Εθνικά κληροδοτήματα. Πρόταση στρατηγικού προγραμματισμού για τη βελτίωση δομών και διαδικασιών

Abstract

Σύμφωνα με τις διατάξεις της παρ. 1 του άρθρου 109 του Συντάγματος της Ελλάδας «Δεν επιτρέπεται η μεταβολή του περιεχομένου ή των όρων διαθήκης, κωδικέλλου ή δωρεάς, ως προς τις διατάξεις τους υπέρ του Δημοσίου ή υπέρ κοινωφελούς σκοπού». Σε εφαρμογή των διατάξεων αυτών τέθηκε σε ισχύ ο Α.Ν. 2039/1939 που διέπει τα Εθνικά Κληροδοτήματα. Με αυτόν εξασφαλίζεται τόσο η τήρηση αναλλοίωτης της βούλησης των διαθετών όσο και η απρόσκοπτη διοίκηση και διαχείριση των κληροδοτημάτων και ιδρυμάτων καθώς και η διάθεση των πόρων τους για την πραγμάτωση των σκοπών που έταξαν οι διαθέτες Με τον όρο «Εθνικά Κληροδοτήματα» εννοούμε κάθε περιουσία που καταλείπεται με δωρεά, κληρονομία ή κληροδοσία για την εκπλήρωση σκοπών κοινής ωφέλειας. Μέσω αυτών, το κράτος έχει τη δυνατότητα να ασκεί κοινωνική πολιτική αλλά και να εξοικονομεί κρατικά έσοδα, που μπορεί να διατεθούν για δημόσιες επενδύσεις προωθώντας γενικότερα την οικονομική ανάπτυξη της χώρας. Η σημασία των μη κερδοσκοπικών ιδρυμάτων αλλά και σωματείων που διαχειρίζονται, είτε κοινωφελείς περιουσίες είτε μόνο έσοδα προς όφελος του κοινού, έγινε αντιληπτή και αναδείχτηκε από την Ευρωπαϊκή Κοινότητα ήδη από το 1990. Ενδιαφέρουσες ερευνητικές-επιστημονικές προσπάθειες καταγραφής του τομέα και συντονισμού των σχετικών νομοθετημάτων των χωρών βρίσκονται σε εξέλιξη, στα πλαίσια της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Σκοπός της εργασίας αυτής είναι να παρουσιάσει τον τρόπο λειτουργίας και επιτέλεσης του εποπτικού έργου της αρμόδιας Διεύθυνσης Εθνικών Κληροδοτημάτων του Υπουργείου Οικονομίας και Οικονομικών αλλά κυριότερα την αναγκαιότητα εκσυγχρονισμού διαδικασιών, που ορίζονται από τον νόμο και είναι απαραίτητες, για να ολοκληρωθούν σημαντικές πράξεις διαχείρισης κοινωφελούς περιουσίας και εκτέλεσης των σκοπών που έχουν τεθεί από τους διαθέτες-δωρητές. Οι διαδικασίες της εκποίησης ακινήτων και της χορήγησης υποτροφιών αναλύονται διεξοδικά, στο Δεύτερο Μέρος της εργασίας αυτής και προτείνονται παρεμβάσεις, μηδενικού έως ελάχιστου κόστους, στη σχετική ισχύουσα νομοθεσία ώστε να μειωθεί ικανοποιητικά ο χρόνος που παρεμβάλλεται μεταξύ της απόφασης των διοικητών των κοινωφελών περιουσιών και της υλοποίησης της απόφασης αυτής.