Διαχείριση της χρόνιας λεμφοκυτταρικής λευχαιμίας στην Ελλάδα

Abstract

Εισαγωγή: Η Χρόνια λεμφοκυτταρική λευχαιμία (ΧΛΛ) είναι το πιο συχνό είδος λευχαιμίας στο δυτικό κόσμο. Η νόσος επηρεάζει την ποιότητα ζωής (QOL) και προσθέτει μια σημαντική οικονομική επιβάρυνση. Η καλύτερη κατανόηση της βιολογίας της νόσου τα τελευταία χρόνια έχει οδηγήσει σε σημαντική πρόοδο στη θεραπεία των ασθενών με ΧΛΛ. Νέοι από του στόματος στοχευμένοι παράγοντες έχουν εγκριθεί για τη θεραπεία της πρώτης γραμμής και για τους ασθενείς με υποτροπιάζουσα/ανθεκτική ΧΛΛ. Αυτές οι καινοτόμες θεραπείες αντιπροσωπεύουν μια σημαντική εξέλιξη για τη θεραπεία των ασθενών με ΧΛΛ, ωστόσο το υψηλό κόστος έχει εγείρει ανησυχίες σχετικά με την προσβασιμότητα και την οικονομική επίπτωση στους ασθενείς, στους πληρωτές και στην κοινωνία. Σκοπός: Στόχος της μελέτης αυτής είναι να αναδείξει σε γενικές γραμμές τις κοινωνικοοικονομικές συνέπειες της χρόνιας λεμφοκυτταρικής λευχαιμίας (ΧΛΛ). Να καταγράψει τα επιδημιολογικά δεδομένα της ΧΛΛ στον ελληνικό πληθυσμό και να αποτυπώσει την επίδραση των νέων θεραπευτικών παραγόντων στην κλινική διαχείριση των Ελλήνων ασθενών με ΧΛΛ. Επιπλέον, η μελέτη σχεδιάστηκε ώστε να προσδιορίσει τη χρήση των υπηρεσιών υγείας και να εκτιμηθεί αδρά, από την άποψη της υγειονομικής περίθαλψης, το κόστος της διαχείρισης της χρόνιας λεμφοκυτταρικής λευχαιμίας στην Ελλάδα. Μέθοδος: Μια εκτεταμένη έρευνα διεξήχθη στην βιβλιογραφία και σε σχετικές βάσεις δεδομένων ώστε να αναζητηθούν οι οικονομικές και κοινωνικές προεκτάσεις της ΧΛΛ. Τα κενά αναφορικά με τα επιδημιολογικά στοιχεία της νόσου στην Ελλάδα, την επίδραση των ραγδαίων ιατρικών εξελίξεων στην αντιμετώπιση των Ελλήνων ασθενών με ΧΛΛ, τον επικρατούντα θεραπευτικό αλγόριθμο, τη διαχείριση των ανεπιθύμητων ενεργειών, τη σχετιζόμενη χρήση πόρων και την οικονομική διάσταση της νόσου καλύφθηκαν μέσω μια ομάδας εμπειρογνωμόνων, οκτώ κορυφαίων Αιματολόγων. Για το σκοπό αυτό, αναπτύχθηκε ένα ερωτηματολόγιο. Η μέθοδος συλλογής των πληροφοριών στηρίχθηκε στην τεχνική των Δελφών. Όσον αφορά στην εκτίμηση των δαπανών διαχείρισης της ΧΛΛ στην Ελλάδα, τόσο τα κόστη της θεραπειών όσο και τα κόστη των χρησιμοποιούμενων υγειονομικών υπηρεσιών ανακτήθηκαν από επίσημα δημοσιευμένες πηγές. Αποτελέσματα: Παρόλο που η ποσότητα και η ποιότητα των οικονομικών στοιχείων και των δεδομένων ποιότητας ζωής έχουν αυξηθεί σημαντικά, διαπιστώθηκε ότι εξακολουθεί να υπάρχει ανάγκη για μελέτες που θα αξιολογούν την προοπτική του ασθενή ή την κοινωνικοοικονομική επίπτωση. Περίπου 400 νέες κλινικές περιπτώσεις με ΧΛΛ διαγιγνώσκονται ετησίως στην Ελλάδα και σχεδόν 900 ασθενείς έχουν επί του παρόντος υποτροπιάζουσα ή ανθεκτική ΧΛΛ. Οι νέοι από του στόματος στοχευμένοι παράγοντες, έχοντας επιδείξει πολύ ενθαρρυντικά αποτελέσματα, έχουν ήδη ενσωματωθεί στην κλινική πρακτική των Ελλήνων Αιματολόγων. Ωστόσο, έχουν αυξήσει δραματικά το βάρος του κόστους της ΧΛΛ στη χώρα μας. Διαπιστώθηκε ότι το μερίδιο των εξόδων θεραπείας των στοχευμένων θεραπειών κυμαίνεται μεταξύ 26% και 91% (για την 1η γραμμή θεραπείας των ασθενών χωρίς del17p ή/και TP53 μεταλλάξεις και για ≥2η γραμμή θεραπείας για ασθενείς με υποτροπιάζουσα/ανθεκτική ΧΛΛ, αντίστοιχα ). Αυτός ο οικονομικός αντίκτυπος θα μπορούσε μακροπρόθεσμα να οδηγήσει σε περιορισμένη πρόσβαση και χαμηλότερη συμμόρφωση στις από του στόματος θεραπείες, και ενδεχομένως να υπονομεύσει την κλινική τους αποτελεσματικότητα. Δεδομένου του αυξανόμενου αριθμού των ασθενών με στοχευμένους παράγοντες που η χορήγησή τους έχει παρατεταμένη διάρκεια, μια πιο βιώσιμη διαχείριση αυτών των θεραπειών είναι απαραίτητη. Συμπεράσματα: Οι παράγοντες που επηρεάζουν το κόστος και την ποιότητα ζωής των ασθενών φαίνεται να είναι καλά προσδιορισμένοι, ωστόσο εξακολουθούν να σπανίζουν μακροπρόθεσμα δεδομένα σε επίπεδα γενικού πληθυσμού. Το αυξημένο όφελος και το κόστος των στοχευμένων θεραπειών αναμένεται να βελτιώσει τα ποσοστά επιβίωσης των ασθενών με ΧΛΛ, αλλά ταυτόχρονα επιβάλει μια σημαντική οικονομική επιβάρυνση στο ελληνικό δημόσιο σύστημα υγείας. Πιο επιστημονικά τεκμηριωμένες στρατηγικές απαιτούνται για την ορθολογική χρήση των στοχευμένων θεραπειών και την αποφυγή της οικονομικής τοξικότητας τόσο για τους ασθενείς και όσο και για το σύστημα υγειονομικής περίθαλψης.