Αντιλήψεις, ανησυχίες και προσδοκίες γονέων παιδιών με νοητική αναπηρία για τη συμμετοχή των παιδιών τους στη σωματική δραστηριότητα και την συμπεριληπτική σχολική φυσική αγωγή

Abstract

Τα παιδιά με νοητική αναπηρία (ΝΑ) εμφανίζονται ως περισσότερο σωματικά ανενεργά, παρουσιάζουν χαμηλότερα ποσοστά φυσικής δραστηριότητας σε σχέση τόσο με συνομιλήκους τυπικής ανάπτυξης όσο και με παιδιά με άλλους τύπους αναπηρίας, όπως κινητική. Σπανίως φτάνουν τα συνιστώμενα ημερήσια επίπεδα φυσικής δραστηριότητας και τις κατευθυντήριες οδηγίες του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, γεγονός που έχει αρνητικό αντίκτυπο στη συνολική τους υγεία και στην ποιότητα ζωής τους. Το γονεϊκό περιβάλλον αποτελεί κυρίαρχο παράγοντα επιρροής για την υιοθέτηση ενός ενεργού και δραστήριου τρόπου ζωής. Η αναγνώριση και η κατανόηση των στάσεων, των πεποιθήσεων των γονέων γύρω από τη σωματική δραστηριότητα των παιδιών τους, αποτελεί είναι ζωτικής σημασίας για την προώθηση της συμμετοχής σε προγράμματα άσκησης για παιδιά με ΝΑ Σκοπός της παρούσας μελέτης ήταν η διερεύνηση των αντιλήψεων, των ανησυχιών και των προσδοκιών γονέων, που έχουν παιδί με ΝΑ, αναφορικά με τη συμμετοχή του παιδιού σε οργανωμένες αθλητικές δραστηριότητες και τη συμπεριληπτική σχολική φυσική αγωγή. Συμμετέχοντες της μελέτης ήταν δέκα γονείς παιδιών με ΝΑ και υιοθετήκε η μέθοδος της ποιοτικής έρευνας με χρήση ημιδομημένων συνεντεύξεων ενώ τα αποτελέσματα εξετάστηκαν με βάση τη θεματική ανάλυση. Υπό το πρίσμα του Κοινωνικό-οικολογικού μοντέλου αναδείχθηκε ένα πλέγμα ενδοπροσωπικών, διαπροσωπικών, κοινωνικών και περιβαλλοντικών παραγόντων που επηρεάζουν, αναστέλλουν ή/και αποτρέπουν την ανάμειξη των παιδιών με ΝΑ με τη σωματική δραστηριότητα. Σύμφωνα με τους γονείς, κίνητρα συμμετοχής στον αθλητισμό αποτελούν πρωτίστως η κοινωνικοποίηση, η βελτίωση της σωματικής υγείας, η συναισθηματική οργάνωση και η ψυχική ισορροπία και η ανάπτυξη δεξιοτήτων πειθαρχίας, υπευθυνότητας, επίτευξης στόχων. Οι γονείς παιδιών με ήπια ή μέτρια ΝΑ προσδοκούν, τα παιδιά τους να αποκτήσουν δεξιότητες ομαδικότητας, συνεργασίας και κοινωνικοποίησης και προτιμούν τις ενοποιημένες δραστηριότητες με παιδιά τυπικής ανάπτυξης. Γονείς παιδιών με βαριά ΝΑ ανησυχούν για την ασφάλεια, την αποδοχή από συνομιλήκους και την παιδαγωγική συμπεριφορά των προπονητών. Κύριοι ατομικοί φραγμοί αποτελούν η βαρύτητα της νοητικής αναπηρίας, οι δευτερογενείς παθήσεις, η διαφορά βιολογικής και αναπτυξιακής ηλικίας του παιδιού. Οικογενειακοί φραγμοί συμμετοχής συνιστούν οι πεποιθήσεις της οικογένειας για τη σωματική άσκηση, ο ανενεργός τρόπος ζωής, η έλλειψη γονικής υποστήριξης, η έλλειψη χρόνου των γονέων, οι ανησυχίες των γονέων και η υπερπροστατευτικότητα. Κοινωνικοί φραγμοί, αποτελούν τα κοινωνικά στερεότυπα, το κοινωνικό στίγμα, η απροθυμία συμπερίληψης, η απουσία αποδοχής από συνομιλήκους, η απουσία ενημέρωσης για τα παρεχόμενα προγράμματα στην κοινότητα και η απουσία κάλυψης εξόδων άσκησης από τον ΕΟΠΥΥ. Περιβαλλοντικοί φραγμοί συνιστούν οι ανεπαρκείς ή δυσπρόσιτες εγκαταστάσεις, η έλλειψη κατάλληλων προγραμμάτων, η απουσία συμπεριληπτικής φυσικής αγωγής, οι διδακτικές συμπεριφορές επαγγελματιών φυσικής αγωγής. Συμπερασματικά, οι λόγοι της μειωμένης αθλητικής συμμετοχής των παιδιών με ΝΑ είναι ένα σύνθετο και πολυπαραγοντικό φαινόμενο. Υπάρχει ανάγκη μεγαλύτερης κατανόησης των συναισθημάτων, στάσεων, αντιλήψεων της οικογένειας για να ξεπεραστούν τα εμπόδια και να αναπτυχθούν αποτελεσματικές μέθοδοι αύξησης της αθλητικής συμμετοχήςτων των παιδιών με ΝΑ.