Το θέατρο της επινόησης ως μέσο ενίσχυσης της δημιουργικότητας σε ομάδα ενηλίκων

Abstract

Το αντικείμενο της παρούσας μελέτης επικεντρώνεται στη διερεύνηση της σχέσης ανάμεσα στη χρήση τεχνικών του θεάτρου της επινόησης (ΘτΕ) και την καλλιέργεια της δημιουργικότητας ενηλίκων που αξιοποιούν αυτές τις τεχνικές. Το θέατρο της επινόησης χαρακτηρίζεται από συλλογική δραστηριότητα σε όλα τα επίπεδα της θεατρικής παραγωγής, η οποία στηρίζεται κυρίως στην έρευνα, τον πειραματισμό και τον αυτοσχεδιασμό. Επομένως, το θέατρο της επινόησης αναπτύσσει ένα περιβάλλον το οποίο καλλιεργεί δεξιότητες, όπως είναι η ανάληψη πρωτοβουλιών, η επίλυση προβλημάτων και η διαχείριση συναισθημάτων. Τα στοιχεία αυτά συγκροτούν ένα δημιουργικό περιβάλλον και αποτελούν παραμέτρους της δημιουργικότητας. Στο παραπάνω πλαίσιο επιχειρήσαμε μια έρευνα μικτού σχεδιασμού και αξιοποιήθηκε η ποιοτική μέθοδος «μελέτης περίπτωσης» με μία θεατρική ομάδα ενηλίκων. Η ομάδα συμμετείχε σε δώδεκα εργαστήρια, με τεχνικές του θεάτρου της επινόησης. Για την αξιολόγηση της δημιουργικότητας των μελών της θεατρικής ομάδας χρησιμοποιήθηκε το ερωτηματολόγιο του Kaufman DOCS το οποίο μοιράστηκε στην ομάδα πριν και μετά τα θεατρικά εργαστήρια. Για τη συλλογή ποιοτικών δεδομένων χρησιμοποιήθηκαν οι μέθοδοι της (α) συμμετοχικής παρατήρησης και της (β) ομαδικής συνέντευξης (Kaufman, 2012). Συγκεκριμένα τα ερευνητικά ερωτήματα της παρούσας μελέτης διατυπώθηκαν ως εξής: 1. Παρατηρούνται διαφορές στην ατομική δημιουργικότητα των ενηλίκων συμμετεχόντων σε 12 θεατρικά εργαστήρια πριν και μετά την εφαρμογή τους; 2. Πώς επηρεάστηκε η ατομική δημιουργικότητα των συμμετεχόντων από τη συνεργατική διαδικασία στο πλαίσιο εφαρμογής των θεατρικών εργαστηρίων; 3. Ποιες παράμετροι της ατομικής δημιουργικότητας μπορούν να ενισχυθούν από τις τεχνικές του ΘτΕ; Στην ανάλυση των δεδομένων του ερωτηματολογίου χρησιμοποιήθηκε το λογισμικό SPSS και επιλέχθηκε το στατιστικό μη παραμετρικό κριτήριο Wilcoxon επειδή το δείγμα συμμετεχόντων ήταν μικρό. Για την ποιοτική ανάλυση των δεδομένων ακολουθήσαμε τη στρατηγική της θεματικής ανάλυσης. Παρά το γεγονός ότι στην ανάλυση των ποσοτικών δεδομένων τα αποτελέσματα δεν ήταν αρκετά ισχυρά για να υποστηρίξουν την υπόθεση ότι το θέατρο της επινόησης ευνοεί την καλλιέργεια της δημιουργικότητας σε ενήλικες, τα ποιοτικά δεδομένα παρουσιάζουν μία άλλη οπτική. Τα συνολικά αποτελέσματα της έρευνας έδειξαν πως οι τεχνικές του θεάτρου της επινόησης είναι πιθανόν κατάλληλες για την ενίσχυση της έκφρασης των δημιουργικών ικανοτήτων σε ενήλικες ομάδες. Ως προς τα ερευνητικά δεδομένα από άλλες μελέτες, δηλαδή το γεγονός ότι καθοριστικό για την έκφραση της ατομικής δημιουργικότητας στην ομάδα είναι να μοιράζονται τα μέλη της ένα καθαρό, κοινό όραμα και να έχουν τη δυνατότητα ισότιμης συμμετοχής στη διαμόρφωσή του, τα αποτελέσματα είχαν θετικό πρόσημο. Τέλος, διαπιστώθηκε ότι κατά τη διάρκεια των εργαστηρίων ενισχύθηκαν ορισμένοι από τους τομείς δημιουργικότητας, όπως αυτοί ορίζονται από τον Kaufman (2012).