Συστήματα παροχών ανεργίας. Συγκριτική ανάλυση μεταξύ Σουηδίας, Γερμανίας, Ηνωμένου Βασιλείου και Ελλάδας.

Abstract

Η πρόσφατη παγκόσμια οικονομική κρίση που έπληξε την Ευρώπη από το 2008, είχε ως αποτέλεσμα την επιτάχυνση της τάσης απορρύθμισης της αγοράς εργασίας και των εργασιακών σχέσεων που επικρατεί ήδη από τη δεκαετία του 1990. Παράλληλα, η έμφαση στην «απασχολησιμότητα» και την ενεργοποίηση των ανέργων, που δίνεται από την Ε.Σ.Α., σε συνδυασμό με τις προκλήσεις της εποχής, όπως η παγκοσμιοποίηση και η επικράτηση των νεοφιλελεύθερων πολιτικών, θέτουν αυξημένες απαιτήσεις στα κράτη πρόνοιας και τα συστήματα κοινωνικής προστασίας και παροχών ανεργίας. Η παρούσα εργασία εξετάζει τις επιπτώσεις αυτών των τάσεων στα συστήματα παροχών ανεργίας τεσσάρων ευρωπαϊκών χωρών, τη Σουηδία, τη Γερμανία, το Ηνωμένο Βασίλειο και την Ελλάδα, λαμβάνοντας υπόψη στατιστικά δεδομένα και πρόσφατες μελέτες. Οι χώρες αυτές είναι αντιπροσωπευτικά παραδείγματα τεσσάρων διαφορετικών μοντέλων κοινωνικού κράτους: του σοσιαλδημοκρατικού, του συντηρητικού, του φιλελεύθερου και του νοτιο-ευρωπαϊκού ή μεσογειακού. Σκοπός είναι να αναδειχτεί η αντανάκλαση της πρόσφατης παγκόσμιας οικονομικής κρίσης στην πορεία εξέλιξης των ευρωπαϊκών συστημάτων παροχών ανεργίας, μέσα από την παράλληλη εξέλιξη της κοινωνικής προστασίας κατά της ανεργίας και της αγοράς εργασίας σε κάθε μία από τις παραπάνω χώρες. Κεντρικό ζήτημα αποτελεί η διερεύνηση των πρόσφατων τάσεων ως προς την ενίσχυση ή αποδυνάμωση της κοινωνικής προστασίας των ανέργων και τυχόν συγκλίσεων ή αποκλίσεων μεταξύ των χωρών στην προσπάθεια αντιμετώπισης των προκλήσεων της νέας εποχής. Από τη συγκριτική ανάλυση προκύπτει ότι η κοινωνική προστασία κατά της ανεργίας την περίοδο της οικονομικής κρίσης παρουσιάζει τάσεις αποδυνάμωσης. Αυτό οφείλεται στην ανάδειξη των Ε.Π.Α. ως βασικό εργαλείο για την καταπολέμηση της ανεργίας εις βάρος της χρήσης παθητικών πολιτικών, σε συνδυασμό με τη συνολική απορρύθμιση της αγοράς εργασίας και της προστασίας της απασχόλησης που επέφεραν οι πολιτικές λιτότητας. Ωστόσο, οι χώρες εξακολουθούν να διατηρούν τις βασικές δομικές διαφορές τους, εξαιτίας των διαφορετικών παραδόσεων κοινωνικής προστασίας και κράτους πρόνοιας και την ισχυρή επίδραση της «τροχιάς εξάρτησης».