Ηθική παρενόχληση στο ελληνικό δημόσιο σχολείο. Αντιλήψεις των εκπαιδευτικών και διευθυντών/ντριών σχολικών μονάδων πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης.

Abstract

Η ηθική παρενόχληση (εργασιακή βία, mobbing) απασχολεί εντονότερα την κοινή γνώμη στις μέρες μας. Η βιβλιογραφία και η παγκόσμια έρευνα από την επιστημονική κοινότητα για το mobbing, εξακολουθούν να διευρύνονται, καθώς έχει αναπτυχθεί σημαντικά σε δημόσιους και σε ιδιωτικούς οργανισμούς. Στο εκπαιδευτικό πεδίο, η ηθική παρενόχληση εμφανίζεται επίσης, ως ένα αυξανόμενο πρόβλημα. Οι εκπαιδευτικοί που εκτίθενται σε συναισθηματικές επιθέσεις δεν μπορούν να προχωρήσουν στην επιτέλεση του έργου τους, λόγω του γεγονότος, ότι το mobbing τους δημιουργεί μια σειρά από σωματικά και ψυχολογικά προβλήματα που καλούνται να αντιμετωπίσουν είτε ατομικά είτε με αρωγό την πολιτεία. Η εν λόγω μελέτη εντάσσεται στο ερευνητικό πεδίο της εκπαιδευτικής πολιτικής και της οργάνωσης και διοίκησης της εκπαίδευσης. Υπό την οπτική αυτή, σκοπός της έρευνας είναι η διεισδυτική ερευνητική προσέγγιση αναφορικά με την ύπαρξη ή μη του φαινομένου της ανιούσας ηθικής παρενόχλησης, της βίας και της εξουσίας στα δημόσια σχολεία της πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης Κορινθίας σε σύνδεση με το θεσμικό πλαίσιο επιλογής στελεχών εκπαίδευσης την περίοδο που ο σύλλογος διδασκόντων συμμετείχε για πρώτη φορά με τη διαδικασία της μυστικής ψηφοφορίας, δικαίωμα εκχωρούμενο από την εκπαιδευτική πολιτική. Πιο συγκεκριμένα, διερευνάται, αν τη συγκεκριμένη περίοδο, οι διευθυντές/ντριες έγιναν αποδέκτες ανιούσας ηθικής παρενόχλησης από τον σύλλογο των διδασκόντων. Θα επιδιωχθεί η διαύγαση του τοπίου όλων των παραμέτρων για την πληρέστερη κατανόηση του φαινομένου μέσω των απόψεων τόσο των διευθυντών/ντριών όσο και των εκπαιδευτικών. Διενεργήθηκε μεικτή ερευνητική μεθοδολογία με παράλληλη συγκλίνουσα σχεδίαση. Η μελέτη είναι πρωτογενής εμπειρική ποιοτικού τύπου με τη συμμετοχή εικοσιπέντε (25) διευθυντών/ντριών πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης, καθώς και ποσοτική ερευνητική προσέγγιση με τη συμμετοχή 154 εκπαιδευτικών πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης. Τόσο το ποιοτικό όσο και το ποσοτικό μέρος πραγματοποιήθηκαν σε παράλληλους χρόνους. Εφαρμόστηκε δειγματοληψία μη πιθανότητας, με δείγμα ευκολίας. Για την ανάλυση των συνεντεύξεων επιλέχθηκε η θεματική ανάλυση, ενώ τα ποσοτικά δεδομένα αναλύθηκαν μέσω του στατιστικού πακέτου SPSS για το ερωτηματολόγιο. Στα αποτελέσματα διαπιστώθηκε η παρουσία της ηθικής παρενόχλησης στο συγκεκριμένο πλαίσιο και καταδείχθηκαν ως κύριες αιτίες του φαινομένου, συσχετίσεις με τον τρόπο λειτουργίας του συλλόγου διδασκόντων (συγκρούσεις, δημιουργία άτυπων ομάδων), την εισαγωγή βίαιων καινοτομιών που επιχειρήθηκαν τα τελευταία χρόνια, την οργανωσιακή κουλτούρα των σχολικών μονάδων, το σχολικό κλίμα, την επίδραση του φύλου και της σχέσης εργασίας, το θεσμικό πλαίσιο επιλογής στελεχών εκπαίδευσης, τις τακτικές επιρροής και την προσωπικότητα του/της διευθυντή/ντριας της σχολικής μονάδας. Η πρωτοτυπία της έρευνας έγκειται στο γεγονός ότι δεν έχει διερευνηθεί ενδελεχώς και επαρκών η ανιούσα μορφή της ηθικής παρενόχλησης στη δημόσια πρωτοβάθμια εκπαίδευση συνδυαστικά με το θεσμικό πλαίσιο επιλογής των στελεχών ιδιαίτερα την περίοδο 2015/2017, όπως προκύπτει από τις ελάχιστες έρευνες που αναφέρονται στη βιβλιογραφία. Το γεγονός της εμφάνισης της ηθικής παρενόχλησης την περίοδο επιλογής στελεχών εκπαίδευσης 2015/2017 στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση υποδεικνύει αφενός την αναγκαιότητα λήψης μέτρων πρόληψης, αλλά και έγκαιρης αντιμετώπισής της, αφετέρου την άμεση θέσπιση ενός πλαισίου επιλογής στελεχών χωρίς ρωγμές που να επιτρέπουν την ανάδειξη φαινομένων εργασιακής βίας στα σχολεία, από το οποίο πλαίσιο θα αναδεικνύεται ο διευθυντής – ηγέτης που θα ανταποκρίνεται χωρίς αμφισβητήσεις στον ρόλο του.Εργασιακή β