Κοινωνικό ασφαλιστικό σύστημα. Συντάξεις - Μεταρρυθμίσεις - Επιπτώσεις - Επιρροές

Abstract

Η οικονομική κρίση που κυριάρχησε στα τέλη της δεκαετίας του 2000 ανέδειξε τις διαχρονικές παθογένειες του ασφαλιστικού συστήματος στην Ελλάδα. Η αρχιτεκτονική δομή του εξυπηρετούσε τις ανάγκες μιας εποχής με διαφορετικές κοινωνικές και οικονομικές παραμέτρους δίνοντας προτεραιότητα στην παροχή συντάξεων και στην κάλυψη του κινδύνου του γήρατος. Οι επερχόμενες προκλήσεις όπως είναι η δημογραφική γήρανση, οι ευέλικτες μορφές εργασίας, τα αυξημένα ποσοστά ανεργίας απαιτούν ένα θαρραλέο εκσυγχρονισμό του συστήματος που θα επηρεάσει και θα διαμορφώσει εκ νέου τις κοινωνικές πεποιθήσεις αλλά θα δοκιμάσει και την ικανότητα της κοινωνίας να προσαρμόζεται σε ένα διαρκώς μεταβαλλόμενο περιβάλλον στα πλαίσια της παγκοσμιοποίησης και του ανταγωνισμού. Η δημοσιονομική κρίση βρίσκει τη χώρα χωρίς εναλλακτικές λύσεις και την εξαναγκάζει σε εξωτερικό δανεισμό με προϋπόθεση τη λήψη επώδυνων μέτρων. Η μελέτη μετά από μια εισήγηση στη διάρθρωση του κοινωνικού ασφαλιστικού συστήματος και την παρουσίαση του σημερινού συνταξιοδοτικού συστήματος της Ελλάδος, αναδεικνύει τις συνθήκες και τα προβλήματα που επικρατούσαν πριν την κρίση εντοπίζοντας το ρόλο που διαδραματίζει η Ευρωπαϊκή Ένωση στα πλαίσια της σύγκλισης και εναρμόνισης των συστημάτων των κρατών μελών. Ακολούθως παρουσιάζονται οι μεταρρυθμίσεις που εφαρμόστηκαν μετά την κρίση ενώ τονίζεται η ανάγκη των μεταρρυθμίσεων. Ορμώμενη από το γεγονός ότι τις ιδιαιτερότητες του συστήματος της Ελλάδος τις μοιράζονται όλες οι χώρες της Νότιας Ευρώπης στη συνέχεια γίνεται παρουσίαση των μεταρρυθμίσεων των συνταξιοδοτικών συστημάτων της Ισπανίας και της Ιταλίας και πως ανταποκρίθηκαν στην δυσμενή συγκυρία. Τα γεγονότα έδειξαν ότι μέσα από απροσδιόριστες ανατροπές είναι δυνατόν να υπάρξουν μεταρρυθμίσεις που θα οδηγήσουν τα συστήματα ασφάλισης στην απεξάρτηση από την διαδρομή του ιστορικού παρελθόντος. Το ζητούμενο όμως είναι να αποτελέσουν οι μεταρρυθμίσεις αντικείμενο για ανάπτυξη προασπίζοντας τα κοινωνικά δικαιώματα και την κοινωνική συνοχή.