Στάσεις και αντιλήψεις των γυναικών του Δήμου Κορινθίου σχετικά με τον προληπτικό γυναικολογικό έλεγχο την περίοδο της οικονομικής κρίσης

Abstract

Εισαγωγή:Η δραματική συχνότητα εμφάνισης του καρκίνου του μαστού και του τραχήλου της μήτρας, έχει προκαλέσει το ενδιαφέρον πολλών ερευνητών, οι οποίοι επικεντρώνονται στη πρόληψη. Η πρόληψη των ασθενειών έχει συνδεθεί στενά με τις πεποιθήσεις και τις συμπεριφορές των γυναικών σχετικά με την υγεία και τους καθοριστικούς παράγοντες της, με βάση δημογραφικές, επιδημιολογικές, κοινωνικοοικονομικές, πολιτικές και πολιτιστικές εξελίξεις της κοινωνίας, τη συγκεκριμένη ιστορική στιγμή της οικονομικής κρίσης. Μελέτες έχουν δείξει ότι οι γυναίκες που μένουν σε αγροτικές περιοχές ή έχουν μειωμένο μορφωτικό ή οικονομικό επίπεδο είναι περισσότερο εκτεθειμένες σε σοβαρά γυναικολογικά νοσήματα όπως τα ΣΜΝ, του καρκίνου του μαστού και του τραχήλου. Σκοπός:Η έρευνα προσδοκά να δώσει πληροφορίες για τις αντιλήψεις και τις συμπεριφορές των γυναικών του Δήμου Κορινθίας σχετικά με τον προληπτικό γυναικολογικό έλεγχο, μελετώντας τη συνέπεια αυτών των γυναικών πριν και μετά την οικονονομική κρίση και τους λόγους της πιθανής ασυνέπειάς τους όσον αφορά στον καθορισμένο γυναικολογικό έλεγχο. Υλικό- μέθοδος:Ο τύπος της μελέτης που επιλέχθηκε είναι μη πειραματικός, περιγραφικός, με χαρακτήρα επισκόπησης και συγχρονικό σχεδιασμό.Η μελέτη πραγματοποιήθηκε με την συμπλήρωση ανώνυμων ερωτηματολογίωνσε 120 γυναίκες, του Δήμου Κορινθίας, μετά από έγκριση του ερευνητικού πρωτοκόλλου από τον επιβλέποντα καθηγητή. Το ερωτηματολόγιο που επιλέχθηκε γι’ αυτήν την μελέτη ως εργαλείο μέτρησης της στάσης, των αντιλήψεων και των καθοριστικών συμπεριφορών των γυναικών σχετικά με τον προσυμπτωματικό γυναικολογικό έλεγχο έχει χρησιμοποιηθεί κατά το μεγαλύτερο μέρος του σε παρόμοιες μελέτες όπως, του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, στα πλαίσια του ερευνητικού προγράμματος ΛΥΣΙΣΤΡΑΤΗ, Ερωτηματολόγιο του Caribbean Epidemiology Centre, το οποίο απευθύνεται στους χρήστες υπηρεσιών υγείας για την εκτίμηση των αναγκών καθώς και συμπεριφορών των γυναικών πάνω στην πρόληψη του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας και του καρκίνου του μαστού.Οι ερωτήσεις οι οποίες προστέθηκαν, επιχείρησαν να ανιχνεύσουν τις απορρέουσες συμπεριφορές τους πριν και μετά την οικονομική κρίση.Το ερωτηματολόγιο αυτό μεταφράστηκε,τροποποιήθηκε κατάλληλα, σταθμίστηκε πιλοτικά και ελέγχθηκε για την εγκυρότητα καιτην αξιοπιστία του, οι οποίες και κρίθηκαν ικανοποιητικές (Cronbach’s a = 0,70 και rs=0,78) . Στη συνέχεια έγινε στατιστική απογραφή και επεξεργασία του ερευνητικού υλικού λαμβάνοντας υπόψη ότι οι μεταβλητές είναι κατηγορικές. Η ανάλυση των δεδομένων που προέκυψαν από την εν λόγω έρευνα πραγματοποιήθηκε με το στατιστικό πακέτο SPSS. 21. Επιπλέον, έγινε ανάλυση συσχετίσεων κατά Pearson. Μια συσχέτιση μπορεί να είναι θετική ή αρνητική. Για τη μελέτη αυτή, το ανώτατο αποδεκτό περιθώριο λάθους ορίστηκε σε 5% (p = 0,05), και ο έλεγχος σημαντικότητας ήταν δικατάληκτος. Κάθε συσχέτιση πήρε τιμές από 0 έως 1 και χαρακτηρίστηκε ως προς την ισχύ της, θετικά η αρνητικά, με βάση τον κανόνα Robson, 2002.Όλες οι μεταβλητές του δείγματος είναι κατηγορικές μεταβλητές, προκειμένου να αναδειχθεί η δυναμική τους. Αποτελέσματα:Τα αποτελέσματα της μελέτης έδειξαν ότιη πλειοψηφία των ερωτηθέντων είχε Ελληνική εθνικότητα 90% και το 10% ανήκε σε άλλη εθνικότητα, το 60% των γυναικών έμενε σε αστική περιοχή, το 15% έμενε σε ημιαστική, ενώ το 25% έμενε σε αγροτική περιοχή. Συγκεκριμένα, από το δείγμα της μελέτης μας διαπιστώθηκε ότι οι γυναίκες που διέμεναν σε λιγότερο οικιστικά και πληθυσμιακά ανεπτυγμένη περιοχή, είχαν χαμηλότερο μορφωτικό επίπεδο και μεγαλύτερη αποχή από τον προληπτικό έλεγχο. Το ότι οι περισσότερες γυναίκες του δείγματος έχουν ξεκινήσει τη σεξουαλική δραστηριότητα μετά τα 18 έτη ίσως να σημαίνει ότι το κοινωνικό πλαίσιο της οικογένειας ακόμα στις μικρές επαρχιακές πόλεις έχει θετική επιρροή στα παιδιά προστατευοντάς τα από πρόωρες και επικίνδυνες συμπεριφορές. Οι κύριοι φορείς πληροφόρησης για τα ΣΜΝ, είναι το φιλικό περιβάλλον με ποσοστό 46,8%, η οικογένεια με 23,5%, το διαδίκτυο με 12% είναι ένας τομέας που θα μπορούσε να έχει μεγαλύτερη επιμορφωτική δραστηριότητα, ενώ είναι εμφανής η απουσία του ρόλου του σχολείου με 6,7%. Ενώ για την πληροφόρηση της δευτερογενούς πρόληψης, σημαντικό ρόλο παίζει ο γυναικολογος, με ποσοστό 54,8% και τα ΜΜΕ, τα οποία καταλαμβάνουν τη δεύτερη θέση με ποσοστό 16,7%. Αν αναλογιστεί κανείς ότι το 90% των γυναικών θεωρεί τη μαστογραφία και το τεστ-Παπ αναγκαία, εύλογο είναι το ερώτημα γιατί δεν το αποδεικνύουν έμπρακτα κάνοντας αυτή την προληπτική εξέταση, αφού το 30% των γυναικών δεν έχει κάνει ποτέ μαστογραφία, ενώ το 33,9% του δείγματος δεν δείχνει την ίδια συνέπεια, παρόλο που θεωρεί το τεστ-παπ αναγκαίο. Οι παράγοντες που ευθύνονται με την αποχή των γυναικών από τον προληπτικό γυναικολογικό έλεγχο σχετίζονται με προβλήματα πρόσβασης (αργοπορία ραντεβού, ασφάλιση, απόσταση, υπενθύμιση-πρόσκληση, ρατσιστική αντιμετώπιση λόγω μεγέθους, ελλιπής γνώση συστήματος υγείας, αμέλεια, φόβος της νόσου, «έλλειψη χρόνου λόγω εργασίας» ή «άλλες προτεραιότητες μέσα στην οικογένεια» εσφαλμένη αίσθηση ασφάλειας-υποτίμηση της νόσου. Οι γραφειοκρατικές και άλλες δυσκολίες των ασφαλιστικών ταμείων λειτουργούσαν, επίσης, απαγορευτικά και η σχέση με το γιατρό ακολουθούσε σε συχνότητα απαντήσεων.Ένα ποσοστό 15,8% αναφέρθηκαν στη μεγάλη αναμονή για προληπτικές εξετάσεις σε δημόσια κέντρα πρωτοβάθμιας περίθαψης, η οποία είναι απογοητευτική για ορισμένες γυναίκες, με αποτέλεσμα να μην προβαίνουν σε προληπτικό έλεγχο. Η επιλογή του ιδιωτικού φορέα από την πλειοψηφία των γυναικών, είναι και ένας από τους λόγους που την περίοδο της οικονομικής κρίσης πολλές γυναίκες απέχουν από τον προληπτικό έλεγχο, θεωρώντας ότι μόνο στον ιδιωτικό φορέα γίνεται πιο ποιοτικός έλεγχος.Αυτό αποδεικνύεται από το 51,7% των γυναικών το οποίο πριν την οικονομική κρίση έκανε πιο συχνά προσυμπτωματικό έλεγχο σε ιδιωτικά κέντρα πρόληψης από ότι μετά την κρίση. Συμπεράσματα:Η δραματική συχνότητα των γυναικολογικών καρκίνων και η ασυνέπεια των γυναικών απέναντι στον προληπτικό έλεγχο αυξάνει τα ποσοστά θνησιμότητας, αφού όπως αποδεικνύεται από την παρούσα έρευνα, υπάρχει διάσταση μεταξύ των αντιλήψεων και των στάσεων των γυναικών, η οποία οφείλεται σε πολλούς παράγοντες ένας από τους οποίους είναι και η οικονομική κρίση. Συνεπώς, μαζί με την ένταξη ενός μαθήματος προληπτικής αγωγής σε όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης κρίνεται αναγκαίο, ένα εθνικό σχέδιο δράσης,σαν ένα ολοκληρωμένο πλέγμα παρεμβάσεων σ’ όλο το φάσμα της αντιμετώπισης του καρκίνου, με κυρίαρχες αξίες την ανάδειξη της σημασίας της πρόληψης και της πρώιμης (έγκαιρης) διάγνωσης για την αντιμετώπιση της νόσου και την εξασφάλιση ενιαίας, ισότιμης, επιστημονικά τεκμηριωμένης και υψηλής ποιότητας παροχής φροντίδας υγείας προς τους πολίτες.