Η συμφωνία Ε.Ε. - Τουρκίας για την αντιμετώπιση της προσφυγικής κρίσης, η εφαρμογή αυτής και οι διεθνείς εξελίξεις

Abstract

Η διπλωματική αυτή εργασία εξετάζει την σύναψη της συμφωνίας Ε.Ε. – Τουρκίας, στην πραγματικότητα Κοινή Δήλωση. Μελετούνται οι λόγοι και οι συνθήκες που οδήγησαν στην ανωτέρω συμφωνία για την αντιμετώπιση της προσφυγικής κρίσης. Ακόμα, ερευνάται η αποτελεσματικότητα της εφαρμογής της εν λόγω συμφωνίας καθώς και η επίδρασή της στο ευρωπαϊκό και διεθνές στερέωμα και αναλύονται οι διεθνείς εξελίξεις όπως έχουν διαμορφωθεί από την έξαρση της προσφυγικής κρίσης μέχρι σήμερα. Η αναγκαιότητα της σύναψης της συμφωνίας ΕΕ-Τουρκίας παραμένει αδιαμφισβήτητη. Η συμφωνία υπήρξε το βασικό εργαλείο για να εξοικονομήσουν η Ελλάδα και η Ευρώπη τον απαραίτητο χρόνο ώστε να αντιμετωπίσουν τις ανεξέλεγκτες προσφυγικές ροές. Επίσης, να ληφθούν τα απαραίτητα μέτρα τόσο σε ευρωπαϊκό όσο και σε εθνικό επίπεδο, να δημιουργηθούν κατάλληλες δομές, να προβλεφθούν και καταβληθούν κονδύλια. Είναι κοινός τόπος πως κατά τη σύναψή της, το 2016, αλλά ακόμα και σήμερα, η συμφωνία είναι ο λόγος που η Τουρκία κρατάει σε ελεγχόμενα επίπεδα τις διελεύσεις των προσφύγων δεδομένου ότι στο έδαφός της φιλοξενούνται πάνω από τρία εκατομμύρια αιτούντες διεθνή προστασία. Για τον λόγο αυτό, η διατήρηση της εφαρμογής της συμφωνίας είναι υψηλής σημασίας. Ο τρόπος εφαρμογής της βέβαια αποτελεί αντικείμενο συζήτησης και σίγουρα χωρά βελτιώσεις. Ακόμα, εξετάζονται τα τρωτά σημεία της συμφωνίας αυτής. Η σύνδεση του προσφυγικού με άλλα ευαίσθητα ζητήματα, όπως η ενίσχυση των ενταξιακών διαπραγματεύσεων της Τουρκίας για την εισχώρηση της στην ΕΕ και η απελευθέρωση της βίζας, δημιούργησε μια συμφωνία, η ισορροπία της οποίας μπορεί εύκολα να διαταραχθεί. Επίσης, αναλύεται η μη δεσμευτική φύση της συμφωνίας που συμβάλλει στον ευάλωτο χαρακτήρα της, δεδομένου ότι κάθε μέρος μπορεί ανά πάσα στιγμή να την καταγγείλει και να σταματήσει να την εφαρμόζει. Παρόλα αυτά η ανάγκη για αναθεώρηση της ευρωπαϊκής προσφυγικής πολιτικής παραμένει επίκαιρη, ιδιαίτερα σε μια περίοδο ρευστότητας της διαχείρισης του προσφυγικού με απρόβλεπτες συνέπειες για το μέλλον.