Το κουκλοθέατρο ως εργαλείο για την αποτελεσματικότερη διαχείρηση των συγκρούσεων στο Δημοτικό σχολείο. Μια έρευνα δράσης σε παιδιά Δ΄ τάξης (9-10 ετών) - Θραψανιώτη, Ηλιόπη-Καλλιόπη (Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου, 2017)
Η παρούσα μεταπτυχιακή διατριβή εστιάζει στο μείζον ζήτημα της διαχείρησης των συγκρούσεων στη Σχολική Κοινωνική Ζωή στην Ελλάδα και συγκεκριμένα σε παιδιά τετάρτης τάξης Δημοτικού Σχολείου του Ν. Αττικής, και στο κατά πόσο η Δραματική Τέχνη στην Εκπαίδευση και ειδικότερα, το κουκλοθέατρο μπορεί να θεωρηθεί κατάλληλο ως εκπαιδευτικό εργαλείο για την αποτελεσματικότερη διαχείριση τους. Στη βιβλιογραφική ανασκόπηση επιχειρείται η κατανόηση αφενός των ορισμών, των αιτιών, των επιπτώσεων αλλά και των διαδικασιών διαπραγμάτευσης των συγκρούσεων, και αφετέρουτου πως το κουκλοθέατρο με την ιδιάζουσας σημασίας ιστορία του και τις πολύπλευρες εφαρμογές του, λειτουργεί ως πολύτιμο παιδαγωγικό μέσο και για την εποικοδομητικότερη διαχείριση των σχολικών συγκρούσεων. Παρουσιάζοντας τα χαρακτηριστικά εκείνα γνωρίσματα των κουκλοθεατρικών διαδραστικών πρακτικών, αναδεικνύεται και το πως τα πλεονεκτήματα τους μπορούν να λειτουργήσουν προς όφελος προαγωγής θετικότερων πνευματικών, συναισθηματικών και ηθικών εκφράσεων, αλληλεπιδράσεων και αλλαγών των μαθητών που εμπλέκονται σε αυτές. Έτσι, έπειτα από σχολαστική επιμέλεια στις βάσεις δεδομένων σε Ελλάδα και εξωτερικό, προκύπτουν έξι άξονες εστίασης, οι οποίοι αναδείχνονται ως οι σημαντικότεροι παράγοντες, που αφορούν και επηρεάζουν τη διαχείριση των σχολικών συγκρούσεων και είναι οι εξής: α) συνειδητοποίηση-αυτοέλεγχος, β) συνεργασία, γ) τοποθέτηση εαυτού στη θέση του άλλου-ενσυναίσθηση, δ) προβολή σκέψεων και συναισθημάτων, ε) αναγνώριση συναισθημάτων και κατανόηση εαυτού, στ) ευελιξία αναζήτησης και εύρεσης εναλλακτικώνλύσεων-προβληματισμών. Αυτοί οι άξονες, που αποτελούν κοινωνικές και συναισθηματικές δεξιότητες των παιδιών διερευνώνται στο κατά πόσο αναπτύσσονται ή βελτιώνονται μέσω του εργαλείουτου κουκλοθέατρου, διατυπώνοντας τα ερευνητικά ερωτήματα, τα οποία δεν έχουν επαληθευτεί από άλλες έρευνες, ως προς το θέμα για τον συγκεκριμένο ηλικιακό πληθυσμό. Μεθοδολογικά επιλέγεται η χρήση της έρευνας-δράσης μικρής κλίμακας, διάρκειας 16 δίωρων εβδομαδιαίων συναντήσεων με παιδιά της τετάρτης τάξης, ηλικίας 9-10 ετών, έχοντας πειραματική ομάδα 18 παιδιών και επιπροσθέτως ομάδα ελέγχου 16 παιδιών, του ίδιου Δημοτικού Σχολείου. Η συλλογή, η καταγραφή και η επεξεργασία των δεδομένων της έρευνας υλοποιείται με χρήση ποσοτικών και ποιοτικών εργαλείων, όπως ερωτηματολόγιο, συνεντεύξεις, παρατήρηση, κριτικός φίλος, οπτικοακουστικό υλικό και γραπτά κείμενα - ημερολόγια ερευνητή, κριτικού φίλου, προσωπικό ημερολόγιο των παιδιών του δείγματος. Η ερμηνεία των ποιοτικών ευρημάτων τελείται, εφαρμόζοντας τη μεθοδολογία της ποιοτικής ανάλυσης, η οποία σχετίζεται με μια μορφή σπειροειδής διαδικασίας εναλλασόμενων κύκλων και τη σύνδεση με την επιστημονική θεωρία και τις αναφερόμενες σχετικές έρευνες, ενώ των ποσοτικών αποτελεσμάτων του ερωτηματολογίου πραγματοποιείται μέσω του στατιστικού προγράμματος SPSS. Τα συμπεράσματα της έρευνας καταλήγουν στο ότι το κουκλοθέατρο ως εκπαιδευτικό εργαλείο συμβάλει α) στον αυτοέλεγχο και τη συνειδητοποίηση των συναισθημάτων που κυριαρχούν κατά τη διάρκεια μιας σύγκρουσης, β) στην καλλιέργεια της επικοινωνίας με στόχο τη συνεργατικότητα και την ενσυνσυναίσθηση, γ) στην ανάπτυξη της αυτοεκτίμησης και της αυτοαντίληψης, αναγνωρίζοντας και εκφράζοντας συναισθήματα και δ) στην ευελιξία εύρεσης αναζήτησης και εύρεσης εναλλακτικών λύσεων-προβληματισμών. Τα παραπάνω αποτελούν σημαντικά εφόδια για τον περιορισμό των απαθών σχολικών συγκρούσεων, αφού επέρχεται στα παιδιά επεικοδομητική έκφραση, επικοιωνία και στρατηγικές αντιμετώπισης ζητημάτων και αγχογόνων καταστάσεων, αναπτύσσοντας έτσι μια υγιή προ-κοινωνική συμπεριφορά.
Keywords: Εκπαιδευτικό δράμα; Έρευνα δράσης; Συλλογική ενσυναίσθηση; Δράμα στην εκπαίδευση; Πρωτοβάθμια εκπαίδευση; Κουκλοθέατρο; Κουκλοθέατρο; Δράμα στην εκπαίδευση; Έρευνα δράσης; Πρωτοβάθμια εκπαίδευση; Συλλογική ενσυναίσθηση; Εκπαιδευτικό δράμα