Η διερεύνηση των επιδράσεων της συμμετοχής σε ελληνικούς χορούς στην αντιλαμβανόμενη κατάσταση της υγείας ενηλίκων ατόμων - Αργυριάδου, Ειρήνη (Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου, 2013)
ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η συμμετοχή σε χορό μπορεί να αποφέρει πολλά οφέλη στους χορευτές σε πολλά και διαφορετικά επίπεδα. Μέσω του χορού οι συμμετέχοντες μαθαίνουν να γίνονται μέλη μιας ομάδας και να εκφράζουν τα συναισθήματα και τις συγκινήσεις τους σωματικά με έναν μη-επιθετικό τρόπο. Αυξάνεται η εξοικείωση με το σώμα τους και μαθαίνουν να το χρησιμοποιούν δημιουργικά. Επιπλέον, βελτιώνονται η ευκαμψία, ο συντονισμός των κινήσεων και η καρδιοαγγειακή φυσική κατάσταση. Γι’ αυτούς τους λόγους κάποιες φορές ο χορός αναφέρεται ως σπορ ή τέχνη γιατί συνδυάζει ιδιότητες γυμναστικές και καλλιτεχνικές, και άλλες ως μία θεραπευτική τέχνη, διότι προάγει τη σωματική και ψυχική ευεξία. &στόσο, από την ανασκόπηση της βιβλιογραφίας, φαίνεται ότι λίγες είναι οι ερευνητικές προσπάθειες όσον αφορά την αποτελεσματικότητα του λαϊκού/παραδοσιακού χορού και πιο συγκεκριμένα των Ελληνικών χορών στη βελτίωση της αντιλαμβανόμενης κατάστασης της υγείας. Σκοπός της παρούσας έρευνας ήταν η διερεύνηση των επιδράσεων της συμμετοχής σε Ελληνικούς χορούς στην αντιλαμβανόμενη κατάσταση της υγείας ενήλικων ατόμων. Στην έρευνα συμμετείχαν εθελοντικά διακόσια τριάντα πέντε υγιή άτομα, γυναίκες και άνδρες, μέλη Πολιτιστικών Συλλόγων ή Κέντρων Ανοικτής Προστασίας Ηλικιωμένων από το πολεοδομικό συγκρότημα της Θεσσαλονίκης. Τα φυσικά χαρακτηριστικά των συμμετεχόντων ήταν: ηλικία: 58,30+9,83 (x+SD) χρόνια, ύψος: 164,91+7,20 cm και σωματική μάζα: 72,90+9,81 Kg. Από το συνολικό αριθμό των ατόμων του δείγματος, 71 άτομα μέσης ηλικίας, 51,92+4,99 χρ. και 55 άτομα τρίτης ηλικίας, 65,95+2,04 χρ., αποτέλεσαν την πειραματική ομάδα, και 52 άτομα μέσης ηλικίας, 47,27+2,99 χρ. και 57 άτομα τρίτης ηλικίας, 68,95+4,79 χρ., αποτέλεσαν την ομάδα ελέγχου. Τα άτομα της πειραματικής ομάδας βρίσκονταν στη 18η Περίληψη vi μονάδα/μάθημα παρακολούθησης Ελληνικών χορών και για το σκοπό της έρευνας συμμετείχαν σε μία μονάδα ομαδικής εξάσκησης/εκτέλεσης Ελληνικών χορών, ενώ τα άτομα της ομάδας ελέγχου δεν παρακολουθούσαν κανένα πρόγραμμα άσκησης ή χορών και συμμετείχαν σε μία μονάδα συζήτησης και σε καθιστικού τύπου δραστηριότητες. Η διάρκεια των μονάδων ήταν 60 min. Περίπου 5 min πριν τις μονάδες όλα τα άτομα συμπλήρωσαν ερωτήσεις αναφορικά με την υγεία τους και τo Life Satisfaction Inventory, ενώ τα άτομα της πειραματικής ομάδας απάντησαν και σε ερωτήσεις αναφορικά με τις επιδράσεις στη ζωή από τη συμμετοχή στο Πρόγραμμα των Ελληνικών χορών. Περίπου 5 min πριν και 5 min μετά τη μονάδα συμπλήρωσαν κλίμακες αξιολόγησης της ψυχικής κατάστασης και συγκεκριμένα: το Profile of Mood States, τη Self-Report Mood Scale, τη Subjective Exercise Experiences Scale και τη State Self-Esteem Scale. Επιπλέον, τα άτομα της πειραματικής ομάδας μετά τη μονάδα των Ελληνικών χορών συμπλήρωσαν τη Physical Activity Enjoyment Scale, τη Feeling Scale και το Rating of Perceived Exertion (RPE). Ακόμη, στα άτομα της πειραματικής ομάδας πραγματοποιήθηκαν μετρήσεις της καρδιακής συχνότητας (ΚΣ) στην ηρεμία, στα 30 min και στα 60 min, καθώς και μετρήσεις των εκτελούμενων βημάτων με βηματομετρητές Omron, για την αξιολόγηση της έντασης και της ποσότητας της μυϊκής δραστηριότητας. Για την επεξεργασία των δεδομένων πραγματοποιήθηκε περιγραφική ανάλυση και ανάλυση συχνοτήτων, το μη- παραμετρικό test Wilcoxon, Πολυμεταβλητή ανάλυση διακύμανσης και ANOVA για τον έλεγχο ύπαρξης διαφορών, ανάλυση συσχέτισης με το συντελεστή συσχέτισης Pearson και έλεγχος αξιοπιστίας με το συντελεστή αξιοπιστίας a του Cronbach, από το SPSS version 17 για windows. Αναφορικά με την υγεία, αποδείχθηκε ότι σημαντικά μεγαλύτερο ποσοστό των ατόμων της πειραματικής ομάδας που παρακολουθούν πρόγραμμα Ελληνικών χορών Περίληψη vii προσδιορίζει την υγεία του ως πολύ καλή και καλύτερη σε σύγκριση με αυτή συνομηλίκων και αισθάνεται μεγαλύτερη ικανοποίηση από τη ζωή σε σχέση με τα άτομα της ομάδας ελέγχου που δε συμμετέχουν σε κανένα πρόγραμμα. Τα άτομα της πειραματικής ομάδας θεωρούν ότι η συμμετοχή τους στο πρόγραμμα είχε πολλαπλές επιδράσεις στη ζωή τους και το 100% θεωρεί ότι ωφελήθηκε από αυτήν. Μετά τη μονάδα των Ελληνικών χορών η ΚΣ αυξήθηκε σημαντικά από 76,37+6,07 σε 131,85+20,08 b/min για τα μέσης ηλικίας άτομα και από 72,49+5,58 σε 121,68+16,44 b/min για τα τρίτης ηλικίας άτομα, της πειραματικής ομάδας. Η αύξηση αυτή έδειξε ότι οι εκτελούμενοι Ελληνικοί χοροί ήταν μία έντονη δραστηριότητα, αφού ενεργοποίησε το 78,44% της ΚΣmax για τα άτομα μέσης ηλικίας και το 78,99% της ΚΣmax για τα άτομα τρίτης ηλικίας. Εντούτοις, σύμφωνα με το δείκτη υποκειμενικής κόπωσης της κλίμακας RPE, τα άτομα αντιλήφθηκαν τους χορούς ως ήπια δραστηριότητα. Ακόμη, τα άτομα μέσης ηλικίας εκτέλεσαν 4530,94+704,25 βήματα και τα άτομα τρίτης ηλικίας 3395,53+843,02 βήματα, γεγονός που δείχνει ότι στη 1 ώρα των Ελληνικών χορών τα άτομα μέσης ηλικίας εκτέλεσαν σχεδόν το μισό και τα άτομα τρίτης ηλικίας πάνω από το 1/3 της ημερήσιας συνιστώμενης ποσότητας που ανέρχεται στα 10000 βήματα, προκειμένου να θεωρηθούν ενεργοί. Αναφορικά με τις μεταβλητές της ψυχικής κατάστασης μετά τη μονάδα Ελληνικών χορών στα άτομα μέσης και τρίτης ηλικίας της πειραματικής ομάδας παρατηρήθηκαν σημαντικές μειώσεις στην ένταση, την κατάθλιψη, τη σύγχυση, το θυμό/επιθετικότητα, την κόπωση, τη συνολική παρενόχληση της διάθεσης και το ψυχολογικό στρες, ενώ παρατηρήθηκαν σημαντικές αυξήσεις στην ενεργητικότητα, την εκτόνωση, την ευεξία, τις διαθέσεις, την αυτοεκτίμηση απόδοσης, την κοινωνική αυτοεκτίμηση και την αυτοεκτίμηση εμφάνισης. Ακόμη, παρατηρήθηκε πολύ υψηλό σκορ στην αντίληψη της ευχαρίστησης από τους Ελληνικούς χορούς που κυμάνθηκε στους Περίληψη viii 113,89+18,13 και 115,60+17,99 βαθμούς, για τα άτομα μέσης και τρίτης ηλικίας, αντίστοιχα. Αντίθετα, στην ομάδα ελέγχου δεν παρατηρήθηκε καμία θετική μεταβολή μετά τη συμμετοχή στη μονάδα συζήτησης και καθιστικού τύπου δραστηριοτήτων και στις δύο ηλικιακές υποομάδες, άτομα μέσης και τρίτης ηλικίας. Εντούτοις, στα άτομα τρίτης ηλικίας της ομάδας ελέγχου παρατηρήθηκαν σημαντικές αρνητικές επιδράσεις που αφορούσαν σε σημαντικές αυξήσεις της έντασης, της σύγχυσης και της συνολικής παρενόχλησης της διάθεσης, καθώς και σε σημαντική μείωση των διαθέσεων. Επιπρόσθετα, βρέθηκαν υψηλοί συντελεστές συσχέτισης και αξιοπιστίας των μεταβλητών των οργάνων μέτρησης, οι οποίοι έδειξαν ότι όλα τα όργανα μέτρησης των ψυχικών καταστάσεων που χρησιμοποιήθηκαν είναι αξιόπιστα και έγκυρα. Συνοπτικά, στην παρούσα έρευνα παρατηρήθηκαν πολύ σημαντικές επιδράσεις στις μετρούμενες μεταβλητές της αντιλαμβανόμενης κατάστασης της υγείας λόγω της συμμετοχής σε Ελληνικούς χορούς. Οι επιδράσεις αυτές πιθανά αιτιολογούνται από το γεγονός ότι, πράγματι, οι Ελληνικοί χοροί αποτελούν μία μορφή αερόβιας άσκησης, όπως φάνηκε από το ποσοστό ενεργοποίησης της ΚΣmax, που ενδεχομένως μπορεί να οδηγεί σε φυσιολογικές επιδράσεις και σε ρυθμική, κοιλιακή αναπνοή. Επιπλέον, κατά τους Ελληνικούς χορούς ο ρυθμός και η ένταση του εκτελούμενου έργου καθορίζονται από τη μουσική η οποία είναι ένα σημαντικό στοιχείο που συμβάλλει στην αίσθηση ροής και περίσπασης από τα προβλήματα, καθώς και στην αίσθηση ελευθερίας και μη-αντίληψης της κόπωσης που ενδεχομένως άλλες μορφές άσκησης της ίδιας έντασης δεν μπορούν να επιφέρουν στους συμμετέχοντες. Εντούτοις, το σημαντικότερο όλων είναι τα υψηλά επίπεδα ευχαρίστησης που δοκιμάζουν οι συμμετέχοντες σε Ελληνικούς χορούς, στοιχείο κλειδί για τη μεγιστοποίηση των ωφελειών όσον αφορά την αντιλαμβανόμενη κατάσταση της υγείας, για τη μη- αντίληψη της κόπωσης, αλλά και για την παραμονή σε προγράμματα άσκησης. Περίληψη ix Συνεπώς, μπορεί να ειπωθεί ότι οι Ελληνικοί χοροί είναι μία ιδανική και ευχάριστη εναλλακτική μορφή αερόβιας άσκησης που επιφέρει σημαντική βελτίωση της αντιλαμβανόμενης κατάστασης της υγείας των ατόμων μέσης και τρίτης ηλικίας.
The examination of the effects of the participation in greek dances in perceived health state of adults
Keywords: Λαϊκοί χοροί, ελληνικοί; Χορός - Ελλάδα; Χορός - Κοινωνικές απόψεις - Ελλάδα; Χοροθεραπεία; Χορός - Ψυχολογικές απόψεις - Ελλάδα; Χορός - Ψυχική υγεία; Χορός - Φυσική κατάσταση; Χορός- Αερόβια άσκηση; Χορός- Αερόβια άσκηση