Ισλαμικός ριζοσπαστισμός και ευρωπαϊκή ασφάλεια

Abstract

Το Ισλάμ και το Ισλάμ στην Ευρώπη ειδικότερα βρίσκεται στο επίκεντρο της δημοσιότητας την τελευταία σχεδόν εικοσαετία, προκαλεί έντονες συζητήσεις στην παγκόσμια ακαδημαϊκή κοινότητα και έχει συνδεθεί δικαίως ή αδίκως, άμεσα ή έμμεσα με ζητήματα όπως η τρομοκρατία, η ριζοσπαστικοποίηση, ο θρησκευτικός φονταμενταλισμός, ο διαθρησκευτικός και διαπολιτισμικός διάλογος, η αναβίωση νεοφασιστικών μορφωμάτων, η δημογραφική «αλλοίωση» των κοινωνιών και η ευρωπαϊκή ταυτότητα. Πολύ δε περισσότερο η χρήση του ως πολιτική ιδεολογία για την επίτευξη πολιτικοκοινωνικών στόχων διεγείρει πλήθος επιστημόνων, που προσπαθούν να ερμηνεύσουν την πολιτικοθρησκευτική ιδεολογία και πράξη του Ισλαμισμού, που έχει ως σκοπό την αναδιοργάνωση της σύγχρονης πολιτείας και κοινωνίας, με βάση κανόνες που πηγάζουν από θρησκευτικά κείμενα και τις ερμηνείες που αποδίδονται σε αυτά από τους φορείς και εκφραστές της. Σκοπός του γράφοντος δεν είναι η ερμηνεία της ισλαμικής θρησκείας και οι όποιες θεολογικές αναφορές εδράζονται στην προσπάθεια κατάδειξης της επίδρασης που ασκεί η θεολογία στην διαμόρφωση της ισλαμικής πολιτικής σκέψης, στόχος είναι, με την όσον το δυνατόν, αντικειμενική και μη φοβική, κατανόηση και θεώρηση των λεπτών αποχρώσεων του φαινομένου του ισλαμικού ριζοσπαστισμού, η καταπολέμηση άδικων στερεοτυπικών ισλαμοφοβικών προκαταλήψεων, αλλά και η καταδίκη αντίστοιχα της ισλαμιστικής πρότασης, της δογματικής δηλαδή επιζήτησης της επιβολής των αρχών της ισλαμικής θρησκείας σε όλο το φάσμα της ανθρώπινης δραστηριότητας. Ο ισλαμισμός στη ριζοσπαστική και μετριοπαθή του έκφανση είναι ασύμβατος με τη δημοκρατία, καθώς καταργεί την ιστορία και εξέλιξη δεκατεσσάρων αιώνων της ανθρώπινης κοινωνίας, για να επαναφέρει πρακτικές και θεωρίες, που εφαρμόστηκαν κάτω από συγκεκριμένες συνθήκες σε άλλους τόπους και σε διαφορετική χρονική στιγμή. Έτσι, αντικείμενο της παρούσας εργασίας είναι, η χωρίς κινδυνολογία, αλλά ούτε και εξωραϊσμό των συνθηκών, προσέγγιση της δυναμικής του φαινομένου και η απήχησή του σε μερίδα μουσουλμάνων, στις κοινωνίες των χωρών του ισλαμικού κόσμου και στις ευρωπαϊκές κοινωνίες ανάμεσα στις κοινότητες που, αρχικά ως μετανάστες, συγκρότησαν εκεί. Προαπαιτούμενο για την κατανόηση της ισλαμιστικής τάσης είναι να γνωρίσουμε ποιες είναι οι καταβολές του Ισλαμισμού, ποιες οι ιστορικοθεολογικές αναφορές του και οι επιδιώξεις του. Εστιάζοντας στην εκδήλωση του φαινόμενου στην ευρωπαϊκή ήπειρο θα επιχειρήσουμε να προσεγγίσουμε τους λόγους στους οποίους εδράζετε η συγκεκριμένη δυναμική και θα προτείνουμε πολιτικές για τον περιορισμό της. Μέσα από την πολυεπίπεδη κρίση που αντιμετωπίζει σήμερα η Ευρώπη, γίνεται όλο και πιο εμφανές ότι η πορεία προς το μέλλον θα κριθεί στο κοινωνικό επίπεδο, περισσότερο από ότι στο οικονομικό και στο πολιτικό. Και αυτό, γιατί η κρίση έχει βαθύτερα κοινωνικά αίτια, που σχετίζονται με τους θεσμούς και τις αξίες τις σύγχρονης Ευρώπης. Κρίσιμο δε διακύβευμα για την πορεία στο μέλλον αποτελεί η δημιουργική συμβίωση του συνόλου των μελών των ευρωπαϊκών κοινωνιών στη βάση της ισοπολιτείας και ισονομίας, υπό το πρίσμα συγχρόνων κρατών δικαίου.