Μοντέλα διοίκησης που υιοθετούν οι διευθυντές πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης και ο βαθμός κατανόησής τους από τους εκπαιδευτικούς των σχολικών μονάδων που διευθύνουν

Abstract

Η σύγχρονη εκπαίδευση, αλλά και ειδικότερα το σύγχρονο, ανοιχτό στην τοπική κοινωνία σχολείο, απαιτεί την ύπαρξη στελεχών-σύγχρονων ηγετών, τα οποία προσαρμόζοντας τη συμπεριφορά τους στο σκοπό, στις περιστάσεις και στους ανθρώπους, αλλά και δρώντας μετασχηματιστικά και διαμορφωτικά με βάση την αντίστοιχη φιλοσοφία και όραμα, χρειάζεται να τείνουν στην υιοθέτηση ενός δημοκρατικού-συμμετοχικού στιλ ηγετικής συμπεριφοράς (Θεοφιλίδης, 1994). Μέσα σε αυτό το πλαίσιο ο διευθυντής- ηγέτης οφείλει να κοινωνεί το όραμα που θα ενεργοποιήσει όλες τις δυνάμεις της σχολικής μονάδας και θα τις οδηγήσει σε ανώτερα επίπεδα αποτελεσματικότητας. H παρούσα εργασία επιχειρεί να διερευνήσει το μοντέλο διοίκησης που υιοθετούν οι διευθυντές πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης και τον βαθμό πρόσληψης αυτών των αντιλήψεων των διευθυντών από τους υφισταμένους τους. Βασικός σκοπός της παρούσας ερευνητικής εργασίας είναι να μελετήσει το βαθμό σύμπτωσης του τρόπου με τον οποίο αυτοπροσδιορίζονται οι διευθυντές των σχολικών μονάδων πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης, όσον αφορά το μοντέλο της διοίκησής τους αλλά και αυτοπροσλαμβάνουν τα αποτελέσματα αυτού του μοντέλου στο σχολικό κλίμα των μονάδων που διευθύνουν και του τρόπου με τον οποίο τα στοιχεία αυτά προσλαμβάνονται από τους ίδιους τους εκπαιδευτικούς των αντίστοιχων σχολικών μονάδων. Κατά συνέπεια τα ερευνητικά ερωτήματα που θα επιχειρήσει να απαντήσει αυτή η έρευνα είναι τα εξής: Με ποιο τρόπο αυτό- προσδιορίζονται οι διευθυντές της πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης ως προς τον τρόπο διοίκησής τους; Ποια εκτιμούν οι διευθυντές είναι τα αποτελέσματα αυτού του τρόπου διοίκησής τους στο κλίμα που επικρατεί στη σχολική μονάδα; Σε ποιο βαθμό το μοντέλο διοίκησης με το οποίο αυτοπροσδιορίζονται οι διευθυντές των σχολικών μονάδων συμπίπτει με το αντίστοιχο μοντέλο που προσλαμβάνουν οι εκπαιδευτικοί που υπηρετούν σε αυτές; Σε ποιο βαθμό τα αποτελέσματα που οι διευθυντές θεωρούν ότι έχει το μοντέλο διοίκησής τους στο κλίμα της σχολικής μονάδα με το κλίμα που προσλαμβάνουν οι εκπαιδευτικοί που υπηρετούν σε αυτές; Για την εκπόνηση της έρευνας, απευθυνθήκαμε σε πέντε διευθυντές δημοτικών σχολείων του Ν. Κορινθίας και δέκα εκπαιδευτικούς, δύο από το σχολείο του κάθε διευθυντή. Μέσω ημιδομημένων συνεντεύξεων, καταγράψαμε τις θέσεις των διευθυντών για τον τρόπο που ασκούν διοίκηση και για το σχολικό κλίμα και αντίστοιχα τις θέσεις των εκπαιδευτικών που αποδεικνύουν τον βαθμό ταύτισής τους με τις θέσεις του διευθυντή για τον τρόπο άσκησης διοίκησης και για το σχολικό κλίμα. Από την ανάλυση των δεδομένων προκύπτει πως η πλειοψηφία των διευθυντών υιοθετεί περισσότερο δημοκρατικά, συμμετοχικά μοντέλα διοίκησης και δίνουν ιδιαίτερη έμφαση στις ανθρώπινες σχέσεις. Όσον αφορά στους εκπαιδευτικούς φαίνεται πως στα τρία από τα πέντε σχολεία υπάρχει ικανοποιητικός βαθμός κατανόησης των θέσεων των διευθυντών και για τον τρόπο που διοικούν και για το σχολικό κλίμα. Η παρούσα εργασία διαρθρώνεται σε πέντε κεφάλαια : στο πρώτο κεφάλαιο γίνεται μία εννοιολογική προσέγγιση του όρου ηγεσία και αναφέρονται τα βασικά μοντέλα εκπαιδευτικής διοίκησης. Στο δεύτερο κεφάλαιο , παρουσιάζεται η βιβλιογραφική επισκόπηση που αφορά: 1. στην επίδραση του τρόπου διοίκησης στην ποιότητα της παρεχόμενης εκπαίδευσης και στην σκιαγράφηση του αποτελεσματικού ηγέτη 2. στο προφίλ του διευθυντή πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης Ελλάδας και Κύπρου 3. στην αποτύπωση του σχολικού κλίματος και η μελέτη των επιπτώσεών του στη λειτουργία και τα αποτελέσματα της σχολικής μονάδας. Στο τρίτο κεφάλαιο περιγράφεται η μεθοδολογία της έρευνας και περιλαμβάνει τη μεθοδολογία καθώς και τη δειγματοληψία-δείγμα. Στο τέταρτο κεφάλαιο αναλύονται τα δεδομένα των συνεντεύξεων και καταλήγουμε στα πρώτα συμπεράσματα. Στο πέμπτο κεφάλαιο καταγράφονται τα τελικά συμπεράσματα που προκύπτουν από την ανάλυση των δεδομένων.