Μελέτη των απόψεων εκπαιδευτικών πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης για το μοντέλο της ανεστραμμένης τάξης

Abstract

Η προσέγγιση της ανεστραμμένης τάξης αποτελεί μία καινοτόμο μαθητοκεντρική διδακτική πρακτική, που εστιάζει στη μετακίνηση της παραδοσιακής διδασκαλίας από τον χώρο της φυσικής τάξης, στον ατομικό χώρο των μαθητών. Με άλλα λόγια, η παιδαγωγική ιδέα της ανεστραμμένης μάθησης έγκειται στην αντιστροφή των διδακτικών ενεργειών και του γνωστικού φόρτου των μαθητών, συνδυάζοντας κατάλληλα τις δραστηριότητες στην τάξη και τις εργασίες για το σπίτι, αξιοποιώντας τις δυνατότητες των διαδικτυακών τεχνολογιών. Στο πλαίσιο της ανεστραμμένης μάθησης, οι μαθητές αναμένεται να εξοικειωθούν με το περιεχόμενο και να αποκτήσουν τις βασικές γνώσεις πριν από το μάθημα στην τάξη, χρησιμοποιώντας διαδικτυακές τεχνολογίες για πρόσβαση σε εκπαιδευτικές διαλέξεις και άλλους εκπαιδευτικούς πόρους. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα ο χρόνος στην τάξη να μην δαπανάται για διάλεξη, αλλά να αξιοποιείται για δραστηριότητες εμβάθυνσης και εφαρμογής της γνώσης. Μέσω της αξιοποίησης των νέων τεχνολογιών δημιουργείται ένα δυναμικό μαθησιακό περιβάλλον, όπου ο εκπαιδευτικός παρέχει καθοδήγηση, εξατομικευμένη ανατροφοδότηση και υποστήριξη στους μαθητές, ενώ εφαρμόζουν τις γνώσεις που έχουν ήδη αποκτήσει σε δραστηριότητες επίλυσης προβλημάτων και την ολοκλήρωση δημιουργικών και συνεργατικών εργασιών. Σκοπός της παρούσας εργασίας είναι η μελέτη των απόψεων εκπαιδευτικών πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης για το μοντέλο της ανεστραμμένης τάξης. Ειδικότερα, εστιάζουμε στις απόψεις των εκπαιδευτικών όσον αφορά τις ικανότητές τους να σχεδιάσουν και να υποστηρίξουν παρεμβάσεις ανεστραμμένης τάξης, τα παιδαγωγικά χαρακτηριστικά του μοντέλου και τις αλλαγές που επιφέρει στη μαθησιακή διαδικασία, τα οφέλη για τους μαθητές, αλλά και τις προκλήσεις, εμπόδια και δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι εκπαιδευτικοί. Στην έρευνα συμμετείχαν 283 εκπαιδευτικοί πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης και η συλλογή των δεδομένων πραγματοποιήθηκε μέσω ερωτηματολογίου, που περιλάμβανε κυρίως κλειστές ερωτήσεις, αλλά και ανοικτού τύπου για τη συλλογή ποιοτικών δεδομένων. Τα ευρήματά μας υποδεικνύουν πως η πλειονότητα των εκπαιδευτικών χαρακτηρίζεται από θετική στάση όσον αφορά την υιοθέτηση προσεγγίσεων ανεστραμμένης μάθησης στην εκπαιδευτική πρακτική. Παράλληλα, διαπιστώσαμε ότι οι εκπαιδευτικοί διαθέτουν ικανότητες μαθησιακού σχεδιασμού και υποστήριξης δραστηριοτήτων ανεστραμμένης μάθησης, ενώ αναγνωρίζουν τα παιδαγωγικά χαρακτηριστικά και τα οφέλη της συγκεκριμένης παιδαγωγικής πρακτικής. Από την άλλη όμως, αναδείχθηκαν ποικίλοι παράγοντες που σχετίζονται με προκλήσεις, ανησυχίες, εμπόδια και δυσκολίες των εκπαιδευτικών για τον αποτελεσματικό σχεδιασμό και την υλοποίηση παρεμβάσεων ανεστραμμένης μάθησης. Ως καθοριστικός παράγοντας για την υιοθέτηση του μοντέλου αναδείχθηκε η επιμόρφωση των εκπαιδευτικών σε θέματα σχεδιασμού της ανεστραμμένης τάξης, με τους εκπαιδευτικούς να τονίζουν την ανάγκη βελτίωσης των ικανοτήτων τους προκειμένου να σχεδιάσουν και να εφαρμόσουν παρεμβάσεις ανεστραμμένης τάξης.