοινωνική υποστήριξη; Autism spectrum disorder; Social robots; Children and adolescents with autism; Educational interventions with robots; Social and emotional development; Psychosocial support