Η γυναικεία ποίηση στον βορειοελλαδικό χώρο του 20ού και 21ου αι.: μια μελέτη με σώματα κειμένων

Abstract

Η παρούσα διπλωματική εργασία έχει σκοπό να μελετήσει τη θεματολογία και τις γλωσσικές επιλογές της γυναικείας ποίησης στο βορειοελλαδικό χώρο τον 20ό και 21ο αιώνα. Για τις ανάγκες της ανάλυσης δημιουργήθηκαν δύο παρόμοια σε μέγεθος σώματα κειμένων, το σώμα κειμένων στόχος (ΣΚΣ) με ποιήματα γυναικών μεγέθους 363.171 δειγμάτων και το σώμα κειμένων αναφοράς (ΣΚΑ) με ποιήματα ανδρών της ίδιας περιόδου μεγέθους 369.916 δειγμάτων. Τα ευρήματα των σωμάτων κειμένων μελετήθηκαν και αναλύθηκαν με τη χρήση μεθοδολογικών εργαλείων της γλωσσολογίας σωμάτων κειμένων όπως οι λέξεις-κλειδιά και οι συμφραστικοί πίνακες. Από τη σύγκριση των δύο σωμάτων κειμένων προέκυψαν κατάλογοι των λέξεων-κλειδιών, δηλαδή των στατιστικά σημαντικών λέξεων για το ΣΚΣ σε σχέση με το ΣΚΑ και το αντίστροφο. Τα δεδομένα ταξινομήθηκαν σε μέρη του λόγου και αναλύθηκαν τόσο τα λεξικά συμπλέγματα όσο και οι συνάψεις των μελετώμενων τύπων, ενώ εντοπίστηκαν και οι συνεμφανίσεις των κομβικών λέξεων στους συμφραστικούς πίνακες. Επιπλέον, μελετήθηκε η σημασιολογική προσωδία των μελετώμενων λέξεων και φράσεων, η οποία ήταν περισσότερο αρνητική. Από την ανάλυση των ευρημάτων επιβεβαιώθηκε η παρατήρηση που έχει γίνει στη βιβλιογραφία αναφορικά με τη θεματολογία της γυναικείας ποίησης. Κεντρικός θεματικός άξονας του ΣΚΣ επαληθεύτηκε ότι είναι το δίπολο του έρωτα-πόνου, αλλά και το δίπολο μνήμης-λήθης καθώς και το δίπολο ζωής-θανάτου. Παράλληλα, η παρούσα έρευνα συνέβαλε στην ανάδειξη της προτίμησης των ποιητριών στη χρήση αντωνυμιών του α΄ και β΄ προσώπου (μου, με, σε, σένα), η οποία δηλώνει την τάση για επικοινωνία με το ερωτικό αντικείμενο, την εξομολογητική διάθεση του ποιητικού υποκειμένου, καθώς και την αυτοαναφορικότητα του. Αντίθετα, οι ποιητές φάνηκε να προτιμούν τη χρήση του γ΄ προσώπου των αντωνυμιών, επιλέγοντας μια πιο αντικειμενική τοποθέτηση και αποφεύγοντας την αυτοαναφορικότητα.