Η πρακτική του Ακρωτηριασμού Γυναικείων Γεννητικών Οργάνων (Α.Γ.Γ.Ο.). Συγκριτική μελέτη χώρων Ευρώπης και Αφρικής.

Abstract

Ο Ακρωτηριασμός των Γυναικείων Γεννητικών Οργάνων (ΑΓΓΟ) αποτελεί μία πρακτική βαθιά ριζωμένη σε πολλές χώρες, ιδίως στην Αφρική και στην Ασία. Τα τελευταία χρόνια λόγω της μεγάλης μεταναστευτικής ροής στην Ευρώπη γυναικών και κοριτσιών που κατάγονται ως επι το πλείστον από τις αφρικανικές χώρες που τελείται ο ΑΓΓΟ έχει αναδειχθεί η προβληματική της εξάλειψης του, μολονότι δεν αποτελεί νέο φαινόμενο καθώς εδώ και δεκαετίες έχουν διεξαχθεί εκστρατείες για αυτό το σκοπό. Στην παρούσα εργασία επιχειρήθηκε να διερευνηθεί αυτή η συσχέτιση της επικράτησης του ΑΓΓΟ τόσο στις χώρες καταγωγής όσο στις χώρες υποδοχής των μεταναστριών και των προσφυγισσών. Αφού πραγματοποιήθηκε σε πρώτη φάση βιβλιογραφική ανασκόπηση του ορισμό και των τύπων του ΑΓΓΟ, της ιστορίας του και των εκστρατειών για την εξάλειψη του, σε ανθρωπολογικές προσεγγίσεις, των συνεπειών του, της σύνδεσης του με την έμφυλη βία και τη διεθνή αναγνώριση του ως μορφή αυτής και τα ανθρώπινα δικαιώματα που παραβιάζονται από τη τέλεση του, των κοινωνικοπολιτισμικών έννοιών της πρακτικής του ΑΓΓΟ, της ιατρικοποίηση ή ιατροποίησης του, και της σχέση της πρακτικής με τη θρησκεία, τη μετανάστευση και τη διεθνή προστασία προσφύγων και την ποινικοποίηση, ακολούθησε συγκριτική μελέτη 32 χωρών της Ευρώπης και 28 χωρών της Αφρικής αναφορικά με τους τρόπους αντιμετώπισης του. Τα αποτελέσματα της έρευνας έδειξαν ότι ανεξαρτήτως ηπείρου (Ευρώπης – Αφρικής) τα κράτη έχουν κοινή γραμμή στην πλειοψηφία τους ως προς την ποινικοποίηση του ΑΓΓΟ σαν μέτρο αποτροπής τέλεσης της πρακτικής, αν και σε ορισμένα κράτη δεν υπάρχει εξειδικευμένη νομοθεσία για τον ΑΓΓΟ. Επίσης, σχεδόν σε όλες αναγνωρίζεται πως η πρακτική αποτελεί κατάφωρη παραβίαση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και δη των παιδιών, ενώ σε αρκετές θεωρείται μορφή έμφυλης ή ενδοοικογενειακής βίας. Ωστόσο, υπάρχει ένας «σκοτεινός αριθμός» αναφορικά με αριθμό των αναφορών και των καταγγελίων που αφορούν τον ΑΓΓΟ και των καταδικαστικών αποφάσεων, καθώς η αναλογία των κοριτσιών που βρίσκονται σε κίνδυνο βάσει των ερευνών οργανισμών είναι πολλαπλάσιοι των καταγγελλόμενων. Πολύ σημαντικό ρόλο διαδραματίζουν οι δράσεις της Κοινωνίας των Πολιτών σε συνεργασία με κυβερνητικές παροχές και την ύπαρξη φορέων κοινωνικής πρόνοιας. Ωστόσο, η μέχρι σήμερα επικράτηση του ΑΓΓΟ μας οδηγεί στο συμπέρασμα ότι πρόκειται για έναν συχνά ισχυρό κοινωνικό κανόνα. Αυτό σημαίνει ότι, ακόμη και αν γνωρίζουν τους κινδύνους του, οι άνθρωποι το εφαρμόζουν επειδή λαμβάνουν κοινωνικά, θρησκευτικά ή οικονομικά οφέλη από τη συμμόρφωση με τον κανόνα και φοβούνται κυρώσεις από τους άλλους σε περίπτωση απόκλισης . Ως εκ τούτου θεωρούμε πως κάθε εν δυνάμει πετυχημένο πρόγραμμα εξάλειψης του ΑΓΓΟ χρείαζεται να στηρίζετε στο σεβασμό του κοινωνικοπολιτισμικού πλαισίου κάθε κοινότητας ή κράτους και να αναζητά της ενεργή συμμετοχή των μέλων του ίδιως των γηραιότερων.