The Greek and Turkish Foreign Policies Towards the Western Balkans: A Comparative Perspective (1991-2018)

Abstract

Η παρούσα διατριβή παρουσιάζει μια συγκριτική ανάλυση της Eλληνικής και της Tουρκικής Εξωτερικής Πολιτικής προς τα Δυτικά Βαλκάνια κατά την περίοδο 1991-2018, εστιάζοντας στις πολιτικές, διπλωματικές, οικονομικές, πολιτιστικές, στρατιωτικές και δημόσιες διαστάσεις της διπλωματίας. Μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου και τη διάλυση της Γιουγκοσλαβίας, τόσο η Ελλάδα όσο και η Τουρκία επιδίωξαν να επαναπροσδιορίσουν τον περιφερειακό τους ρόλο και να ενισχύσουν την επιρροή τους στα νεοσύστατα κράτη των Βαλκανίων. Η μελέτη ακολουθεί χρονολογικό και αναλυτικό πλαίσιο, το οποίο χωρίζεται σε τέσσερις βασικές περιόδους – 1991–1995, 1996–2002, 2003–2014 και 2015–2018 – καθεμία από τις οποίες αντικατοπτρίζει διαφορετικές πολιτικές δυναμικές και προσανατολισμούς εξωτερικής πολιτικής. Η ελληνική προσέγγιση επικεντρώθηκε στην προώθηση της ευρωπαϊκής και ευρωατλαντικής ολοκλήρωσης της περιοχής, αξιοποιώντας την οικονομική βοήθεια, τη θεσμική συνεργασία και τη διπλωματική διαμεσολάβηση. Αντιθέτως, η Τουρκία ακολούθησε πολυδιάστατη και ενεργητική πολιτική, βασισμένη σε πολιτιστικούς και ιστορικούς δεσμούς, δίνοντας έμφαση στην αλληλεγγύη προς τις μουσουλμανικές κοινότητες και στην περιφερειακή διασύνδεση μέσω του εμπορίου, των επενδύσεων και της διπλωματίας. Τα συγκριτικά ευρήματα καταδεικνύουν ότι, παρόλο που και οι δύο χώρες μοιράζονταν τον κοινό στόχο της προώθησης της σταθερότητας και της περιφερειακής ολοκλήρωσης, οι εξωτερικές τους πολιτικές διέφεραν ως προς τις στρατηγικές προτεραιότητες, τα μέσα και τα κίνητρα. Η δράση της Ελλάδας καθοδηγήθηκε κυρίως από τον ρόλο της εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ενώ η Τουρκία επιδίωξε να ενισχύσει την ταυτότητά της ως περιφερειακής δύναμης που λειτουργεί ως γέφυρα μεταξύ Ευρώπης και Βαλκανίων. Τελικά, τα Δυτικά Βαλκάνια αναδείχθηκαν ως ένας σημαντικός γεωπολιτικός χώρος, όπου η συνεργασία και ο ανταγωνισμός μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας συνυπάρχουν, αντανακλώντας ευρύτερα πρότυπα επιρροής, ταυτότητας και προβολής ισχύος στο μεταψυχροπολεμικό διεθνές σύστημα.