Η ερασιτεχνική ενασχόληση με την τέχνη της φωτογραφίας ως μαθησιακή εμπειρία. υπό το πρίσμα της μη τυπικής και άτυπης μάθησης

Abstract

Η παρούσα διατριβή εξετάζει τη διείσδυση της φωτογραφίας στον κοινωνικό χώρο ως μέσο καλλιτεχνικής έκφρασης και εστιάζει στη μαθησιακή διάσταση της διαδικασίας. Επιχειρεί να αποσαφηνίσει τους μηχανισμούς μάθησης που οδηγούν στη συγκρότηση του ερασιτέχνη φωτογράφου, δημιουργώντας ένα μοντέλο ερμηνείας που αναδεικνύει το ρόλο του ενδιαφέροντος ως εσωτερική κινητήρια δύναμη, ικανή να οδηγήσει σε ουσιαστική μάθηση μέσα από μη τυπικές και άτυπες μαθησιακές διαδρομές. Θέματα που προσεγγίζονται είναι η ανάπτυξη του προσωπικού ενδιαφέροντος, οι στρατηγικές και οι μέθοδοι που ακολουθούνται, τα εμπόδια και οι διευκολυντές της πορείας και η αντίληψη που σχηματίζεται για την ατομική ειδημοσύνη αλλά και τον καλλιτεχνικό χώρο της φωτογραφίας, προκειμένου να συγκροτηθεί η ταυτότητα του καλλιτέχνη φωτογράφου. Το μεθοδολογικό πλαίσιο της έρευνας ακολούθησε ποιοτικές μεθόδους, ημιδομημένες συνεντεύξεις και παρατηρήσεις 40 ερευνητικών υποκειμένων, 32 ερασιτεχνών φωτογράφων και 8 δασκάλων της φωτογραφίας, ενώ σημαντική ήταν και η προσωπική εμπλοκή της ερευνήτριας, που θήτευσε ως ερασιτέχνης στην καλλιτεχνική φωτογραφία. Τα δεδομένα, που προέκυψαν από τη θεματική ανάλυση των συνεντεύξεων, καθώς και από την υπάρχουσα βιβλιογραφία, τριγωνοποιήθηκαν και οργανώθηκαν σε πέντε θεματικούς άξονες, αντίστοιχους των ερευνητικών ερωτημάτων που τέθηκαν. Τα συμπεράσματα ανέδειξαν την ερασιτεχνική φωτογραφία ως ένα πεδίο ενασχόλησης που δεν περιορίζεται ηλικιακά, έχει συχνά αφετηρία τις οικογενειακές στιγμές και τις προσωπικές εμπειρίες, και λειτουργεί όχι ως απλή αποτύπωση αλλά και ως μέσο κατασκευής νοήματος. Στη διαδρομή αυτή σημαντικοί παράγοντες που επηρεάζουν την εξέλιξη είναι οι ευκαιρίες που προσφέρονται στο ευρύτερο κοινωνικοπολιτισμικό πλαίσιο, ο οικονομικός παράγοντας, η κριτική που ασκείται και κυρίως ο διαθέσιμος χρόνος, ενώ μεγάλη επίδραση ασκεί και η κοινωνική πλευρά του φαινομένου. Είναι έντονη η επίδραση που ασκούν η ένταξη σε ομάδα με κοινό ενδιαφέρον, η κοινωνικοποίηση και η δημιουργία κοινωνικών σχέσεων, αλλά και ο συγχρωτισμός με ομότιμους ή η συνάντηση με έναν εμπνευσμένο δάσκαλο. Στην εξελικτική αυτή πορεία των ερασιτεχνών φωτογράφων αναγνωρίστηκαν τέσσερα στάδια εξέλιξης, που προσδιορίζονται όχι από το φωτογραφικό αποτέλεσμα αλλά κυρίως από την ένταση του ενδιαφέροντος και τη συνακόλουθη ενεργή συμμετοχή και δέσμευση που αποφασίζει ο ερασιτέχνης.