Διαχείριση γνώσης και καινοτομία στην εκπαίδευση: Θεωρητικό υπόβαθρο, μέθοδοι εφαρμογής και μελέτες περίπτωσης με έμφαση στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση

Abstract

Η παρούσα ποιοτική έρευνα, με μεθοδολογικό εφαλτήριο τη βιβλιογραφική αναζήτηση και μελέτη των σχετικών αναφορών των επιστημονικών θεματικών πεδίων της καινοτομίας και της διαχείρισης της γνώσης, εκκινεί από τον προβληματισμό και τη διαπίστωση της σχετικής έλλειψης εκτεταμένης ελληνικής βιβλιογραφίας που να πραγματεύεται θέματα διαχείρισης της γνώσης και της καινοτομίας, εστιασμένα στο χώρο της Δημόσιας Εκπαίδευσης. Διεξοδικότερα, παρουσιάζεται το γενικό θεωρητικό υπόβαθρο και οι εναλλακτικοί εννοιολογικοί προσδιορισμοί της Διαχείρισης της Γνώσης και της Καινοτομίας, στο χώρο της διοικητικής και οργανωτικής επιστήμης, τόσο στον ιδιωτικό, όσο και στο Δημόσιο τομέα. Επισκοπείται η επίδραση παραγόντων, όπως η διαμόρφωση του εσωτερικού και του εξωτερικού περιβάλλοντος του οργανισμού, η φύση της ηγεσίας του, το ανθρώπινο δυναμικό του, η παραδοσιακή, συγκεντρωτική, γραφειοκρατική δομή οργάνωσης των εκπαιδευτικών συστημάτων και οι πολιτικές παρεμβάσεις στην προώθηση ή παρεμπόδιση της καινοτομίας, ιδιαίτερα στο χώρο της Εκπαίδευσης. Αναζητούνται μέθοδοι, καλές πρακτικές, αποδοτικές τεχνικές και παραδείγματα επιτυχημένης εφαρμογής και γόνιμου συνδυασμού των παραπάνω διαπραγματευόμενων εννοιών, μέσα από τη διεξοδική αναζήτηση και ενδελεχή μελέτη περιπτώσεων εφαρμογής (case studies) συστημάτων και στρατηγικών διαχείρισης της γνώσης και προαγωγής της καινοτομίας, με έμφαση σε παραδείγματα ιστορικών αλλά και σύγχρονων εκπαιδευτικών συστημάτων, ιδιαίτερα της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. Προσεγγίζεται, μέσα από ερευνητική, κριτική θεώρηση η αλληλεπίδραση των δύο εννοιών, διαχείρισης της γνώσης και καινοτομίας και η συμβολή που μπορούν να διαδραματίσουν στην αναβάθμιση της ποιότητας και του δυναμικού δημιουργικότητας και καινοτομίας της εκπαίδευσης. Τέλος προτείνονται επιμέρους προσανατολισμοί και μεθοδολογικές κατευθύνσεις για μελλοντική έρευνα, σε ότι αφορά στη διαχείριση της γνώσης και της καινοτομίας, στο χώρο της εκπαίδευσης, ώστε να εμπλουτιστεί το περιορισμένο σώμα των βιβλιογραφικών αναφορών γύρω από την επιστημονική μελέτη των εννοιών αυτών, ιδιαίτερα στην εκπαιδευτική έρευνα της Ελληνικής δημόσιας εκπαίδευσης. Αντικειμενικός λειτουργικός σκοπός της ερευνητικής προσπάθειας της μεταπτυχιακής διατριβής είναι η αποκρυστάλλωση επιστημονικά τεκμηριωμένων κριτηρίων και πρακτικών για την οργανωτική βελτίωση του διοικητικού και εκπαιδευτικού περιβάλλοντος της Δημόσιας Εκπαίδευσης, μέσα από την ανάδειξη της σημασίας της διαχείρισης της γνώσης και της καινοτομίας, ως αναγκαίων μεθοδολογικών και διαχειριστικών πρακτικών. Καταβάλλεται, στο μέτρο του δυνατού, προσπάθεια για την παρουσίαση των επιμέρους συνιστωσών ενός εφαρμόσιμου στην πράξη σχεδιασμού και στρατηγικού προγραμματισμού, ως προς την εφαρμογή διαχείρισης της γνώσης και προώθησης της καινοτομίας στον ευρύτερο χώρο της Δημόσιας Παιδείας, με φιλοδοξία να δώσει ώθηση στη δημιουργικότητα των στελεχών της εκπαίδευσης για την ποιοτική αναβάθμιση και τη βελτίωση της εκπαιδευτικής αποτελεσματικότητας και αποδοτικότητας του, διδακτικού και διοικητικού, εκπαιδευτικού έργου.