Η χρήση τεχνικών κουκλοθεάτρου και τεχνικών εκπαιδευτικού δράματος σε άτομα τρίτης ηλικίας για την αντιμετώπιση συμπτωμάτων κατάθλιψης.

Abstract

Η συγκεκριμένη εργασία αναφέρεται στο εξής θέμα: Αν η χρήση τεχνικών του Κουκλοθεάτρου και τεχνικών Εκπαιδευτικού Δράματος σε άτομα τρίτης ηλικίας μπορεί να αντιμετωπίσει τα συμπτώματα της κατάθλιψης. Με σκοπό να απαντηθεί αυτό το κύριο ερευνητικό ερώτημα σχεδιάστηκε και πραγματοποιήθηκε μια έρευνα δράσης με συμμετέχοντες άνω των 65 ετών, μέλη του 1ου ΚΕΦΙ Περιστερίου. Στη συγκεκριμένη εργασία παρουσιάζεται μια έρευνα δράσης, στην αρχή αυτής της καταγραφής γίνεται η βιβλιογραφική παρουσίαση των σημαντικών εννοιών που χρησιμοποιήθηκαν, πιο συγκεκριμένα αναλύονται οι έννοιες του κουκλοθεάτρου και του εκπαιδευτικού δράματος, καθώς αυτοί οι δύο σημαντικοί όροι αποτελούν και τις ανεξάρτητες μεταβλητές της έρευνας. Στη συνέχεια της βιβλιογραφικής αναφοράς καταγράφεται το θεωρητικό πλαίσιο της εξαρτημένης μεταβλητής, που είναι η κατάθλιψη. Στην έρευνα συμμετέχουν δύο ομάδες, μια πειραματική με 12 μέλη και μια ελέγχου με άλλα 12 μέλη, σε 10 συνολικά προγραμματισμένες παρεμβάσεις από τον Δεκέμβριο του 2019 έως και τον Μάρτιο του 2020. Οι δώδεκα ηλικιωμένοι που συμμετείχαν σε αυτή την έρευνα, οι οποίοι αποτελούν και την πειραματική ομάδα, κατά τη διάρκεια των εργαστηρίων έφτιαξαν δικές τους κούκλες από πολύ απλά υλικά και τις εμψύχωσαν. Μέσα από αυτή τη διαδικασία συνειδητοποίησαν και βίωσαν τη θεραπευτική αξία της καλλιτεχνικής έκφρασης, δίνοντας ζωή στην κούκλα τους και παίζοντας με αυτές. Εκτός από τις τεχνικές του κουκλοθεάτρου οι συμμετέχοντες ενεπλάκησαν σε ασκήσεις θεατρικού παιχνιδιού, βιώνοντας το παιχνίδι ως ένα μέσο χαλάρωσης και ευχαρίστησης, αμβλύνοντας τις αρνητικές σκέψεις της καθημερινότητάς τους και αυξάνοντας τις δεξιότητες κοινωνικοποίησής τους. Και στις δύο ομάδες και την πειραματική αλλά και την ομάδα ελέγχου, δόθηκαν ερωτηματολόγια για την καταμέτρηση της κατάθλιψης, του στρες και του άγχους, συγκεκριμένα μοιράστηκε απο την ερευνήτρια στους συμμετέχοντες το ερωτηματολόγια DASS, το οποίο είναι ένα Ελληνικό ερωτηματολόγιο Κατάθλιψης άγχους και στρες (Depression, Anxiety, Stress Scale (DASS42)), το συγκεκριμένο ερωτηματολόγιο δόθηκε στην πειραματική ομάδα και πριν αλλά και μετά τις παρεμβάσεις. Το ίδιο συνέβη και στην ομάδα ελέγχου χωρίς όμως στο ενδιάμεσο διάστημα να πραγματοποιηθούν παρεμβάσεις από την ερευνήτρια. Αυτό που εξετάζεται είναι αν οι δράσεις που έγιναν στην ομάδα της πειραματικής απέδωσαν στη μείωση των δεικτών άγχους, στρες και κατάθλιψης. Η άμβλυνση αυτών των συναισθημάτων μετρήθηκε μέσα από τις απαντήσεις που δόθηκαν στα ερωτηματολόγια μετά τη λήξη των παρεμβάσεων. Η ανάλυση των ερωτηματολογίων έγινε μέσα από το στατιστικό πρόγραμμα SPSS. Για το στρες το ποσοστό βελτίωσης κυμάνθηκε από 5,55% έως, 83,23% για το άγχος από 23,52% εως 92,04% και για την κατάθλιψη από 35,29% έως 97,41%. Όσον αφορά τις ποιοτικές μεθόδους, χρησιμοποιήθηκε η καταγραφή προσωπικού ημερολογίου της ερευνήτριας, τα γεγονότα που καταγράφηκαν σε αυτό το ημερολόγιο ήταν από τις παρεμβάσεις που πραγματοποιήθηκαν. Επίσης η συμμετοχική παρατήρηση είναι μαι ακόμη μέθοδος που χρησιμοποιήθηκε σε αυτή την έρευνα, Μέσα από την ανάλυση των αποτελεσμάτων της έρευνας παρατηρήθηκε πως οι 12 συμμετέχοντες της πειραματική ομάδας βελτίωσαν τη διάθεσή τους συγκριτικά με εκείνη που είχαν πριν τις παρεμβάσεις και παρουσίασαν μια θετικότερη στάση ζωής, πιο ευχάριστη και με λιγότερο στρες, άγχος και κατάθλιψη. Οι ερευνητικοί στόχοι που τέθηκαν από την ερευνήτρια φαίνεται να έχουν πραγματοποιηθεί σε μεγάλο βαθμό, καθώς επηρεάστηκε σημαντικά η αντιμετώπιση των συμπτωμάτων κατάθλιψης με την ενίσχυση του αισθήματος της ομαδικότητας, της αλληλεγγύης και της εμπιστοσύνης, αξίες που ενισχύονται ιδιαίτερα μέσα από τις ασκήσεις του Εκπαιδευτικού Δράματος, παράλληλα η ερευνήτρια παρατήρησε και μέσα από τις προσωπικές της καταγραφές τη θετική στάση απέναντι στην καθημερινότητα αλλά και στο μέλλον. Οι συμμετέχοντες τέλος ένιωσαν σε πολύ μεγάλο ποσοστό λειτουργικοί και δημιουργικοί. Συμπερασματικά, η ανάλυση και των ποιοτικών αλλά και των ποσοτικών δεδομένων που συλλέχθηκαν, δείχνει τη θετική επίδραση των πρακτικών του κουκλοθεάτρου και του Εκπαιδευτικού Δράματος στα άτομα τρίτης ηλικίας