Το φαινόμενο των αστέγων στην Πάτρα – Προκλήσεις καθημερινότητας και προοπτικές επανένταξης σε κοινωνικοοικονομικό περιβάλλον κρίσης

Abstract

Σκοπός: Η παρουσίαση του φαινομένου των αστέγων, ως σοβαρό πλήγμα, στις χώρες του δυτικού κόσμου και ειδικά στη χώρα μας, καθώς και οι πολιτικές που εφαρμόζονται για την αντιμετώπιση του φαινομένου αυτού σε περίοδο κοινωνικοοικονομικής κρίσης. Στόχο της πραγματοποιηθείσας έρευνας αποτέλεσε η αποτύπωση των καθημερινών προκλήσεων των αστέγων από τους ίδιους και τυχόν προοπτικές επανένταξης, αν το έχουν κατά νου και πως διαβλέπουν το μέλλον τους. Παράλληλα, πραγματοποιήθηκε επισκόπηση αντιλήψεων, στάσεων και συμπεριφορών των πολιτών του Δήμου Πατρών και ο τρόπος που συνδέονται με την αστεγία καθώς και οι προοπτικές επανένταξης. Υλικό και μέθοδος: Το δείγμα της μελέτης περιελάμβανε στο πρώτο μέρος της ποιοτικής έρευνας, οκτώ (8) αστέγους που διαμένουν στο δήμο Πατρών ( 4 άνδρες και 4 γυναίκες). Η έρευνα πραγματοποιήθηκε από το Νοέμβριο του 2015 έως τον Απρίλιο του 2016. Το ερευνητικό εργαλείο που χρησιμοποιήθηκε ήταν η ημι – δομημένη συνέντευξη. Επιπρόσθετα, ως συμπλήρωμα της ποιοτικής, το δεύτερο μέρος της ποσοτικής έρευνας περιελάμβανε εκατόν είκοσι (120) κατοίκους του ίδιου δήμου. Το ερευνητικό εργαλείο που κατασκευάσθηκε και χρησιμοποιήθηκε ήταν το ερωτηματολόγιο σε πενταβάθμια κλίμακα Likert. Για την πραγματοποίηση της στατιστικής ανάλυσης, στην ποιοτική έρευνα, έγινε κωδικοποίηση των συνεντεύξεων, σύγκριση και διαμόρφωση μεγάλων ενοτήτων με τα όμοια χαρακτηριστικά και ως τελευταίο στάδιο πραγματοποιήθηκε η ερμηνεία τους. Στην ποσοτική έρευνα η στατιστική ανάλυση έγινε μέσω του στατιστικού πακέτου IBM SPSS Statistics 23.0 έκδοση για Windows Αποτελέσματα: Στην ποιοτική έρευνα, οι άστεγοι έστω και σε διαφορετικό βαθμό ο καθένας, αισθάνονται κοινωνικά αποκλεισμένοι καθώς στερούνται της πρόσβασης σε δημόσια και κοινωνικά αγαθά. Έχουν να αντιμετωπίσουν την έλλειψη στέγης, τη μη πρόσβαση στην εργασία ή την ανασφάλιστη εργασία λόγω της έλλειψης ενός ελάχιστου σταθερού εισοδήματος, την έλλειψη κοινωνικής ασφάλισης και την απουσία ασφάλισης υγείας. Στην προσπάθειά τους να καλύψουν βασικές ανάγκες (στέγαση, σίτιση, ένδυση/υπόδηση, ατομική υγιεινή) καθώς και θέματα που σχετίζονται με την υγεία τους, οι άστεγοι προσπαθούν να διατηρήσουν τις σχέσεις τους με τους συγγενείς ή τους φίλους τους προκειμένου να απολαμβάνουν την ελάχιστη υποστήριξη (υλική ή ψυχική) που τους προσφέρεται, θεωρούν ως βασική και πρώτη πρόκληση της καθημερινότητας την έλλειψη φαγητού και ρούχων και πιστεύουν σε μια προοπτική επανένταξης όχι όμως τόσο σε μόνιμη στέγη όσο σε ανοιχτές δομές. Από την ποσοτική έρευνα προέκυψε ότι το μέσο score ευαισθητοποίησης ήταν ίσο με 59,06 (± 10,468) μονάδες. Το νέο ερωτηματολόγιο έχει αρκετά καλή αξιοπιστία (Cronbach’s a = 0,732) ενώ η διερευνητική παραγοντική ανάλυση οδήγησε σε 9 στατιστικά σημαντικούς παράγοντες. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της έρευνας, οι πολίτες δεν είναι τόσο ευαισθητοποιημένοι απέναντι στο φαινόμενο των αστέγων. Συμπεράσματα: Ο άστεγος πληθυσμός βιώνει τον κοινωνικό αποκλεισμό, στην πορεία των ετών, με συνοδοιπόρο τα βιώματά του, δείχνει να έχει απολέσει τον προσανατολισμό του και να αγνοεί τη διαφορά μεταξύ καλού και κακού. Η ευαισθητοποίηση του κόσμου σε θεωρητικό και πρακτικό επίπεδο μπορεί να συμβάλει καθοριστικά στην εξομάλυνση και στην εξάλειψη του φαινομένου σε μια κοινωνία όπου οι κρατικοί φορείς δεν δείχνουν επαρκείς.