Οι όμιλοι αριστείας, δημιουργικότητας και καινοτομίας των Πρότυπων και Πειραματικών Γενικών Λυκείων

Abstract

Η παρούσα διδακτορική διατριβή έχει ως θέμα την οργάνωση, τη λειτουργία και τη σημασία των ομίλων αριστείας, δημιουργικότητας και καινοτομίας των Προτύπων και των Πειραματικών Γενικών Λυκείων (ΠΠΛ). Κρίθηκε σκόπιμο να διερευνηθούν οι απόψεις των μελών (εκπαιδευτικών και μαθητών) των ομίλων των ΠΠΛ της Αττικής, προκειμένου να αποτιμηθεί η σημασία της θεσμοθέτησής τους ως δομημένων εξωδιδακτικών σχολικών δραστηριοτήτων, να προσδιοριστεί η σχέση τους με τη δημιουργικότητα, την καινοτομία και την αριστεία, αλλά και η συμβολή τους στη δυνατότητα μετασχηματισμού της εκπαιδευτικής διαδικασίας, στο πλαίσιο της κοινωνίας της γνώσης του 21ου αιώνα. Η εστίαση της συγκεκριμένης έρευνας στη λειτουργία των ομίλων στη δευτεροβάθμια μεθυποχρεωτική εκπαίδευση αποσκοπεί να αναδείξει τη δυνατότητα των συγκεκριμένων συλλογικών διαδικασιών μάθησης να εξελιχθούν σε «νησίδες» μέσα στον ίδιο τον σχολικό οργανισμό (bottom up) για την προώθηση του μαθητοκεντρικού προσανατολισμού της γνώσης, ώστε να συμβάλουν στην υπέρβαση του κατεξοχήν εξετασιοκεντρικού προσανατολισμού των ΠΠΛ. Ως καταλληλότερη ερευνητική προσέγγιση επιλέχτηκε η ποιοτική ερευνητική μελέτη και τα ερευνητικά εργαλεία που χρησιμοποιήθηκαν είναι η ημιδομημένη συνέντευξη για τους εκπαιδευτικούς και η ομαδική εστιασμένη συνέντευξη για τους μαθητές.Ο αριθμός των εκπαιδευτικών – συντονιστών των ομίλων που συμμετείχαν στην έρευνα ήταν συνολικά είκοσι επτά (27), τρεις από καθένα από τα εννέα ΠΠΛ της Αττικής. Ο αριθμός των μαθητών, μελών των ομίλων, που συμμετείχαν στις ομαδικές εστιασμένες συνεντεύξεις ήταν εβδομήντα δύο (72), έξι μαθητές σε καθεμιά από τις συνολικά δώδεκα ομάδες, που δημιουργήθηκαν. Ο ερευνητικός σχεδιασμός που επιλέχθηκε για τη συγκεκριμένη ποιοτική έρευνα είναι αυτός της «ανάλυσης ποιοτικού περιεχομένου» και για την ανάλυση των ποιοτικών δεδομένων της έρευνας αξιοποιήθηκαν οι αρχές της «θεματικής ανάλυσης».Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της παρούσας έρευνας, οι όμιλοι των ΠΠΛ διαθέτουν τις προϋποθέσεις, αν όχι μέσω της αριστείας και της καινοτομίας, τουλάχιστον μέσω της δημιουργικότητας, να συμβάλουν στον μετασχηματισμό της εκπαιδευτικής διαδικασίας, εάν αξιοποιηθούν οι θετικές πτυχές της οργάνωσης και της λειτουργίας τους, εάν αξιοποιηθούν οι τρόποι διεξαγωγής της μαθησιακής τους διαδικασίας στη μαθησιακή διαδικασία που συντελείται στην τάξη στο πλαίσιο της τυπικής εκπαίδευσης, ιδιαίτερα στη βαθμίδα της μεθυποχρεωτικής δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, που επικρατεί ο εξετασιοκεντρικός προσανατολισμός. Το ζήτημα, λοιπόν, είναι εάν οι όμιλοι των ΠΠΛ θα συνεχίσουν να λειτουργούν και σε τι πλαίσιο, εάν η λειτουργία τους θα υποστηριχθεί, εάν η λειτουργία τους μπορεί να επιδράσει θετικά στη σύσταση και στη λειτουργία των ομίλων και στα υπόλοιπα δημόσια σχολεία, πόσο μάλλον στα Γενικά Λύκεια, και εάν οι θετικές πτυχές της λειτουργίας τους (εκπαιδευτικές μέθοδοι, πρακτικές και εργαλεία) μπορούν να αξιοποιηθούν στον σχεδιασμό των προγραμμάτων σπουδών για τη διδασκαλία των γνωστικών αντικειμένων στο πλαίσιο της τυπικής εκπαίδευσης, αλλά και να επηρεάσουν την υλοποίηση της μαθησιακής διαδικασίας στη σχολική τάξη.