Η πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την διαχείριση της μετανάστευσης στη Μεσόγειο: διαμόρφωση, προκλήσεις, προοπτικές και θεσμικό πλαίσιο.

Abstract

Η μετανάστευση αποτελεί ένα διαχρονικό, πολυδιάστατο και δυναμικό φαινόμενο με ρίζες στη πάροδο στα βάθη των ετών της ανθρώπινης ιστορίας, το οποίο συνεχώς αλλάζει μορφές και δημιουργεί διαρκώς νέα δεδομένα παραμένοντας στο επίκεντρο του παγκόσμιου ενδιαφέροντος. Για να ανταποκριθεί με το καλύτερο δυνατό τρόπο σε αυτές τις προκλήσεις, η υλοποίηση μιας ενιαίας, μεταναστευτικής πολιτικής εντός του εσωτερικού της ΕΕ, αποτελεί προτεραιότητά της, βασισμένη στην προώθηση της ειρήνης, της ασφάλειας καθώς και στο σεβασμό των θεμελιωδών δικαιωμάτων και ελευθεριών. Ταυτόχρονα, βασική παράμετρός για την οικοδόμηση αυτής της συγκεκριμένης προσπάθειας, αποτέλεσε η ανάγκη προσαρμογής της ενωμένης Ευρώπης στις σύγχρονες παγκόσμιες εξελίξεις που οδήγησαν στην εμβάθυνση σε άλλες πολιτικές πέραν της οικονομικής και νομισματικής ενοποίησης. Με τη παρούσα μεταπτυχιακή εργασία, εντρυφήσαμε στις πολιτικές, στους διεθνείς οργανισμούς και στα αντίστοιχα σχέδια δράσεων που υιοθετήθηκαν κατά το παρελθόν μέχρι και σήμερα καθώς και αξιολογήσαμε τις προσπάθειες, τις δυσκολίες αλλά και τις θεσμικές αδυναμίες που ανέκυπταν για την υλοποίηση μιας ενιαίας γραμμής σε θέματα μετανάστευσης και ασύλου. Παράλληλα, μέσα από την απόρροια της κριτικής προσέγγισης των προοπτικών και των προκλήσεων, προκύπτει η ανάγκη σχεδιασμού μιας ισορροπημένης και ολοκληρωμένης πολιτικής που θα βασίζεται στην αλληλεγγύη, μέσα από το πρίσμα της άμεσης συνεργασίας με τα ΚΜ, ιδιαίτερα των χωρών της Μεσογείου, καθώς και στην προτεραιότητα υιοθέτησης εξωτερικής διάστασης δράσεων. Στόχος της παρούσας διατριβής είναι να κατανοηθεί ότι πρόκειται για ένα πολυσύνθετο και πολυπαραγοντικό θέμα και απαιτεί σύγκλιση δράσεων και μακροχρόνιο σχεδιασμό, πέραν από μονομερείς ενέργειες, για την διασφάλιση ενός βιώσιμου αλλά και ενός ανθρώπινου συστήματος αντιμετώπισής του.