Διερεύνηση της επίδρασης ενός προγράμματος Ρητορικής και του γενικού επιπέδου της ικανότητας των μαθητών της ΣΤ' τάξης του Δημοτικού Σχολείου στον επιχειρηματικό λόγο

Abstract

Η επιχειρηματολογία αποτελεί μία ζωτική πτυχή της υγιούς επικοινωνίας των ανθρώπων, κατά συνέπεια, κρίνεται απαραίτητη η κατοχή της από κάθε έλλογο ον, που συμμετέχει σε πολύπλοκα κοινωνικά περιβάλλοντα. Βασικές απαιτήσεις της επιχειρηματολογίας είναι η συλλογή και ανάλυση πληροφοριών με στόχο τη λήψη αποφάσεων. Ορμώμενοι από αυτή την παραδοχή, η παρούσα ποσοτική έρευνα σχεδιάστηκε με στόχο να διερευνήσει την επίδραση της παρακολούθησης ενός προγράμματος Ρητορικής, αλλά και το γενικό επίπεδο της ικανότητας των μαθητών της ΣΤ΄ τάξης του Δημοτικού σχολείου, να αναγνωρίζουν τα δομικά μέρη ενός επιχειρηματολογικού κειμένου, της ικανότητάς τους να παράγουν οι ίδιοι επιχειρηματολογικά κείμενα και τον βαθμό ένταξης της επιχειρηματολογίας στις διαπροσωπικές τους σχέσεις. Το δείγμα της έρευνας αποτέλεσαν 114 μαθητές της ΣΤ΄ Δημοτικού από δύο ιδιωτικά σχολεία της Αττικής. Οι 58 μαθητές του ενός ιδιωτικού σχολείου συγκροτούν την πρώτη ομάδα, οι οποίοι κατά το τρέχον ακαδημαϊκό έτος παρακολούθησαν ένα πρόγραμμα Ρητορικής που οργάνωσε το σχολείο τους, με στόχο να καταστούν οι ίδιοι ικανοί ομιλητές, προκειμένου να υποστηρίζουν την άποψή τους και να την αιτιολογούν, ώστε να επιτύχουν την πειθώ των ακροατών – συμμαθητών τους, αξιοποιώντας, κυρίως, τον προφορικό λόγο. Οι υπόλοιποι 56 μαθητές του δεύτερου ιδιωτικού σχολείου συγκροτούν τη δεύτερη ομάδα, οι οποίοι διδάχθηκαν τον επιχειρηματολογικό λόγο μόνο με βάση το Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών (ΑΠΣ). Το ερευνώμενο υλικό αποτέλεσαν τα ερωτηματολόγια που συμπλήρωσαν οι μαθητές και τα επιχειρηματολογικά κείμενα που παρήγαγαν. Από την ανάλυση αυτών, τα κυριότερα ευρήματα που προέκυψαν είναι πως το πρόγραμμα της Ρητορικής ενίσχυσε τις θεωρητικές γνώσεις των μαθητών, σχετικές με την επιχειρηματολογία και την ορολογία αυτής. Επίσης, η καθοδηγούμενη έκθεση των μαθητών σε επικοινωνιακές καταστάσεις που απαιτούσαν τη χρήση του επιχειρηματολογικού λόγου, ως μέσο πειθούς, τους επηρέασε θετικά με αποτέλεσμα να χρησιμοποιούν πιο συχνά τον επιχειρηματολογικό λόγο στις διαπροσωπικές τους επαφές, σε σχέση με τους μαθητές της ομάδας που διδάχθηκε την επιχειρηματολογία μόνο με βάση το ΑΠΣ. Τέλος, από τα γραπτά κείμενα των μαθητών προκύπτει πως, για να καταφέρουν οι μαθητές να παράγουν ένα δομημένο επιχειρηματολογικό κείμενο, η διδασκαλία της επιχειρηματολογίας δεν θα πρέπει να είναι ευκαιριακή και μεμονωμένη, αλλά, αντίθετα, η διδασκαλία θα πρέπει να είναι διαρκής και στοχευμένη στις ιδιαίτερες απαιτήσεις αυτού του κειμενικού είδους.