Πιλοτική Στάθμιση 2 εργαλείων: της Κλίμακας Επαγγελματικής Κόπωσης/Εξουθένωσης και Ανάρρωσης (OFER) και του Δείκτη Ψυχολογικού Τραύματος (PIRI) σε εργαζόμενους σε κυκλικό ωράριο στο Τμήμα Επειγόντων Περιστατικών Γενικών Νοσοκομείων της 6ης ΥΠΕ. Πελοποννήσου-Ιονίων Νήσων-Ηπείρου και Δυτικής Ελλάδας.

Abstract

Εισαγωγή: Οι εργαζόμενοι σε βάρδιες αντιμετωπίζουν διάφορα προβλήματα, όπως, σύνδρομο οξείας κούρασης, σύνδρομο χρόνιας κόπωσης, σύνδρομο επαγγελματικής εξουθένωσης και είναι σε κίνδυνο ψυχολογικού τραυματισμού, ειδικά οι επαγγελματίες υγείας που εργάζονται στα Τμήματα Επειγόντων Περιστατικών. Οι υψηλού κόστους εκπαιδευμένοι και εξειδικευμένοι επαγγελματίες, όπως οι επαγγελματίες υγείας, είναι ταχέως αναγνωριζόμενοι ως το πιο πολύτιμο ανθρώπινο κεφάλαιο που διαθέτει ένας οργανισμός και η πρώιμη απώλειά του λόγω τέτοιων προβλημάτων, αποτελεί οικονομική αλλά και ανθρώπινη τραγωδία. Σκοπός: Σκοπός της παρούσας μελέτης είναι η στάθμιση δυο εργαλείων: της Κλίμακας Επαγγελματικής Κόπωσης/Εξουθένωσης Και Ανάρρωσης (OFER) και του Δείκτη Ψυχολογικού Τραύματος (PIRI), σε εργαζόμενους με βάρδιες στο Τμήμα των Επειγόντων Περιστατικών Γενικού Νοσοκομείου, στην ελληνική γλώσσα. Υλικό και μέθοδος: σε 116 επαγγελματίες υγείας που εργάζονται σε βάρδια διανεμήθηκε στο Τμήμα Επειγόντων Περιστατικών 5 Γενικών Νοσοκομείων της 6ης ΥΠΕ: ανώνυμο εργαλείο, με τα δύο πρώτα μέρη να αφορούν στα δημογραφικά στοιχεία και στα κοινωνικά, εργασιακά χαρακτηριστικά και ακολούθως, τα 2 ερωτηματολόγια: την Κλίμακα Επαγγελματικής Κόπωσης, Εξουθένωσης/ανάρρωσης (The Occupational Fatigue Exhaustion/Recovery Scale (OFFER) και τον Κατάλογο Δεικτών Επικινδυνότητας Ψυχολογικού Τραύματος (Psychological Injury Risk Index (PIRI). Για την ανάλυση χρησιμοποιήθηκε το στατιστικό πρόγραμμα SPSS 19.0. Τα επίπεδα σημαντικότητας είναι αμφίπλευρα και η στατιστική σημαντικότητα τέθηκε στο 0,05. Αποτελέσματα: Οι συντελεστές αξιοπιστίας α του Crobach ήταν όλοι πάνω από το αποδεκτό όριο(>0,80) για όλες τις διαστάσεις των ερωτηματολογίων OFER-15 και PIRI. Η επιβεβαιωτική παραγοντική ανάλυση μετά από επιδράσεις τροποποίησης έδωσε αποδεκτά όρια για τους δείκτες GFI(>0,8), CFI(>0,9), RMSEA(<0,08) και για τα δύο μοντέλα των OFER-15 και PIRI. Οι ερωτηθέντες εμφάνισαν μέτριου βαθμού έντονη, χρόνια κόπωση και ανάρρωση(σήμερα και σε 6 μήνες).Ομοίως εμφανίζουν μετρίου βαθμού προβλήματα ύπνου και συμπτωματολογία μετατραυματικής διαταραχής ενώ για τις διαστάσεις χρόνια κόπωση και ανάρρωση του PIRI ερωτηματολογίου, υπήρξε πολύ υψηλή θετική συσχέτιση μεταξύ των δύο ερωτηματολογίων που υποδηλώνει καλή αξιοπιστία αφού αποτελούνται από τις ίδιες ερωτήσεις. Αναφορικά με τους εργασιακούς παράγοντες, βρέθηκαν σημαντικές διαφορές τόσο στις διαστάσεις του ερωτηματολογίου OFER-15 όσο και στις διαστάσεις του ερωτηματολογίου PIRI ανάλογα με το εάν η συναισθηματική/ σωματική τους κατάσταση τους ώθησε στη λήψη άδειας, με το εάν κοιμούνται ικανοποιητικά και όταν ξυπνούν αισθάνονται ξεκούραστοι, με το εάν οι απαιτήσεις της εργασίας επηρεάζουν αρνητικά το χρόνο και την ενέργεια που αφιερώνουν στον εαυτό τους, στην οικογένειά τους και στην εργασία τους, με τον αριθμό ασθενών που τους αναλογούν και την ικανοποίηση τους από την αμοιβή, γεγονός που υποδεικνύει ότι και τα δυο ερωτηματολόγια έχουν διακριτική ικανότητα (discriminant validity) και μπορούν επομένων να διακρίνουν τις ομάδες με υψηλότερο βαθμό προβλημάτων. Η προβληματική κατανάλωση αλκοόλ του ερωτηματολογίου PIRI έδειξε το λιγότερο αριθμό συσχετίσεων γεγονός που οφείλεται στο ότι οι εργαζόμενοι έχουν πολύ λίγα προβλήματα με την κατανάλωση αλκοόλ. Συμπεράσματα: Τα ερωτηματολόγια μπορούν να αποτελέσουν άριστα εργαλεία πρωτογενούς πρόληψης, στη διάθεση των οργανισμών αλλά και των εργαζομένων, της επαγγελματικής κόπωσης(οξείας, χρόνιας ), επαγγελματικής εξουθένωσης και της ανάπτυξης ψυχολογικού τραύματος, κυρίως για εργαζομένους «πρώτης γραμμής» που εμφανίζουν προβλήματα στην αναγνώριση και τη παραδοχή του προβλήματος. Έτσι, η Κλίμακα OFER-15,λοιπόν μπορεί να λειτουργήσει αξιόπιστα σύμφωνα με τα αποτελέσματα της μελέτης, σαν ένα σύστημα «πρώιμης προειδοποίησης» και στα δύο επίπεδα. Επιπλέον, με τη χρήση του PIRI σε επίπεδο οργανισμών είναι δυνατόν να προκύψουν βαθμολογίες που να λειτουργούν σαν «κόκκινη σημαία» για ανίχνευση των εργαζομένων που τείνουν να αναπτύξουν ψυχολογικό τραύμα, ώστε να εξασφαλιστεί η έγκαιρη αντιμετώπιση του. Λέξεις κλειδιά: εργασιακή κόπωση, σύνδρομο χρόνιας κόπωσης, οξεία κόπωση, επαγγελματική εξουθένωση, βάρδια, εναλλασσόμενο κυκλικό ωράριο, ψυχολογικό τραύμα, κίνδυνος εμφάνισης ψυχολογικού τραυματισμού, εργασιακοί κίνδυνοι, εργαλεία μέτρησης επαγγελματικής κόπωσης.