Στρατηγικός σχεδιασμός ΑΕΙ. Η περίπτωση της ΑΣΠΑΙΤΕ. H συμβολή του ΕΛΚΕ

Abstract

Στόχος της παρούσας εργασίας είναι η διερεύνηση των προοπτικών του στρατηγικού σχεδιασμού και της υλοποίησής του για την περίπτωση ενός δημόσιου εκπαιδευτικού οργανισμού και, πιο συγκεκριμένα, ενός ανώτατου εκπαιδευτικού ιδρύματος, της Ανώτατης Σχολής Παιδαγωγικής και Τεχνολογικής Εκπαίδευσης (ΑΣΠΑΙΤΕ), μέσα από την ανάλυση των σχεδίων στοχοθεσίας-προγραμματισμού της διοίκησης, τις σχετικές με αυτά εκθέσεις εσωτερικής και εξωτερικής αξιολόγησης του ιδρύματος, τις υλοποιημένες δράσεις καθώς και τα οικονομικά στοιχεία που τηρεί ο Ειδικός Λογαριασμός Κονδυλίων Έρευνας, Τμήμα της Σχολής, η συμβολή του οποίου εξετάζεται ειδικότερα. Στο πλαίσιο αυτό, η μελέτη οργανώνεται σε τρία κεφάλαια: στο πρώτο κεφάλαιο επιχειρείται ένας αναλυτικός ορισμός του πεδίου της μελέτης καθώς και των ιδιαιτεροτήτων του και παρουσιάζεται το τι σημαίνει στρατηγικός σχεδιασμός σε ένα δημόσιο ανώτατο εκπαιδευτικό ίδρυμα καθώς και οι ειδικοί όροι της ανάλυσής του. Στη συνέχεια, στο δεύτερο κεφάλαιο, με τη βοήθεια των εργαλείων ανάλυσης PESTEL, ιστού κουλτούρας, SWOT και VRIO, πραγματοποιείται η στρατηγική ανάλυση της ΑΣΠΑΙΤΕ σε συνδυασμό με μια επισκόπηση των βασικών χαρακτηριστικών της ιστορίας της, η οποία αποσκοπεί στην κατανόηση των διαχρονικών δομικών στοιχείων του οργανισμού καθώς και των σύγχρονων συγκυριακών εξελίξεων που κατέστησαν την ΑΣΠΑΙΤΕ και τη λειτουργία της ως έχει. Τέλος, στο τρίτο κεφάλαιο, αξιολογείται η επιλογή και η εφαρμογή στρατηγικής της ΑΣΠΑΙΤΕ και, στη βάση αυτή, αναλύεται η συνεισφορά του ΕΛΚΕ, ο οποίος συνιστά βασικό παράγοντα στις εναλλακτικές πηγές χρηματοδότησης του ιδρύματος, στην ανάπτυξη κι εφαρμογή του στρατηγικού σχεδιασμού του ιδρύματος γενικότερα και στη μετάφραση των πλεονεκτημάτων σε αναπτυξιακές δράσεις ειδικότερα. Μέσα από την ορισμένη μελέτη περίπτωσης στρατηγικού σχεδιασμού της ΑΣΠΑΙΤΕ, επιδίωξη δεν είναι να κατανοηθεί σε βάθος η λειτουργία του συγκεκριμένου οργανισμού αλλά να λειτουργήσει αυτή η μελέτη ως παράδειγμα για την αναγκαιότητα του στρατηγικού σχεδιασμού στους πανεπιστημιακούς οργανισμούς. Όπως προκύπτει από τα ευρήματα της παρούσας μελέτης, η ανάπτυξη ενός κατάλληλου στρατηγικού σχεδίου, προσαρμοσμένου στις ανάγκες του οργανισμού για τον οποίο καταρτίζεται, είναι, πράγματι, κεφαλαιώδους σημασίας για την εύρυθμη λειτουργία του οργανισμού, καθώς συνιστά μια πυξίδα για τη μακροπρόθεσμη κατεύθυνση. Παράλληλα, εξίσου σημαντικό στάδιο είναι η υλοποίηση κι εφαρμογή του στρατηγικού σχεδίου. Στην περίπτωση της ΑΣΠΑΙΤΕ, τα βήματα για την κατάστρωση ενός στρατηγικού σχεδίου υπήρξαν αργά, ωστόσο, τόσο η βαθμιαία υποβάθμιση και περιθωριοποίηση της Σχολής, όταν θεσμικά καταργήθηκαν τα ΤΕΙ, όσο και οι εξελίξεις στον τομέα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, στο πλαίσιο των οποίων θεσπίστηκε νομοθετικά η σύσταση για ίδρυση μονάδας στρατηγικού σχεδιασμού, ανέδειξαν και ανέσυραν την ανάγκη για θέση στρατηγικών στόχων. Όμως, παρά τη συντονισμένη εργασία των εσωτερικών οργάνων διασφάλισης της ποιότητας και την εφαρμογή καλών πρακτικών που βασίζονται στην προώθηση του ανταγωνιστικού πλεονεκτήματος της αποστολής της Σχολής (την παροχή ταυτόχρονης τεχνολογικής και παιδαγωγικής κατάρτισης), η στοχοθεσία υπήρξε περισσότερο ονομαστική παρά ουσιαστική. Το γεγονός αυτό οφείλεται στην ασυμβατότητα του θεσμικού πλαισίου λειτουργίας της ΑΣΠΑΙΤΕ με αυτό που ισχύει για τα λοιπά πανεπιστημιακά ιδρύματα. Έτσι, αξιοσημείωτο ζήτημα της παρούσας μελέτης περίπτωσης καθίσταται το γεγονός ότι η ΑΣΠΑΙΤΕ καλείται να φερθεί και να λειτουργήσει με άξονα το ρυθμιστικό πλαίσιο που ισχύει για τα ΑΕΙ, τη στιγμή που τυπικά δεν αναγνωρίζεται ως τέτοιο. Επί της ουσίας, η συνθήκη αυτή ενδεχομένως θα την οδηγήσει στο να αποτύχει στις εσωτερικές και εξωτερικές αξιολογήσεις, που συνιστούν τον ποιοτικό έλεγχο της λειτουργίας της.