Η νεοελληνική λογοτεχνία ως πηγή έμπνευσης στη δημιουργική συγγραφή σεναρίου στον κινηματογράφο και στην τηλεόραση: το παράδειγμα της Μικρασιατικής Καταστροφής

Abstract

Η Νεοελληνική Λογοτεχνία επηρεάστηκε σε μεγάλο βαθμό από την Ελληνική Ιστορία, η οποία αποτέλεσε πηγή έμπνευσης για Έλληνες συγγραφείς και λογοτέχνες, που κληροδότησαν στις νεότερες γενιές σημαντικά έργα, ορισμένα εκ των οποίων με διεθνή ακτινοβολία και αναγνώριση. Σε αυτά τα λογοτεχνικά έργα στηρίχθηκαν πολλοί δημιουργοί του Κινηματογράφου και της Τηλεόρασης, αξιοποιώντας τα ως πρωτογενές υλικό για τη δημιουργία ενός άλλου είδους γραφής, αυτής του κινηματογραφικού και τηλεοπτικού σεναρίου. Η ιστορική περίοδος που εξετάζεται, περιλαμβάνει το χρονικό διάστημα που προετοίμασε και κορύφωσε τη Μεγάλη Ιδέα, με τον Μακεδονικό Αγώνα, τους Βαλκανικούς Πολέμους, τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, τη Μικρασιατική Εκστρατεία, την απελευθέρωση των ελληνικών εδαφών και τη δημιουργία της Ελλάδας των δύο ηπείρων και των πέντε θαλασσών, αλλά και τη συνακόλουθη Μικρασιατική Καταστροφή και τον εκπατρισμό των Ελλήνων της Μικράς Ασίας. Η εποχή, λοιπόν, αυτή υπήρξε πρόσφορη δραματουργικά για τους Έλληνες λογοτέχνες, που εμπνεύστηκαν από τα ιστορικά γεγονότα και κυρίως από την τελευταία φάση της Μικρασιατικής Τραγωδίας. Έτσι, στην παρούσα διατριβή εξετάζεται η συγκεκριμένη ιστορική περίοδος, οι συνέπειές της και όλα όσα αποτυπώθηκαν στον χώρο της έβδομης τέχνης και της τηλεόρασης, καθώς οι σεναριογράφοι και οι σκηνοθέτες εμπνεύστηκαν από λογοτεχνικά έργα και τα μετέτρεψαν σε κινηματογραφικά και τηλεοπτικά σενάρια, προκειμένου να μεταφερθούν στην οθόνη. Μέσα από την ανθρωποκεντρική οπτική της πλοκής και τα λογοτεχνικά έργα που επηρεάστηκαν από την ελληνική Ιστορία της συγκεκριμένης περιόδου, ερευνήθηκαν έργα της νεοελληνικής λογοτεχνίας που μεταφέρθηκαν στη μικρή και στη μεγάλη οθόνη με άξονα την εν λόγω ιστορική συγκυρία και τη σχέση τους με τη συγκεκριμένη εποχή. Επομένως, η ανά χείρας μελέτη εμφανίζει στοιχεία ψηλάφησης της Ιστορίας –στα χρονικά πλαίσια της περιόδου που προηγήθηκε της Μικρασιατικής Καταστροφής και όσων ακολούθησαν– με τη λογοτεχνία και τη σεναριακή γραφή να αλληλοσυμπληρώνονται και να δίνουν σφαιρική και πιο ολοκληρωμένη εικόνα των ιστορικών συμβάντων. Κι αυτό διότι, μέσα από τους ήρωες των λογοτεχνικών έργων και τις ατάκες στους στα οπτικοακουστικά έργα, υπάρχει η αποτύπωση της Ιστορίας [7] από την πλευρά των ανθρώπων που την έζησαν, είτε ως αυτόπτες μάρτυρες είτε μέσα από διηγήσεις οικείων τους που βίωσαν τα συναφή γεγονότα, προσδίδοντας τοιουτοτρόπως καθαρά ανθρωποκεντρικό χαρακτήρα στην αφήγηση. Κομβικό δε σημείο της μελέτης αποτελεί η αναδημιουργία της λογοτεχνίας, η οποία μεταφέρθηκε από τις σελίδες του μυθιστορήματος σε σενάριο, για ένα άλλο μέσο, ήτοι μέσα από ένα είδος γραφής που έχει ιδιαίτερη τεχνική και διαφορετική «γλώσσα», προκειμένου να γίνει οπτικοακουστικό έργο για τον κινηματογράφο και την τηλεόραση.