Σχεδιασμός Πρότυπου Παιδικού/Εφηβικού Αρχαιολογικού Μουσείου Σπάρτης με τη χρήση του IoT, 3D σάρωσης και εκτύπωσης και την παιδαγωγική μέθοδο της Μαρίας Μοντεσσόρι - Τατσώνα, Βικτωρία (Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου, 2025)
Η παρούσα εργασία εξετάζει τον σχεδιασμό ενός πρότυπου αρχαιολογικού παιδικού-εφηβικού μουσείου στη Σπάρτη, αξιοποιώντας την τεχνολογία του Internet of Things (IoT), την τρισδιάστατη σάρωση και εκτύπωση (3D scanning & printing) και την παιδαγωγική μέθοδο της Μαρίας Μοντεσσόρι. Στόχος είναι η δημιουργία ενός καινοτόμου, διαδραστικού και συμπεριληπτικού χώρου, όπου η αρχαιολογική γνώση θα προσφέρεται μέσα από βιωματικές εμπειρίες, προσαρμοσμένες στις ανάγκες των παιδιών και των εφήβων. Η προσέγγιση της Μοντεσσόρι, που βασίζεται στη μάθηση μέσω της αισθητηριακής εξερεύνησης, της αυτονομίας και της πρακτικής εμπειρίας, συνδυάζεται με τις δυνατότητες που παρέχει η σύγχρονη τεχνολογία. Το IoT επιτρέπει τη δυναμική προσαρμογή των εκθεμάτων στις ανάγκες του κάθε επισκέπτη, ενώ η τρισδιάστατη εκτύπωση δίνει στα παιδιά τη δυνατότητα να αγγίξουν και να δημιουργήσουν αντίγραφα αρχαιολογικών αντικειμένων, ενισχύοντας την κατανόηση και την αλληλεπίδραση. Η έρευνα βασίζεται σε συνδυασμό βιβλιογραφικής ανασκόπησης και μελέτης περιπτώσεων, με στόχο τη διερεύνηση βέλτιστων πρακτικών σε παιδικά και εκπαιδευτικά μουσεία διεθνώς. Παράλληλα, υιοθετήθηκε η ποιοτική ανάλυση μέσω συνεντεύξεων με εκπαιδευτικούς, μουσειοπαιδαγωγούς και ειδικούς στην τεχνολογία των μουσείων, ώστε να προσδιοριστούν οι ανάγκες και οι προσδοκίες των επισκεπτών. Η έρευνα εμπλουτίστηκε με παρατήρηση υφιστάμενων πρακτικών σε ελληνικά και διεθνή μουσεία, προκειμένου να διαμορφωθεί ένα βιώσιμο και ελκυστικό μοντέλο μουσείου. Τα ευρήματα της έρευνας υποδεικνύουν ότι η αξιοποίηση των διαδραστικών τεχνολογιών σε μουσειακά περιβάλλοντα ενισχύει τη μαθησιακή εμπειρία, κάνοντας την αρχαιολογική γνώση πιο προσιτή και ελκυστική για το νεανικό κοινό. Η Μοντεσσοριανή προσέγγιση, σε συνδυασμό με τα ψηφιακά και απτικά εκθέματα, προάγει την αυτοκατευθυνόμενη μάθηση και την εμπλοκή των παιδιών, ανεξαρτήτως μαθησιακού προφίλ ή ειδικών αναγκών. Επιπλέον, η εισαγωγή IoT συστημάτων στα μουσεία επιτρέπει την προσαρμογή των πληροφοριών στις ανάγκες των επισκεπτών, ενώ η τρισδιάστατη εκτύπωση συμβάλλει στην προσβασιμότητα, δίνοντας τη δυνατότητα στα παιδιά να εξερευνήσουν τα εκθέματα μέσω της αφής. Τα δεδομένα υποδεικνύουν ότι ένας τέτοιος σχεδιασμός μουσείου μπορεί να ενισχύσει την ενασχόληση των παιδιών με την πολιτιστική κληρονομιά και να λειτουργήσει ως πρότυπο για τη μελλοντική εξέλιξη των εκπαιδευτικών μουσείων. Συνολικά, η μελέτη καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η σύγχρονη τεχνολογία, όταν ενσωματώνεται με σωστό παιδαγωγικό σχεδιασμό, μπορεί να μεταμορφώσει την εμπειρία των μουσείων, καθιστώντας τα πιο προσιτά, διαδραστικά και εκπαιδευτικά για τη νέα γενιά.
Keywords: Παιδικά μουσεία -- Ελλάδα -- Σπάρτη -- Σχεδιασμός; Μουσεία -- Τεχνολογικές καινοτομίες; Μουσεία -- Εκπαιδευτικές απόψεις; Τεχνικές μουσείων; Μοντεσσόρι, Μαρία, 1870-1952 -- Επίδραση; IoT; 3d σάρωση; 3d εκτύπωση; Μοντεσσόρι; Παιδικό μουσείο; IoT; 3d scanning; 3d printing; Montessori; Children's museum