Το δοκίμιο ως δημιουργικό είδος - Παραρά, Σταματίνα (Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου, 2025)
Στην παρούσα διπλωματική εργασία το κεντρικό θέμα είναι το δοκίμιο ως δημιουργικό είδος. Στα πλαίσια της έρευνας αυτής θα αναλυθούν σε δύο μέρη τα βασικά στοιχεία του. Το πρώτο μέρος, το θεωρητικό, χωρισμένο σε δύο κεφάλια εξετάζει τον όρο «Δοκίμιο». Ξεκινώντας από τις απαρχές και την ιστορία του δοκιμίου στη μοντέρνα εποχή, θα μελετηθούν ορισμένοι βασικοί σταθμοί στην ιστορία του, από τον πατέρα του σύγχρονου δοκιμίου Michel de Montaigne, περνώντας στον Bacon, τον Βολταίρο, τον Lukács και τον Adorno. Αναφορά γίνεται και στη Virginia Woolf ως συγγραφέα δοκιμιογράφο που έγραψε στοχαστικά για το δοκίμιο ως είδος. Στη συνέχεια, γίνονται κάποιες απόπειρες ορισμού του δοκιμίου, αναφέρονται βασικά χαρακτηριστικά του, όπως υποκειμενικότητα, ποικιλομορφία θεμάτων, υβριδικότητα, και ανοιχτότητα, τα οποία αντιστοιχούνται με επιλεγμένα υποείδη και παραδείγματα. Στο δεύτερο μέρος ακολουθεί μια παράθεση προσωπικών μου δοκιμίων, εντεταγμένα στα υποείδη που αναφέρθηκαν. Ακολουθώντας τα βασικά χαρακτηριστικά του δοκιμίου, γίνεται προσπάθεια για την εφαρμογή τους και την καλύτερη αξιοποίηση τους στο δημιουργικό μέρος. Αφορμή στέκεται ένα αντικείμενο ή ένα περιστατικό ή ακόμα και κάποιο συναίσθημα, γύρω από τα οποία περιπλανιέται ο νους ελεύθερα και παράγεται προβληματισμός, ώστε να γίνουν θεατές άλλες όψεις τους. Σε πολλά σημεία, τα δοκίμια εμπλουτίστηκαν με διακειμενικές αναφορές σε άλλα λογοτεχνικά αποσπάσματα, πεζά ή ποιήματα. Παρουσιάζονται δοκίμια κυρίως στοχαστικά, αλλά επίσης ταξιδιωτικά και αυτοβιογραφικά. Τέλος, παρατίθεται ο αναστοχασμός με τα συμπεράσματα που απορρέουν απ’ αυτό το δημιουργικό ταξίδι γύρω από ένα θέμα. Όπως ακριβώς είναι και το δοκίμιο ως δημιουργικό είδος, ένα πεδίο κεντρικό με πολλές περιστρεφόμενες έννοιες γύρω του.
The essay as a creative form
Keywords: Δοκίμιο; Θεωρία δοκιμίου; Υβριδικότητα; Στοχαστικό δοκίμιο; Ταξιδιωτικό δοκίμιο; Αυτοβιογραφικό δοκίμιο; Δοκίμιο, Θεωρία δοκιμίου, Υβριδικότητα, Στοχαστικό δοκίμιο, Ταξιδιωτικό δοκίμιο, Αυτοβιογραφικό δοκίμιο