Κίνητρα και αντιλήψεις των νοσηλευτών σχετικά με τη Δια βίου Μάθηση και τη Συνεχιζόμενη Νοσηλευτική Εκπαίδευση

Abstract

Στον ευαίσθητο χώρο της υγείας η συνεχής ανανέωση των γνώσεων και των δεξιοτήτων αποτελεί ανάγκη άμεσης προτεραιότητας για την πρόοδο της παρεχόμενης φροντίδας του ασθενή και την ανάπτυξη του ανθρώπινου δυναμικού. Σε ένα συνεχώς εξελισσόμενο και ανταγωνιστικό περιβάλλον η Συνεχιζόμενη Εκπαίδευση αποτελεί βασική προϋπόθεση για την βελτίωση της κλινικής πράξης και της επαγγελματικής ανάπτυξης. Οι ραγδαίες εξελίξεις απαιτούν νοσηλευτές με περισσότερη γνώση, καλύτερη εκπαίδευση και νέες τεχνικές και δεξιότητες. Η συνεχής αναζήτηση της γνώσης, των δεξιοτήτων και των συμπεριφορών διευκολύνει την άσκηση του επαγγέλματος και στοχεύει στην ικανοποίηση των αναγκών των ασθενών, των αναγκών του συστήματος υγείας καθώς και στην προσωπική και επαγγελματική εξέλιξη των νοσηλευτών. Οι νοσηλευτές οφείλουν να επιδείξουν κριτική σκέψη και δημιουργική ικανότητα μέσα σε ένα διαρκώς μεταβαλλόμενο σύστημα υγείας (Καυγά 2012). Το ακαδημαϊκό προφίλ, η επαγγελματική επάρκεια και το ουμανιστικό σθένος του σύγχρονου Νοσηλευτή τον έχουν καθιερώσει ως ισότιμο μέλος της διεπιστημονικής ομάδας υγείας. Ο σύγχρονος νοσηλευτής οφείλει να ενημερώνεται διαρκώς, να εκπαιδεύεται, να συμμετέχει, να κρίνει και να αποφασίζει ορθολογικά, ώστε να είναι έτοιμος στη πληθώρα των αλλαγών, των εξελίξεων και των νέων τεχνολογιών. Η Συνεχιζόμενη νοσηλευτική εκπαίδευση είναι μία διαδικασία με διάρκεια και στρατηγική που ενισχύει τον νοσηλευτή να ανταποκριθεί στις μεταβαλλόμενες ανάγκες της σύγχρονης εποχής. Η ανάγκη των νοσηλευτών για Συνεχιζόμενη Εκπαίδευση χρονολογείται από το 1950, επιστημονικά όμως άρχισε να διερευνάται από τη δεκαετία του 1980 με αποκορύφωμα το διάστημα 1988-1995. Στην Ελλάδα η Συνεχιζόμενη Εκπαίδευση είναι μια διαδικασία που άρχισε να μελετάται από το 1990. Οι «ενήλικες μαθητές» μέσω της διά βίου μάθησης αποκτούν νέες ικανότητες και δεξιότητες, σύγχρονες γνώσεις και δημιουργούν περιβάλλον επαγγελματικής αυτονομίας και αυτοπεποίθησης. Στον τομέα της φροντίδας υγείας, ο ρυθμός απαξίωσης της γνώσης είναι τόσο ταχύς όπου η σύγχρονη πρόκληση δε βρίσκεται μόνο στις αλλαγές που σημειώνονται στη νοσηλευτική επιστήμη αλλά και στην ταχύτητα με την οποία πραγματοποιούνται. Τα νέα ερευνητικά δεδομένα που προκύπτουν πρέπει άμεσα να ενσωματώνονται στη νοσηλευτική πράξη καθώς αυτή δεν αποτελεί μια στατική δραστηριότητα αλλά μια δυναμική διεργασία συνεχώς εξελισσόμενη. Ο προσανατολισμός στα κίνητρα είναι υψίστης σημασίας και περιγράφεται ως ο σημαντικότερος παράγοντας που ωθεί κάποιον να συμμετέχει σε προγράμματα Συνεχιζόμενης Εκπαίδευσης.

Τα κίνητρα έχουν σχέση με τις αντιλήψεις και τις αξίες του ατόμου αλλά και με τις προσδοκίες που έχει από το επάγγελμα του ο νοσηλευτής. Εκτός από την έλλειψη κινήτρων υπάρχουν και εμπόδια, φραγμοί, όπως η έλλειψη πληροφόρησης, η έλλειψη προσωπικού, η έλλειψη ενθάρρυνσης από τη διοίκηση, το υψηλό κόστος, οι οικογενειακές υποχρεώσεις, η απόσταση και η έλλειψη χρόνου (Καυγά 2012). Βασικός σκοπός της Συνεχιζόμενης Εκπαίδευσης είναι η βελτίωση της κλινικής πράξης και η επαγγελματική ανάπτυξη του επαγγελματία υγείας, η ποιότητα ζωής του εργαζόμενου νοσηλευτή αλλά κυρίως του ασθενή και της κοινότητας προκειμένου ο επαγγελματίας νοσηλευτής να παραμείνει και να ασκήσει τη Νοσηλευτική του ιδιότητα. Ο νοσηλευτής που σέβεται και φροντίζει την προσωπική του εξέλιξη οφείλει να μπορεί να διατηρήσει την επάρκεια των γνώσεων του σε όλη τη διάρκεια της επαγγελματικής του σταδιοδρομίας. Να είναι ικανός και άξιος να μεταγγίζει και στις επόμενες γενιές τον πλούτο της γνώσης και των εμπειριών του.

Σκοπός

Σκοπός της μελέτης είναι η διερεύνηση των παραγόντων (κινήτρων) συμμετοχής των νοσηλευτών σε προγράμματα Συνεχιζόμενης Εκπαίδευσης καθώς και οι αντιλήψεις τους για την αναγκαιότητα αυτών στη Συνεχιζόμενη νοσηλευτική Εκπαίδευση.

Ερευνητική υπόθεση

Στην έρευνά μας αναμένεται ότι η παρακολούθηση προγραμμάτων «Συνεχιζόμενης Εκπαίδευσης» είναι ισχυρό κίνητρο για την επαγγελματική ανάπτυξη των νοσηλευτών και την ποιότητα φροντίδας στην προαγωγή της υγείας του ατόμου.

Αποτελέσματα

Συμπερασματικά, σε σχέση με το πρώτο διερευνητικό μας ερώτημα φάνηκε ότι σε σχέση με τον παράγοντα για «επαγγελματική βελτίωση και ανάπτυξη» (Professional improvement and development), στο σύνολο οι νοσηλευτές απάντησαν ότι θεωρούν «Μέτρια σημαντικό» και «Εξαιρετικά σημαντικό» στοιχείο την συμμετοχή τους σε προγράμματα Συνεχιζόμενης Εκπαίδευσης. Σε σχέση, τόσο με τα επιμέρους αποτελέσματα, όσο και με τα αποτελέσματα στον συνολικό παράγοντα, φάνηκε ότι το πρώτο διερευνητικό ερώτημα επιβεβαιώνεται εφόσον, τα υποκείμενα της έρευνας εμφανίζουν σε «Μέτριο σημαντικό» και «Εξαιρετικά σημαντικό» βαθμό στον παράγοντα «Επαγγελματική βελτίωση και ανάπτυξη» μέσα από προγράμματα Συνεχιζόμενης Εκπαίδευσης (Professional improvement and development). Σε σχέση με το δεύτερο διερευνητικό μας ερώτημα φάνηκε ότι σε σχέση με τον παράγοντα για «επαγγελματική πρακτική» (Professional service), στο σύνολο οι νοσηλευτές απάντησαν ότι θεωρούν «Μέτρια σημαντικό» και «Εξαιρετικά σημαντικό» στοιχείο τη συμμετοχή του σε προγράμματα Συνεχιζόμενης Επαγγελματικής Εκπαίδευσης. Σε σχέση, τόσο με τα επιμέρους αποτελέσματα, όσο και με τα αποτελέσματα στον συνολικό παράγοντα, φάνηκε ότι το δεύτερο διερευνητικό ερώτημα επιβεβαιώνεται εφόσον, τα υποκείμενα της έρευνας εμφανίζουν σε «Μέτριο σημαντικό» και «Εξαιρετικά σημαντικό» βαθμό «Επαγγελματική βελτίωση και ανάπτυξη» μέσα από προγράμματα Συνεχιζόμενης Εκπαίδευσης (Professional improvement and development). Σε σχέση με το τρίτο διερευνητικό μας ερώτημα φάνηκε ότι σε σχέση με τον παράγοντα «Μάθηση και αλληλεπίδραση με συναδέλφους» (Collegial learning and interaction), στο σύνολο οι νοσηλευτές απάντησαν ότι θεωρούν «Μέτρια σημαντικό» και «Εξαιρετικά σημαντικό» στοιχείο τη συμμετοχή του σε προγράμματα Συνεχιζόμενης Επαγγελματικής Εκπαίδευσης. Σε σχέση, τόσο με τα επιμέρους αποτελέσματα, όσο και με τα αποτελέσματα στον συνολικό παράγοντα, φάνηκε ότι το τρίτο διερευνητικό ερώτημα επιβεβαιώνεται εφόσον, τα υποκείμενα της έρευνας εμφανίζουν σε «Μέτριο σημαντικό» και «Εξαιρετικά σημαντικό» βαθμό στην «Μάθηση και αλληλεπίδραση με συναδέλφους (Collegial learning and interaction)», μέσα από προγράμματα Συνεχιζόμενης Εκπαίδευσης (Professional improvement and development). Σε σχέση με το τέταρτο διερευνητικό μας ερώτημα φάνηκε ότι σε σχέση με τον παράγοντα «Προσωπικό όφελος και επαγγελματική ασφάλεια» από προγράμματα Συνεχιζόμενης Εκπαίδευσης (Personal benefits and job security), στο σύνολο οι νοσηλευτές απάντησαν ότι θεωρούν «Μέτρια σημαντικό» και «Εξαιρετικά σημαντικό» στοιχείο τη συμμετοχή του σε προγράμματα Συνεχιζόμενης Επαγγελματικής Εκπαίδευσης. Σε σχέση, τόσο με τα επιμέρους αποτελέσματα, όσο και με τα αποτελέσματα στον συνολικό παράγοντα, φάνηκε ότι το τέταρτο διερευνητικό ερώτημα επιβεβαιώνεται εφόσον, τα υποκείμενα της έρευνας εμφανίζουν σε «Μέτριο σημαντικό» και «Εξαιρετικά σημαντικό» βαθμό στον παράγοντα «Προσωπικό όφελος και επαγγελματική ασφάλεια» από προγράμματα Συνεχιζόμενης Εκπαίδευσης (Personal benefits and job security)», μέσα από προγράμματα Συνεχιζόμενης Εκπαίδευσης (Professional improvement and development). Σε σχέση με το πέμπτο διερευνητικό μας ερώτημα φάνηκε ότι σε σχέση με τον παράγοντα «Επαγγελματική δέσμευση» από προγράμματα Συνεχιζόμενης Εκπαίδευσης, στο σύνολο οι νοσηλευτές απάντησαν ότι θεωρούν «Μέτρια σημαντικό» και «Εξαιρετικά σημαντικό» στοιχείο τη συμμετοχή του σε προγράμματα Συνεχιζόμενης Επαγγελματικής Εκπαίδευσης. Σε σχέση, τόσο με τα επιμέρους αποτελέσματα, όσο και με τα αποτελέσματα στον συνολικό παράγοντα, φάνηκε ότι το πέμπτο διερευνητικό ερώτημα επιβεβαιώνεται εφόσον, τα υποκείμενα της έρευνας εμφανίζουν σε «Μέτριο σημαντικό» και «Εξαιρετικά σημαντικό» βαθμό στον παράγοντα «Επαγγελματική δέσμευση» από προγράμματα Συνεχιζόμενης Εκπαίδευσης, μέσα από προγράμματα Συνεχιζόμενης Εκπαίδευσης (Professional improvement and development).

Συμπεράσματα

• Η ανάγκη επανεκτίμησης των γνώσεων των νοσηλευτών κρίνεται απαραίτητη σε μία ταχέως εξελισσόμενη κοινωνία. • Ο σχεδιασμός προγραμμάτων βασισμένων στις πραγματικές ανάγκες μετά από διερεύνηση των παραγόντων που επηρεάζουν τη συμμετοχή τους σε αυτά θεωρείται επιβεβλημένη. • Η Συνεχιζόμενη Εκπαίδευση αποτελεί πάντα ένα επίκαιρο θέμα για τους επαγγελματίες υγείας. • Τα κίνητρα και οι προσωπικές, επαγγελματικές συμπεριφορές επηρεάζουν σημαντικά την συμμετοχή των νοσηλευτών στα προγράμματα Συνεχιζόμενης Εκπαίδευσης. • Η επαγγελματική ανάπτυξη, η εξέλιξη και η ασφάλεια είναι απαίτηση των νοσηλευτών για την προαγωγή της υγείας του ατόμου και την ανάπτυξη της Νοσηλευτικής Κουλτούρας. • Η συμμετοχή σε προγράμματα Συνεχιζόμενης Εκπαίδευσης συμβάλλει στην βελτίωση της παρεχόμενης φροντίδας, στη μείωση του κόστους, στην αύξηση της παραγωγικότητας, στη μείωση των ατυχημάτων, στην μείωση του επαγγελματικού στρες και στον περιορισμό των λαθών. • Η έλλειψη πληροφόρησης και ενθάρρυνσης από τη διοίκηση, η έλλειψη προσωπικού, το υψηλό κόστος, οι οικογενειακές υποχρεώσεις, η απόσταση και η έλλειψη χρόνου αποτελούν εμπόδιο στην παρακολούθηση προγραμμάτων Συνεχιζόμενης Εκπαίδευσης.