Κοινωνική Οικονομία: Ο εναλλακτικός τρόπος οργάνωσης της παραγωγής και η συμβολή της στην καταπολέμηση του κοινωνικού αποκλεισμού

Abstract

Η παρούσα επιστημονική εργασία επιδιώκει να αναδείξει τον καίριο ρόλο της Κοινωνικής Οικονομίας στην καταπολέμηση του κοινωνικού αποκλεισμού και στην διασφάλιση της κοινωνικής συνοχής, καθώς διανύουμε μια εποχή εντεινόμενου παγκόσμιου ανταγωνισμού, μεγάλων δημογραφικών αλλαγών και δημοσιονομικών περιορισμών. Το πρώτο μέρος της εργασίας βασίζεται στην βιβλιογραφική έρευνα. Αρχικά, αναλύει την έννοια, τα χαρακτηριστικά και τις επιδιώξεις της κοινωνικής οικονομίας και παραθέτει μια σύντομη ιστορική αναδρομή για την εξέλιξη του τομέα στην Ευρώπη και στην Ελλάδα. Τα επόμενα δύο κεφάλαια παρουσιάζουν την θεσμική αναγνώριση της κοινωνικής οικονομίας από την Ευρωπαϊκή Ένωση και διερευνούν την σημαντική συμβολή των κοινωνικών φορέων στην καταπολέμηση του κοινωνικού αποκλεισμού, παραθέτοντας χρήσιμα στατιστικά στοιχεία που αφορούν το μέγεθος και τον αντίκτυπο της κοινωνικής οικονομίας στα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ακολουθούν κάποια επιτυχημένα παραδείγματα Ευρωπαϊκών κοινωνικών οργανώσεων που επιδιώκουν πρωτίστως κοινωνικούς σκοπούς και χαρακτηρίζονται από συστήματα συμμετοχικής διακυβέρνησης τα οποία διέπονται από τις αρχές της αλληλεγγύης, της αμοιβαιότητας, της κοινωνικής δικαιοσύνης και της ισότητας. Το πρώτο μέρος της μελέτης ολοκληρώνεται με την ανάλυση του Νόμου 4019/2011 που θεσμοθετεί την Κοινωνική Οικονομία και τις κοινωνικές επιχειρήσεις στην Ελλάδα και παρουσιάζει τις πρωτοβουλίες δημόσιας στήριξης του τομέα στην χώρα μας. Το δεύτερο μέρος της μελέτης περιλαμβάνει την ποιοτική έρευνα που θα μας βοηθήσει να κατανοήσουμε καλύτερα το ερευνητικό ερώτημα της παρούσας εργασίας, δηλαδή τις δυνατότητες της κοινωνικής οικονομίας να συμβάλλει στην καταπολέμηση του κοινωνικού αποκλεισμού μέσα από συλλογικές πρακτικές. Τα στοιχεία που προέκυψαν από την ανάλυση των συνεντεύξεων –όπου συμμετείχαν δώδεκα κοινωνικές επιχειρήσεις– μας δίνουν μια σαφή εικόνα για τα προβλήματα που αντιμετωπίζει ο τομέας στην Ελλάδα. Η μελέτη ολοκληρώνεται με τις προτάσεις για την ενδυνάμωση του τομέα και τα τελικά συμπεράσματα.