Αξιολόγηση της αυτοεκτίμησης και της αυτόαποτελεσματικότητας σε άτομα με αναπηρία Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης σε σχέση με τη συμμετοχή τους η τη μη συμμετοχή τους σε οργανωμένα προγράμματα άσκησης

Abstract

Σκοπός της παρούσας έρευνας αποτελεί η μέτρηση του επίπεδου της αυτοεκτίμησης και της αυτό-αποτελεσματικότητας των ατόμων με αναπηρία Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης, από την συμμετοχή τους σε προγράμματα φυσικής δραστηριότητας σε σχέση με τα άτομα με αναπηρία που δεν συμμετέχουν. Τα τελευταία χρόνια αρκετοί ερευνητές μελέτησαν την επίδραση της άσκησης σε σχέση με ψυχολογικά χαρακτηριστικά όπως ο βαθμός συνολικής ικανοποίησης, η αντίληψη για την ευημερία και τα επίπεδα άγχους. Η αυτοεκτίμηση είναι ένας όρος που σχετίζεται με τη συναισθηματική πλευρά του εαυτού και την αξιολόγηση του από τον ίδιο, επομένως αναφέρεται σε συναισθήματα που δημιουργούνται στο άτομο με βάση την αυτοαντίληψή του σε σχέση με τις ικανότητες, τις επιτυχίες ή τις αποτυχίες του (Manning, 2007). Η αυτό-αποτελεσματικότητα αποτελεί έναν από τους βασικότερους όρους της κοινωνικoγνωστικής θεωρίας του Bandura (1986). Σύμφωνα με τον Bandura η αυτό-αποτελεσματικότητα αντικατοπτρίζει το πόση αυτοπεποίθηση νιώθει το άτομο, αν δηλαδή θεωρεί πως οι ικανότητες του του επιτρέπουν να ελέγξει πλήρως τους επιδιωκόμενους στόχους του, ανεξάρτητα από διασπαστικά γεγονότα, δυσκολίες και εμπόδια (Bandura, 1986). Η ερευνητική στρατηγική που χρησιμοποιήθηκε για την μέτρηση της αυτοεκτίμησης και της αυτό-αποτελεσματικότητας των ατόμων με αναπηρία που συμμετείχαν η όχι σε οργανωμένα προγράμματα άσκησης είναι η ποιοτική μέθοδος. Η ανάλυση των ποιοτικών δεδομένων έγινε με θεματική ανάλυση. Η συλλογή δεδομένων έγινε με την χρήση συνεντεύξεων με ερωτήσεις που έχουν βασιστεί στην κλίμακα για την μέτρηση της αυτοεκτίμησης Rosenberg Self-esteem Scale (1965) και της αυτό-αποτελεσματικότητας του Bandura. Η κλίμακα του Rosenberg είναι ένα εργαλείο μέτρησης της αυτοεκτίμησης που εστιάζει στην αντίληψη της αυτοεκτίμησης που έχει το ίδιο το άτομο για την δική του αξία. Σύμφωνα με την θεωρία η μέτρηση της αυτό-αποτελεσματικότητας είναι ένας κρίσιμος δείκτης για μια επιτυχημένη απόδοση σε οποιοδήποτε τομέα , είτε αναπτυξιακό, είτε επιμονή σε προγράμματα άσκησης είτε σε έλεγχο συναισθημάτων είτε σε προγράμματα υγείας και αντιμετώπισης χρόνιων παθήσεων (Bandura, 1977). Η αξιολόγηση μέσω της θεματικής ανάλυσης μας οδήγησε σε 4 θεματικούς άξονες, την ισχυρή αυτοεκτίμηση και αυτό-αποτελεσματικότητα καθώς και την απουσία αισθημάτων κατωτερότητας και καταθλιπτικής συμπεριφοράς κατά την άσκηση. Επιπλέον, δεν παρατηρήθηκαν διαφοροποιήσεις ανάμεσα στα άτομα του δείγματος που συμμετέχουν σε οργανωμένα προγράμματα άθλησης σε σχέση με εκείνα που συμμετέχουν περιστασιακά στους 4 θεματικούς άξονες. Τα αποτελέσματα συμβάλλουν στη βελτίωση της ψυχικής υγείας των ατόμων με αναπηρία Τριτοβάθμιας εκπαίδευσης προωθώντας την συμμετοχή σε οργανωμένα προγράμματα άσκησης και την ενσωμάτωση τους στον αθλητισμό.