Στάσεις και αντιλήψεις εκπαιδευτικών για την Κοινωνική Δικαιοσύνη και Αυτοαποτελεσματικότητα στην Προώθηση και Εφαρμογή της Συμπερίληψης

Abstract

Η συμπερίληψη στην εκπαίδευση συνιστά βασική προϋπόθεση καταπολέμησης των διακρίσεων, των ανισοτήτων και τη διασφάλιση ίσων ευκαιριών. Σκοπός της παρούσας μελέτης ήταν η διερεύνηση της σχέσης μεταξύ στάσεων και αντιλήψεων των εκπαιδευτικών για την κοινωνική δικαιοσύνη και της αυτοαποτελεσματικότητας τους για την προώθηση και εφαρμογή της συμπερίληψης μαθητών/τριων με αναπηρία. Επιπρόσθετα, η μελέτη διερεύνησε εάν δημογραφικοί παράγοντες, όπως φύλο, ηλικία, επίπεδο σπουδών, βαθμίδα εκπαίδευσης και διδακτική εμπειρία, επηρεάζουν τις στάσεις για την κοινωνική δικαιοσύνη και την αυτοαποτελεσματικότητα τους. Διεξήχθη ποσοτική έρευνα, στην οποία συμμετείχαν 172 εκπαιδευτικοί πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. Για τις ανάγκες της μελέτης χρησιμοποίηθηκαν (α) η κλίμακα Social Justice Scale - SJS των Torres-Harding, Siers & Olson, (2012), (β) το ερωτηματολόγιο Teaching Students with Disability Efficacy Scale - TSDES των Dawson & Scott, (2013). Τα αποτελέσματα της μελέτης έδειξαν ότι οι εκπαιδευτικοί έχουν πολύ θετική στάση για την εφαρμογή της κοινωνικής δικαιοσύνης στην εκπαιδευτική διαδικασία. Εκπαιδευτικοί με υψηλά επίπεδα κοινωνικής ευαισθησίας, εμφάνισαν μεγαλύτερη ικανότητα στην υποστήριξη παιδιών με αναπηρία, βέλτιστη καθοδήγηση των παιδιών για την δημιουργία κλίματος συμπερίληψης, ενώ επέδειξαν μεγαλύτερο επαγγελματισμό στην εφαρμογή αυτής της πολιτικής. Τέλος, προέκυψε πως οι γυναίκες εκπαιδευτικοί έχουν πιο θετική στάση και δείχνουν μεγαλύτερη ευαισθησία αναφορικά με την σημασία εφαρμογής κοινωνικής δικαιοσύνης, ενώ οι νεότεροι ηλικιακά εκπαιδευτικοί ήταν πιο θετικοί σε σύγκριση με μεγαλύτερους. Ο σημαντικότερος παράγοντας ο οποίος επηρεάζει τις απόψεις για την κοινωνική δικαιοσύνη είναι οι εξειδικευμένες σπουδές στην ειδική αγωγή. Ο συντελεστής Spearman Correlation έδειξε ότι οι θετικές στάσεις των διδασκόντων για κοινωνική δικαιοσύνη προάγουν την αυτοαποτελεσματικότητα του εκπαιδευτικού τους έργου. Η πολλαπλή ανάλυση παλινδρόμησης, έδειξε ότι ο αντιληπτός έλεγχος κοινωνικής συμπεριφοράς και η μελλοντική πρόθεση εφαρμογής της κοινωνικής δικαιοσύνης έχουν προγνωστική αξία για υψηλή αποτελεσματικότητα στην προώθηση και εφαρμογή συμπεριληπτικών πρακτικών. Η μελέτη υπογραμμίζει την ανάγκη για εκπαιδευτικά ιδρύματα, τα οποία ενσωματώνουν την εκπαίδευση κοινωνικής δικαιοσύνης στα προγράμματα σπουδών και προωθούν τη χρήση δίκαιων και αποτελεσματικών εκπαιδευτικών πρακτικών στην αντιμετώπιση των ανισοτήτων.