Τα διδάγματα από τις πτωχεύσεις του ελληνικού κράτους

Abstract

Η Ελλάδα βρέθηκε αρκετές φορές σε αδυναμία εξυπηρέτησης των χρεών της, μέσα στους δυο αιώνες της ανεξάρτητης πορείας της. Ενδεικτικό είναι το γεγονός ότι η ίδρυσή της ως αυτόνομο κράτος σηματοδοτήθηκε από την πτώχευση του 1827. Η μελέτη αυτής της διαδρομής μπορεί να καταδείξει τον τρόπο που το φαινόμενο αναπαράχθηκε , ώστε τελικά να οδηγήσει στην τελευταία κρίση χρέους του 2008. Υπάρχουν ιστορικά μοτίβα, υπάρχουν επαναλαμβανόμενες τακτικές και πρακτικές που οδηγούν διαχρονικά και με ακρίβεια το ελληνικό κράτος σε υπερχρέωση και συνακόλουθες επώδυνες δανειακές συμβάσεις που υπονομεύουν την ανεξαρτησία του. Η παρούσα εργασία στοχεύει αρχικά στην παρουσίαση μιας συγκριτικής μελέτης του οικονομικού περιβάλλοντος κάθε χρεοκοπίας , προκειμένου να εντοπιστούν οι ομοιότητες αναμεσά τους, αλλά και η διαφορά τους από τη σημερινή κρίση. Σαφώς το ιστορικό πλαίσιο αλλάζει, αλλά δεν αλλάζει η νοοτροπία των Ελλήνων πολιτικών που θεώρησαν τα δάνεια απλή βοήθεια και φυσιολογική διαδικασία, αλλά και των πολιτών που με την επιπόλαια ψήφο τους επέτρεψαν να υποθηκευθεί το μέλλον της χώρας . Όμως και η διαφορά είναι έντονη: οι προηγούμενες χρεοκοπίες οφείλονταν σε μεγάλο βαθμό σε εθνικοαπελευθερωτικούς αγώνες και σε εθνικές συμφορές , ενώ η σημερινή οφείλεται κυρίως στην υιοθέτηση ενός μη παραγωγικού μοντέλου που ενίσχυσε την παράλληλη γιγάντωση του κράτους και των ελλειμμάτων. Με γνώμονα τη ρήση του καθηγητή Νίκου Σβορώνου ότι η ιστορική γνώση επιτρέπει την κατανόηση της σημερινής πραγματικότητας, μπορούν να γίνουν αντιληπτά δυο πράγματα: και ότι τα ίδια λάθη οδήγησαν στην τελευταία μεγάλη κρίση, αλλά και ότι τα ιστορικά διδάγματα μπορούν να ανακόψουν την πορεία μιας επόμενης.