Ερμηνευτική ανάλυση των λόγων 38-41 & 47-50 του Δίωνος Χρυσοστόμου

Abstract

Η παρούσα διδακτορική διατριβή έχει ως αντικείμενο μελέτης της τον Δίωνα Χρυσόστομο, που έζησε κατά την αυτοκρατορική περίοδο (40-120 μ.Χ.) και υπήρξε σημαντικός εκπρόσωπος του κινήματος της Δεύτερης Σοφιστικής. Κύριο χαρακτηριστικό του κινήματος των σοφιστών της συγκεκριμένης περιόδου ήταν η χρήση της ρητορείας για την ανάλυση και παρουσίαση των φιλοσοφικών αναζητήσεων των μελών του. Οι σοφιστές της περιόδου αυτής έχουν το ρόλο του δασκάλου του ελληνικού ιδεώδους και ταυτόχρονα λειτουργούν ως εκπρόσωποι της ρωμαϊκής διοίκησης αλλά και ως ο ενδιάμεσος που διευκολύνει την ελληνική κοινότητα σε υποθέσεις με τη κεντρική διοίκηση και δημιουργεί μια καλλιτεχνική παραγωγή που έχει ως βασικό της όχημα την ελληνική γλώσσα προσαρμοσμένη όμως στις απαιτήσεις και προδιαγραφές της εποχής της. Κύριο αντικείμενο της μελέτης αποτελεί μια ομάδα λόγων από το σύνταγμα των ογδόντα λόγων που διασώζονται με το όνομα του Δίωνος Χρυσοστόμου. Πιο συγκεκριμένα πρόκειται για τους λόγουςΠρὸς Νικομηδεῖς περὶ ὁμονοίας τῆς πρὸς Νικαεῖς, Περὶ ὁμονοίας ἐν Νικαίᾳ πεπαυμένης τῆς στάσεως, Ἐν τῇ πατρίδι περὶ τῆς πρὸς Ἀπαμεῖς ὁμονοίας, Πρὸς Ἀπαμεῖς περὶ ὁμονοίας, Δημηγορία ἐν τῇ πατρίδι, Πολιτικὸς ἐν ἐκκλησίᾳ, Παραίτησις ἀρχῆς ἐν βουλῇ, Περὶ τῶν ἔργων ἐν βουλῇ. Κοινό χαρακτηριστικό των οκτώ αυτών λόγων είναι ότι έχουν εκφωνηθεί σε πόλεις της Βιθυνίας, επαρχίας της Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας, κατά την επιστροφή του από την εξορία, που του είχε επιβληθεί από τον αυτοκράτορα Δομιτιανό και πραγματεύονται θέματα της τοπικής πολιτικής σκηνής. Η μεθοδολογία της έρευνας περιλαμβάνει την μελέτη και ερμηνευτική ανάλυση των συγκεκριμένων λόγων από όπου θα αντληθούν πληροφορίες για το έργο του Δίωνος Χρυσοστόμου, αλλά και για την προσωπική του πορεία ως ρήτορα και φιλοσόφου και για την πρακτική που ακολουθούσαν οι σοφιστές της συγκεκριμένης περιόδου. Μέσα από την ερμηνευτική ανάλυση των συγκεκριμένων λόγων μπορούν να διαπιστωθούν οι επιρροές που ο Δίων έχει δεχτεί από διάφορα κινήματα της φιλοσοφίας, όπως οι στωικοί, οι κυνικοί αλλά και ο Πλάτωνας. Ταυτόχρονα επειδή οι λόγοι αυτοί εντάσσονται στο πλαίσιο της ρητορικής, οφείλεται να εξετασθεί το ιστορικό πλαίσιο και το νομικό πλαίσιο μέσα στο οποίο δημιουργήθηκαν, καθώς πρόκειται για πολύ σημαντικές πηγές άντλησης ιστορικών πληροφοριών για τις σχέσεις των ελληνικών πόλεων της Βιθυνίας μεταξύ τους αλλά και με τη κεντρική ρωμαϊκή διοίκηση δίνοντας παράλληλα πληροφορίες και για διάφορες νομικές διαδικασίες στο εσωτερικό των πόλεων αυτών κατά την Αυτοκρατορική περίοδο. Επίσης κρίνεται ως σημαντικό να εξεταστούν οι λόγοι αυτοί σε σχέση με το έργο του Αριστοτέλη Ρητορική και να εντοπιστεί σε ποιο από τα τρία είδη του ρητορικού λόγου –σύμφωνα με τον Αριστοτέλη– ανήκουν και αν πληρούν τα κριτήρια του εκάστοτε είδους (δικανικού, συμβουλευτικού, επιδεικτικού). Σκοπός μέσα από την έρευνα αυτή είναι να παρουσιαστεί το έργο του Δίωνος Χρυσοστόμου και οι απόψεις που αυτό εκφράζει μέσα από μια ομάδα λόγων, που αναδεικνύουν τις δύο φύσεις του δημιουργού τους, του φιλοσόφου και του ρήτορα. Ακόμα μπορούμε να παρακολουθήσουμε την εξέλιξη της ρητορικής τέχνης μέσα στο πλαίσιο του κινήματος της Δεύτερης Σοφιστικής και το ρόλο που αυτή διαδραμάτισε στην κοινωνία της Αυτοκρατορικής περιόδου.