Ο ρόλος των ΟΤΑ στη διαχείριση των αστικών στερεών αποβλήτων: Η περίπτωση του Δήμου Αρταίων

Abstract

Η συγκεκριμένη εργασία στοχεύει στο να αξιολογήσει την ανταπόκριση των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης (ΟΤΑ) στη διαχείριση των Αστικών Στερεών Αποβλήτων (ΑΣΑ) και να καταθέσει προτάσεις για τη βελτίωση της υφιστάμενης κατάστασης. Ο όρος ΑΣΑ αναφέρεται στις τεχνικές διαδικασίες και μεθόδους που σχετίζονται με τη συλλογή, τη μεταφορά, την προσωρινή αποθήκευση, την ανάκτηση χρήσιμων υλικών, την τελική διάθεση τους σε κατάλληλους επιλεγμένους χώρους και την μετέπειτα φροντίδα των χώρων αυτών. Ως μελέτη περίπτωσης (casestudy) -για την ανάλυση του θέματος που εξετάζουμε- παρουσιάζεται η κατάσταση του Δήμου Αρταίων. Η διαχείριση και ανακύκλωση των στερεών αποβλήτων είναι παγκοσμίως ένα από τα σημαντικότερα περιβαλλοντικά προβλήματα και αποτελεί την μεγαλύτερη πρόκληση για την τοπική αυτοδιοίκηση. Η αδράνεια ετών διαμόρφωσε μια κατάσταση οριακή τόσο από οικολογικής όσο και από οικονομικής άποψης. Από τη μία πλευρά, η μη ορθολογική διαχείριση των ΑΣΑ, με την σύνηθες πρακτική της διάθεσης τους σε παράνομες χωματερές, ευθύνεται ανάμεσα σε άλλα για την μόλυνση του περιβάλλοντος, ενώ από την άλλη επιβαρύνει με σημαντικό οικονομικό κόστος τους πολίτες, καθώς οι τοπικές αρχές είτε αναγκάζονται να πληρώσουν πρόστιμα για τις ΧΑΔΑ είτε να μεταφέρουν τα απορρίμματα στους κατάλληλους χώρους επεξεργασίας ή ταφής που σε αρκετές περιπτώσεις απέχουν πολλά χιλιόμετρα από τον τόπο όπου αυτά τα απορρίμματα παράγονται. Αν σε αυτήν την πραγματικότητα συνυπολογίσουμε και το ότι οι δημότες αδυνατούν να αποπληρώσουν εγκαίρως τα δημοτικά τέλη διότι έχει εξαντληθεί η φοροδοτική τους ικανότητα, τότε γίνεται εύκολα αντιληπτό ότι η επιβίωση της τοπικής αυτοδιοίκησης συναρτάται με την ικανότητα της να διαχειριστεί ορθολογικά και έξυπνα τα ΑΣΑ. Συνεπώς, η ορθολογική διαχείριση των στερεών αποβλήτων δεν είναι μόνο μια περιβαλλοντική προβληματική, αλλά αποτελεί και στοίχημα για την μακροπρόθεσμη οικονομική βιωσιμότητα των ΟΤΑ. Βάσει των παραπάνω, υποστηρίζουμε ότι η επιτυχία ή αποτυχία του συστήματος διαχείρισης εξαρτάται από δύο βασικούς παράγοντες: α) από τον βαθμό ευαισθητοποίησης των πολιτών και την ενεργή συμμετοχή τους στη διαδικασία διαλογής στη πηγή και β) από την αποτελεσματικότητα της διοίκησης να διαμορφώσει το κατάλληλο πλαίσιο που θα στηρίζεται κυρίως στην αρχή της πρόληψης.