Μελέτη συσχέτισης του κυκλικού ωραρίου εργασίας και της ποιότητας του ύπνου με το Σύνδρομο Ευερέθιστου Εντέρου και την ποιότητα ζωής σε νοσηλευτές που εργάζονται σε νοσοκομεία της 6ης Υγειονομικής Περιφέρειας Πελοποννήσου

Abstract

ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σύμφωνα με έρευνες το Σύνδρομο Ευερέθιστου Εντέρου (ΣΕΕ) είναι μια χρόνια γαστρεντερική διαταραχή, η οποία παρουσιάζεται συχνότερα σε άτομα τα οποία εργάζονται με κυκλικό ωράριο εργασίας. Η διάγνωση αυτού του Συνδρόμου γίνεται μετά από κλινική εξέταση σε συνδυασμό με τη χρήση ειδικών κριτηρίων, όπως του Rome III-IBS Criteria. Η εργασία αυτή επικεντρώνεται στην ανεύρεση συσχέτισης του κυκλικού ωραρίου εργασίας και της ποιότητας του ύπνου με την εμφάνιση του ΣΕΕ σε νοσηλευτές, όπως επίσης και με την ποιότητα ζωής αυτών, αφού τα δύο πρώτα αποτελούν αιτιολογικό παράγοντα παθογένεσης. Φιλοδοξία της παρούσας έρευνας είναι να πυροδοτήσει θετικές αλλαγές στο σχεδιασμό των προγραμμάτων εργασίας στο υγειονομικό σύστημα και στη σωστή κατανομή των βαρδιών στους εργαζόμενους, με ευεργετικές επιδράσεις στη ζωή τους. ΣΚΟΠΟΣ Αυτή η μελέτη αναμένεται να προσθέσει νέα δεδομένα στην Ελληνική βιβλιογραφία όσον αφορά στη σχέση του κυκλικού ωραρίου εργασίας και της εμφάνισης του ΣΕΕ σε νοσηλευτές στην Ελλάδα. Επιπλέον, θα αξιολογήσει την ποιότητα ζωής και ύπνου των νοσηλευτών που πάσχουν από ΣΕΕ. Στην Ελλάδα δεν έχει διεξαχθεί έως τώρα αντίστοιχη έρευνα, γεγονός που κάνει τα αποτελέσματα της παρούσας έρευνας ιδιαίτερα ενδιαφέροντα. ΜΕΘΟΔΟΣ Χρησιμοποιήθηκε τυχαίο δείγμα 162 ατόμων νοσηλευτικού προσωπικού, που είτε εργάζεται με κυλιόμενο ωράριο εργασίας είτε όχι, σε νοσοκομεία της 6ης ΥΠΕ Πελοποννήσου, από σύνολο 310 ατόμων στα οποία συνολικά διανεμήθηκαν τα ερωτηματολόγια. Έγινε διανομή τριών διαφορετικών ερωτηματολογίων: το ερωτηματολόγιο ποιότητας ύπνου του Πίτσμπουργκ – PSQI (Buysse D.J., Reynolds C.F., Monk T.H., Berman S.R., Kupfer D.J.,1989), το ερωτηματολόγιο ποιότητας ζωής με ευερέθιστο έντερο - IBS-QOL ( Drossman D.A., Patrick D.L., Whitehead W.E., Toner B.B., Diamant N.E., Hu Y.J.B., et al.,2000) και τα διαγνωστικά κριτήρια Rome III για το ΣΕΕ των οποίων έγινε μετάφραση με τη συνεργασία ιατρών γαστρεντερολογίας καθώς και ειδικευόμενου ιατρού καρδιολογίας. Συντονιστικό ρόλο στη μεταφραστική διαδικασία είχε clinical monitor η οποία προτάθηκε από το Rome Foundation. H μετάφραση πέρασε όλα τα στάδια έγκρισης του Rome Foundation και διήρκησε περίπου 8 μήνες. Τα αποτελέσματα ελέγχθηκαν για εγκυρότητα με διερευνητική και επιβεβαιωτική παραγοντική ανάλυση και δοκιμή για συσχετίσεις μεταξύ των παραγόντων. H αξιοπιστία εξετάστηκε μέσω του ελέγχου της εσωτερικής συνοχής, της μεθόδου συσχέτισης στοιχείο- στοιχείο και συνολική κλίμακας. Dropout ανάλυση (διαδικασία ανάλυσης εγκατάλειψης από την ερευνητική μελέτη) διεξήχθη. Δοκιμασίες περιγραφικής στατιστικής εφαρμόστηκαν για την επίτευξη της κατανομής συχνότητας. Συγκριτική ανάλυση διεξήχθη προκειμένου να διερευνηθούν τα χαρακτηριστικά των ερωτηθέντων με βάρδιες, το επίπεδο των συμπτωμάτων της κατάθλιψης και η πιθανή συσχέτιση με το επίπεδο της ποιότητας του ύπνου ή με τα κριτήρια υπό-διάγνωσης του ΣΕΕ. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ-ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Σύμφωνα με τα διαγνωστικά κριτήρια Rome III που χρησιμοποιήθηκαν προκύπτουν τα παρακάτω αποτελέσματα: To 21, 6% των νοσηλευτών υποστηρίζει ότι έχει διαγνωστεί με ΣΕΕ, ενώ το 37, 1% υποφέρει από ΣΕΕ χωρίς να το γνωρίζει. Οι νοσηλευτές με ΣΕΕ έχουν χειρότερη ποιότητα ύπνου συγκριτικά με όσους δεν πάσχουν από ΣΕΕ. Η πιθανότητα δε εμφάνισης του ΣΕΕ είναι υψηλή όταν η ποιότητα του ύπνου είναι κακή. Επιπλέον, νοσηλευτές με κυλιόμενο ωράριο εργασίας έχουν 3,19 φορές μεγαλύτερη πιθανότητα να υποφέρουν από ΣΕΕ συγκριτικά με νοσηλευτές που δουλεύουν πρωινό ωράριο. Το ερωτηματολόγιο ποιότητας ύπνου του Πίτσμπουργκ έδειξε ότι νοσηλευτές με κυλιόμενο ωράριο εργασίας έχουν σημαντικά χειρότερη ποιότητα ύπνου συγκριτικά με νοσηλευτές που εργάζονται πρωί. Τέλος, σε νοσηλευτές με ΣΕΕ όσο κακή είναι η ποιότητα ζωής, τόσο χειρότερη είναι η ποιότητα του ύπνου. Συμπερασματικά, το κυλιόμενο ωράριο εργασίας μπορεί να προκαλέσει ΣΕΕ στους νοσηλευτές, όπως επίσης και κακή ποιότητα ύπνου. Σύμφωνα με άλλες έρευνες το ΣΕΕ είναι βασικός παράγοντας απουσίας από την εργασία, καθώς και υψηλού υγειονομικού κόστους. Τα νέα νοσηλευτικά προγράμματα εργασίας θα πρέπει να σχεδιάζονται βασισμένα στις ανάγκες των νοσηλευτών, για τη μείωση επιβλαβών ψυχοσωματικών επιπλοκών και για μια καλύτερη ποιότητα ζωής.