Η πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης στον τομέα της τοξικοεξάρτησης: το παράδειγμα της Ελλάδας και της Ολλανδίας.

Abstract

Το φαινόμενο της τοξικοεξάρτησης έχει σοβαρές επιπτώσεις στο άτομο και στο κοινωνικό σύνολο. Συνδέεται με προβλήματα υγείας, παραβατικότητας, εγκληματικότητας, κοινωνικού αποκλεισμού. Για την αντιμετώπισή του χαράσσονται πολιτικές που σχετίζονται με την φύση και την έκταση του φαινομένου καθώς και την κυρίαρχη ιδεολογία/προσέγγιση για τις αιτίες, τους τρόπους και τις μεθόδους που προτείνονται να χρησιμοποιηθούν. Στην παρούσα εργασία παρουσιάζονται οι στρατηγικές και τα σχέδια δράσης της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την αντιμετώπιση της τοξικοεξάρτησης τα τελευταία τριάντα χρόνια. Επίσης παρουσιάζονται οι δράσεις που εφαρμόζουν η Ελλάδα και η Ολλανδία σχετικά με την τοξικοεξάρτηση, οι στόχοι, οι τρόποι, τα μέσα και τα εργαλεία που χρησιμοποιούν οι δύο χώρες. Παρουσιάζονται τα χαρακτηριστικά του φαινομένου στην ΕΕ καθώς και στις δύο εξεταζόμενες χώρες. Η μεθοδολογία που χρησιμοποιήθηκε είναι η βιβλιογραφική μελέτη καθώς και η επεξεργασία στατιστικών δεδομένων. Η πολιτική για τα ναρκωτικά αποτελεί έναν χώρο όπου διεθνείς συνθήκες παρέχουν το πλαίσιο των νομοθετικών ρυθμίσεων που χρειάζεται να ακολουθούν όσοι συμμετέχουν. Σε επίπεδο ΕΕ προσδιορίζονται οι κατευθυντήριες γραμμές και οι στόχοι της πολιτικής μέσα από ένα σύνολο προτεινόμενων δράσεων λαμβάνοντας υπόψη αρχή της επικουρικότητας. Τα κράτη μέλη είναι υπεύθυνα για την υλοποίηση των στόχων διαμορφώνοντας τα δικά τους εθνικά σχέδια δράσης. Η Ελλάδα σαν μέλος του ΟΗΕ συμμορφώνεται στο πλαίσιο που παρέχουν οι διεθνείς συνθήκες ενώ η Ολλανδία ακολουθώντας μια χαρακτηριζόμενη ως «μοναδική» πολιτική εμφανίζεται να αντίκειται σε μέρος των διεθνών συνθηκών. Η αφετηρία νομοθετικών ρυθμίσεων για τα ναρκωτικά των δύο χωρών συνδέεται με εξωτερικές πιέσεις εμπορικού χαρακτήρα και όχι σαν αντίδραση σε ένα κοινωνικό φαινόμενο. Στην ανάλυση των δράσεων των δύο χωρών Ελλάδας – Ολλανδίας φαίνεται ότι η Ολλανδία αναπτύσσει ανεκτική πολιτική με στόχο την «μείωση της βλάβης» ενώ η Ελλάδα κατασταλτική με στόχο την «θεραπεία». Φαίνεται να μην υπάρχει ιδεώδης πολιτική για την αντιμετώπιση του φαινομένου ενώ υπάρχουν ενδείξεις ότι η εξέλιξη του επηρεάζεται περισσότερο από κοινωνικούς παράγοντες παρά από παρεμβάσεις πολιτικής.